Bi giảng Vật lý đại cơng
Tác giả: PGS. TS Đỗ Ngọc Uấn
Viện Vật lý kỹ thuật
Trờng ĐH Bách khoa H nội
Ti liệu tham khaỏ:
1. Physics Classical and modern
Frederick J. Keller, W. Edward Gettys,
Malcolm J. Skove
McGraw-Hill, Inc. International Edition 1993.
2. R. P. Feymann
Lectures on introductory Physics
3. I. V. Savelyev
Physics. A general course, Mir Publishers 1981
4. Vật lý đại cơng các nguyên lý v ứng dụng,
tập I, II, III. Do Trần ngọc Hợi chủ biên
C¸c trang Web cã liªn quan:
http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Physics/
http://nsdl.exploratorium.edu/
Bμigi¶ngcãtrongtrang:
http://iep.hut.edu.vn
load bμi gi¶ng vÒ in thμnh tμi liÖu cÇm tay,
khi nghe gi¶ng ghi thªm vμo!
Ti liệu học : Vật lý đại cơng: Dùng cho khối
các trờng ĐH kỹ thuật công nghiệp (LT&BT)
Tập I : Cơ, nhiệt học. Tập II: Điện, Từ, Dao
động & sóng. Tập III: Quang, Lợng tử, VL
nguyên tử, hạt nhân, chất rắn.
Cáchhọc: Lên lớp LT; mang theo ti liệu cầm
tay, nghe giảng, ghi thêm voti liệu.
Về nh: Xem lại bi ghi, hiệu chỉnh lại cùng ti
liệu -> Lmbitập.

-10
m.
§iÖn tö m
e
=9,1.10
-31
kg,
-e=-1,6.10
-19
C
+
- -
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Na
~ 10
-10
m
ThÕ giíi vi m«, vÜ m«;
VËt chÊt tån t¹i: láng r¾n khÝ & Tr−êng
Các bớc nghiên cứu:
1. Quan sát bằng giác quan hoặc máy móc.
2. Thí nghiệm định tính, định lợng.

dơng
Đại lợng hữu hớng: Điểm
đặt, phơng, chiều, độ lớn
Toạ độ của
véc tơ
Mục đích học Vật lý:
- Kiến thức cơ bản cho SV để học các môn khác
-T duy, suy luận khoa học
- Xây dựng thế giới quan khoa học
x
y
z


0
i
r
k
r
j
r
r
r
r
r
r
x
r
y
r

+=
c
x
= a
x
+ b
x
c
y
= a
y
+ b
y
c
z
= a
z
+ b
z
c
r
b
r
a
r
TÝch v« h−íng
α= cosabb.a
r
r
α++=+= cosab2ba)ba(c

r
r
r
=a
b
r
a
r
c
r
α
C¸c phÐp ®¹o hμm, vi ph©n, tÝch ph©n ®èi víi
c¸c ®¹i l−îng biÕn thiªn
)t(ϕ
=
ϕ
§¹i l−îngv«h−íng biÕn thiªn theo thêi
gian:
t
lim
t
)t('
Δ
ϕ
Δ
=
∂
ϕ
∂
=ϕ



==
r
r
r
k
dt
dF
j
dt
dF
i
dt
dF
dt
Fd
z
y
x
rrr
r
++=
Đơn vị, thứ nguyên của các đại lợng vật
lý: Qui định 1 đại lợng cùng loại lmđơn
vị đo: Hệ SI (system international)
§¬n vÞ c¬ b¶n KÝ hiÖu §vÞ
§é dμi L mÐt (m)
Khèi l−îng M kg
Thêi gian t s

cùng loại đợc chọn lm đơn vị
Phép đo trực tiếp: Đọc kết quả ngay trên thang
đo
A
V
I
U
R =
Phép đo gián tiếp: Xác định đại
lợng cần đo thông qua các
phép đo trực tiếp các đại lợng
liên quan trong các hm với đại
lợng cần đo.
Kết quả đo bao giờ cũng có sai số :
Sai số hệ thống: Luôn sai về một phía
> chỉnh dụng cụ đo
Sai số ngẫu nhiên: Mỗi lần đo sai số
khác nhau > đo nhiều lần
Sai số dụng cụ: Độ chính xác của dụng
cụ giới hạn
Sai số thô đại: Do ngời đo > Nhiều
ngời đo, loại các giá trị quá lệch
4.1.C¸ch x¸c ®Þnh sai sè cña phÐp ®o trùc tiÕp
a
1
,a
2
, a
3
, a

1
aa
n
1
a
n
1
a
aa0a
n
1
n
1i
i
n
lim
=⇒=Δ
∑
=
∞→
A -®¹i l−îng cÇn ®o, Gi¸ trÞ thùc lμ a.
∑
=
Δ=−
n
1i
i
a
n
1

NÕu sè lÇn ®o ®ñ lín
aa0a
n
1
n
1i
i
≈⇒≈Δ
∑
=
Sai sè tuyÖt ®èi cña phÐp ®o :
dc
aaa
Δ
+
Δ
=
Δ
dc
a
Δ
lμ saisèdôngcô.
Sai sè t−¬ng ®èi cña phÐp ®o :
%
a
a
Δ
=δ
VÝ dô: §o ®−êng kÝnh trô
LÇn ®o D(mm) ΔD


=
Giá trị trung bình của của đại lợng cần
đo phải viết qui tròn đến chữ số có nghĩa
cùngbậcthậpphânvớichữsốcónghĩa
cuối cùng của giá trị sai số đã qui tròn
0,00745 ==> 0,0075 = 0,75%.
v 0,0005 < 0,00745/10
mm)16,048,21(DDD ==
δ- CÊp chÝnh x¸c ghi trªn
thang ®o;
a
max
Gi¸ trÞ lín nhÊt cña
thang ®o
Δa
dc
= δ. a
max
=1,5%.100mA=1,5mA
100mA
1,5
mA
0
§èi víi c¸c ®iÖn trë mÉu vμ ®iÖn dung mÉu:
Δa
dc
= δ.a
C¸ch x¸c ®Þnh sai sè cña dông cô ®o ®iÖn:
a lμ gi¸ trÞ ®o ®−îc trªn dông cô, δ- cÊp