Tiểu luận triết học
PHẦN I: MỞĐẦU
Trong lịch sử triết học Mác - Lênin khái niệm vật chất được hiểu là tất
cả những gì tồn tại khách quan tức là những sự tồn tại của nó không phụ
thuộc vào ý thức của con người, không phụ thuộc vào quan niệm của con
người. Theo đó thì vật chất là vô cùng vô tận, là không có giới hạn, nó tồn
tại giữa vô lượng các hình thức khác nhau, có thể là những tồn tại mà con
người đã biết hoặc là những tồn tại mà con người chưa biết. Đó là những
vật chất tự nhiên hoặc là những tồn tại của vật chất trong đời sống xã hội.
Vật chất tồn tại vô cùng lớn ví dụ như thiên hà, hoặc vô cùng bé là những
hạt cơ bản. Đó có thể là những tồn tại mà người ta trực tiếp giác quan được
nhưng cũng có thể là những tồn tại mà không thể trực tiếp giác quan được
nhưng nó là tồn tại khách quan. Vật chất với tư cách là tồn tại khách quan
thì không tồn tại cảm tính có nghĩa là con người không thể dùng giác quan
để nhận biệt nhưng vật chất với tư cách là những biểu hiện tồn tại cụ thể
dưới những hình thức nhất định thì nó tồn tại cảm tính. Thông qua đó thì
con người mới nhận thức được về nó. Khi nhắc tới vật chất ta không thể
nhắc tới vận động, thời gian và không gian là các phạm trù liên quan tới sự
tồn tại vật chất.Theo quan điểm trước Mác thì vật chất chỉ là sự chuyển dịch
vị trí các vật thể trong không gian và thời gian.Đó là một quan niệm rất hạn
chế vì nó không bao quát hết mọi hình thức của thế giới. Còn trong triết học
Mác thì khái niệm vận động được bao quát hơn: vận động là toàn bộ những
sự thay đổi nói chung.Thế giới vật chất là vô cùng vô tận, dođó sự vận
động của vật chất cũng biểu hiện dưới vô lượng các hình thức, phương thức
khác nhau. Cho đến tận ngày nay trình độ khoa học phát triển thì con người
Tiểu luận triết học
đã khám phá và vận dụng 5 hình thức vận dụng sau: Vận động vật lý, vận
động cơ giới, vận động sinh vật, vận động xã hội, vận động hoá. 5 hình thức
vận động trên không tồn tại biệt lập mà nó có mối quan hệảnh hưởng lẫn
nhau, chuyển hoá cho nhau do đó vận động đóng vai trò là phương thức của
vật chất, nó là phương thức để vật chất không ngừng phát triển.Còn không

vàÊpiquya. Béccli đã hệ thống hoá một số quan điểm của chủ nghĩa duy tâm
Tiểu luận triết học
chủ quan đưa ra một số công thức chung:"tồ tại tức làđược tri giác". Ý
nghĩa của công thức là mọi sự tồn tại trong chừng mực con người cảm thấy
chúng, cái gì ngoài tri giác là không tồn tại, không có chủ thẻ thì không có
khách thể công thức này đã phủ nhận khách quan sự tồn tại của vật chất, kể
cả con người, tất yếu dẫn tới chủ nghĩa duy ngã, nghĩa là ngoài cái tôi ra thì
không có cái gì hết.
Vào thời kỳ cổđại các nhà triết học duy vật đãđồng nhất vật chất nói
chung là những dạng cụ thể của nó, tức là những vật thể hữu hình cảm tính
đang tồn tại ở thế giới bên ngoài. ở Trung Hoa thời cổđại, các nhà duy vật
coi khí là thực thể của thế giới ởẤn Độ thời cổđại phái Ngaya - Vaisếika coi
nguyên tử là thực thể của thế giới ở Hy Lạp cổđại, Talet coi thực thể của thế
giới là nước Anaximen coi thực thểấy là khí Hêraclit coi thực thểấy là lửa.
Phủ nhận quan điểm thực thể của thế giới là một chất cụ thể, Ămpêđoclơđã
coi thực thể và không khí Anaximanctrơ cho rằng thực thể về thế giới là
một bản nguyên tử không xác định về chất, vô tận về mặt lượng, đó là
Apeirôn. Đỉnh cao của tư tưởng duy vật cổđại về vật là thuyết nguyên tử
của Lơxip, vàĐêmôgrip… Nguyên tử là các phần tử cực nhỏ, cứng không
thể xâm nhập được không cảm giác được. Nguyên tử có nhiều loại sự kết
hợp hoặc tách rời nguyên tửtheo trật tự khác nhau của không gian tạo nên
toàn bộ thế giới. Thuyết nguyên tử còn mang tính chất phác nhưng phỏng
đoán thiên tài ấy về cấu tạo vật chất đã cóý nghĩa định hướng đối với sự
phảt triển khoa học nói chungđặc biệt là vật lý học khi phát hiện ra sự tồn
tại hiện thực của nguyên tử.
Tiểu luận triết học
2. Theo quan niệm về vật chất thời cận đại Tây âu.
Từ thời kỳ Phục Hưng, đặc biệt là thời kỳ cận đại thế kỷ XVII -
XVIII, khoa học tự nhiên thực nghiệm Châu Âu phát triển khá mạnh. Chủ
nghĩa duy vật nói chung và phạm trù vật chất nói riêng đã có bước phát