KINH TÊ CHÍNH TRỊ
Lý luận về CNH, HĐH và xây dựng cơ sở vật chất-kỹ
thuật của CNXH.
*Nêu khái niệm CNH, HĐH.
Khái niệm : CNH-HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản,
toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ và
quản lý kinh tế XH từ sử dụng sức lao động thủ công là
chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động, cùng
với công nghệ, các phương tiện và phương pháp tiên tiến
nhằm tạo ra một năng suất lao động cao.
* Trình bày tính tất yếu và vai trò của CNH, HĐH bao
gồm 1 số ý sau: Tính tất yếu.
- Cơ sở vật chất kỹ thuật của mỗi Phương thức sản xuất
của xã hội là tổng thể hữu cơ các yếu tố vật chất của lực
lượng sản xuất xã hội phù hợp với trình độ kỹ thuật đạt
được trong những đièu kiện lịch sử nhất định của tiến bộ
khoa học công nghệ. Mỗi phương thức sản xuất nhất định
có một cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng. Trình độ của
cơ sở vật chất - kỹ thuật đặc trưng cho sự thống trị của
một phương thức sản xuất.
- Cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội là nền tảng
sản xuất hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, có trình độ xã
hội hóa cao, dựa trên trình độ khoa học công nghệ hiện đại
được hình thành một cách có kế hoạch và làm nền tảng
vững chắc cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Bất kỳ quốc gia nào quá độ lên chủ nghĩa xã hội đều cần
thiết phải thực hiện tiến hành công nghiệp hóa vì các cơ sở
vật chất kỹ thuật không hình thành hay thích ứng 1cách tự
nhiên mà phải bằng con đường Công nghiệp hóa và trở
thành quy luật kinh tế đối với mọi quốc gia quá độ lên
CNXH. Đối với các nuớc đã qua giai đoạn phát triển tư

CNH-HĐH không chỉ là quá trình xây dựng cơ sở vật chất
kỹ thuật cho CNXH mà đó còn là quá trình tạo ra môi
trường để nâng cao hơn năng lực phẩm chất trình độ của
giai cấp công nhân tạo ra giai cấp công nhân hiện đại con
đẻ của nền công nghiệp hiện đại thực sự đại diện cho lực
lượng sản xuất tiên tiến. Hồ Chí Minh từng nói: Muốn xây
dựng thành công CNXH cần phải có con người XHCN.
CNH-HĐH có vai trò quyết định thắng lợi của CNXH.
* Vai trò của cơ sở vật chất kỹ thuật của CNXH.
+ Cơ sở vật chất kỹ thuật của CNXH một mặt kế thừa
những thành quả đã đạt được trong xã hội trước đó, mặt
khác nó được phát triển và hoàn thiện trên cơ sở những
3
thành tựu của Cách mạnh khoa học kỹ thuật hiện đại tạo
ra năng suất cao hơn, mỗi bước tiến của của quá trình
CNH_HĐH là 1 bước tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật
cho CNXH đồng thời làm cho quan hệ sản xuất XHCN
ngày càng được củng cố và hoàn thiện, nền sản xuất xã hội
không ngững được phát triển, đời sống vật chất, văn hóa
tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao, thoát
khỏi tình trạng đói nghèo là cơ sở để phát huy năng lực
sáng tạo của mọi thành phần trong xã hội, trong đó có sự
đóng góp tích cực, to lớn của đội ngũ trí thức, đảm bảo sự
thắng lợi của CNXH đối với CNTB.
+ Với cơ sở vật chất kỹ thuật ngày càng cao trong quá
trình CNH-HĐH XHCN, giai cấp công nhân có điều kiện
trưởng thành cả về số lượng lẫn chất lượng, vai trò lãnh
đạo của giai cấp công nhân ngày càng được nâng cao và
ngày càng có thêm điều kiện để củng cố liên minh giữa
giai cấp công nhân và nông dân, làm cơ sở vững chắc cho

năng cạnh tranh của nền kinh tế, từng bước vươn ra thị
trường thế giưới, cho phép nước ta rút ngắn con đường
phát triển thông qua việc sử dụng 1 cách có hiệu quả
những tiềm lực kinh tế và tiến bộ khoa học kỹ thuật của
5
thời đại hiện nay. Bằng cách đó chúng ta mới có khả năng
bỏ qua chế độ TBCN để tiến lên CNXH. Vì vậy việc thực
hiện CNH-HĐH để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật
càng là tất yếu và cần thiết.
Có CNH-HĐH mới tạo ra nền sản xuất bằng máy móc, tạo
ra sức sản xuất mới - cơ sở để tăng năng suất lao động; tạo
ra cơ sở kinh tế làm chỗ dựa cho việc cải tạo và phát triển
các ngành kinh tế quốc dân khác; tạo điều kiện vật chất cho
nền kinh tế độc lập tự chủ, có khả năng tham gia phân công
hợp tác quốc tế .
Có công nghiệp hóa, hiện đại hóa mới có điều kiện để tăng
cường vai trò kinh tế của nhà nước, tạo tiền đề liên minh
vững chắc giữa công nhân - nông dân - trí thức. CNH-
HĐH phát triển lực lượng sản xuất cũng tạo ra tiền đề để
củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất mới, để phát triển
tự do toàn diện con người. Việc hình thành các trung tâm
công nghiệp và đô thị hóa xóa dần sự cách biệt giữa thành
thị và nông thôn, giữa lao động trí óc và chân tay.
Cuối cùng, công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ tạo ra cơ sở
vật chất - kỹ thuật cho việc tăng cường an ninh, quốc
phòng. CNH-HĐH xã hội chủ nghĩa ở nước ta có quan hệ
chặt chẽ với phát triển lực lượng sản xuất nhằm thực hiện
xã hội hóa về mặt kinh tế - kỹ thuật và công nghệ mới
theo định hướng XHCN. Vì vậy, CNH-HĐH đất nước,
6

HĐH gắn với nền kinh tế trí thức và bảo vệ mơi trường
mang lại những nguồn lực rất quan trọng và cần thiết cho
các nước đang phát triển như nước ta, tạo điều kiện cho
các nước này có thể phát triển nhanh chóng, bền vững, rút
ngắn thời gian, giúp chúng ta có thể đi tắt đón đầu một khi
bắt kịp và thích nghi được với xu hướng phát triển hiện
đại.
Vậy CNH-HĐH là gì?
CNH-HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện
các hoạt động sản xuất kinh doanh, dòch vụ và quản lý
kinh tế- xã hội, từ sử dụng lao động thủ công là chính
sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công
nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến, hiện đại, dựa
trên sự phát triển công nghiệp và tiến bộ của khoa học
công nghệ, nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao.
* Quan niệm kinh tế trí thức:
- Kinh tế tri thức (k.tế số, kinh tế mạng, k.tế thơng tin,
k.tế học hỏi, kinh tế mới) là nền kinh tế trong đó có sự sản
sinh ra phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định
nhất đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải, nâng cao
chất lượng cuộc sống.
* Tính tất yếu của việc thực hiện CNH-HĐH gắn với
kinh tế trí thức:
8
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay được
gắn với phát triển kinh tế trí thức. Quá trình này được thực
hiện bắt nguồn từ những tất yếu sau đây:
- Một trong những điểm nổi bật của đất nước ta trong
quá trình đi lên CNXH là điểm xuất phát thấp, kinh tế kém
phát triển. Bởi vậy, tiến hành CNH-HĐH gắn với phát

kinh tế - xã hội của đất nước:
Nước ta đi lên CHXH với xuất phát điểm từ nền kinh tế nông
nghiệp lạc hậu, sự nghiệp CNH, HĐH sẽ có tác dụng trên
nhiều lĩnh vực, cụ thể:
- Góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm huy
động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực của xã hội để
không ngững nâng cao năng suất lao động xã hội, làm cho
nền kinh tế tăng trưởng nhanh, nâng cao đời sống vật chất và
văn hóa cho nhân dân, thực hiện sự tiến bộ và công bằng xã
hội, bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái.
- Quá trình CNH, HĐH tạo điều kiện vật chất để xây dụng
nền kinh tê độc lập tự chủ vững mạnh trên cơ sở đó để thực
hiện sự phân công và hợp tác quốc tế
- CNH, HĐH không những thúc đẩy kinh tế tăng trưởng cao
mà còn tao điều kiện vật chất để xây dựng, phát triển và hiện
đại hóa nền quốc phòng và an ninh. Sự nghiệp quốc phòng,
an ninh gắn liền với sự phát triển văn hóa, kinh tế, xã hội.

10