MỞ ĐẦU
Một trong những cống hiến vĩ đại của Mác, Ăng-ghen là để lại cho nhân loại một di sản
lý luận đồ sộ. Mục tiêu của Đảng ta hiện nay là: nghiên cứu học tập chủ nghĩa Mác-Lê
nin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm cho học thuyết này chiếm vị trí thống trị trong đời sống
văn hoá, tinh thần của xã hội ta, làm cho chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh
thật sự là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng Cách mạng Việt
Nam. Cho nên sự thắng lợi của Cách mạng Việt nam, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội
của nước ta tuỳ thuộc vào việc triển khai và thực hiện lý luận Khoa học của chủ nghĩa
Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tác phẩm “Lút vích Phoi-ơ-bắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức” là một tác
phẩm nhằm tổng kết lại toàn bộ triết học và chủ nghĩa Mác. Đánh giá lại những đóng
góp và hạn chế của Phoi-ơ-bắc. Tác phẩm được viết trong giai đoạn Ăng-ghen bảo vệ,
phát triển và hoàn thiện chủ nghĩa Mác. Do đó nó có một vai trò quan trọng trong việc
trang bị cho giai cấp công nhân cơ sở lý luận cho cuộc đấu tranh giai cấp chống lại triết
học tư sản.
Bài tiểu luận: Tìm hiểu tư tưởng triết học trong tác phẩm Lút vích Phoi-ơ-bắc và sự cáo
chung của triết học cổ điển Đứctập trung nghiên cứu các vấn đề sau:
• Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.
• Những nội dung tư tưởng triết học trong tác phẩm.
• Giá trị, ý nghĩa phương pháp luận và sự vận dụng tư tưởng triết học trong tác
phẩm đối với sự nghiệp đổi mới, xây dựng CNXH ở Việt Nam.
Về phương pháp nghiên cứu: trên cơ sở các kiến thức đã được nghiên cứu về lịch sử
triết học, hệ thống các quan điểm, học thuyết trước Mác và cơ sở lý luận của phép biện
chứng duy vật tìm hiểu về nội dung của tác phẩm, từ đó rút ra các tư tưởng triết học, ý
nghĩa phương pháp luận và vận dụng trong thực tiễn Cách mạng ở Việt nam.
1
Tiểu luận được chia thành 4 phần chính như sau:
I. Hoàn cảnh ra đời và kết cấu của tác phẩm.
II. Nội dung tư tưởng triết học trong tác phẩm
III. Ý nghĩa của tác phẩm
IV. Kết luận

Trong lời tựa viết năm 1888, Ăng-ghen trình bày lý do của việc viết tác phẩm này.
3
Phần I: Ăng-ghen đánh giá lại triết học của Hêghen. Ông coi triết học Hêghen là đỉnh
cao của triết học cổ điển Đức và là một trong những nguồn gốc lý luận của triết học
Mác. Trong khi đánh giá vai trò to lớn của phép biện chứng trong triết học Hêghen,
Ăng-ghen đã chỉ ra mâu thuẫn cơ bản trong triết học này là mâu thuẫn giữa phương
pháp biện chứng và hệ thống duy tâm siêu hình.
Phần II: Trên cơ sở phân tích vấn đề cơ bản của triết học, Ăng-ghen đã chỉ ra đối
tượng của lịch sử triết học mác xít là nghiên cứu cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vật
và chủ nghĩa duy tâm, chỉ ra sự phụ thuộc của tư tưởng triết học vào thực tiễn xã hội và
nhận thức khoa học tự nhiên. Đồng thời, ông cũng chỉ ra những hạn chế của chủ nghĩa
duy vật trước Mác, kể cả Phoi-ơ-bắc.
Phần III: Ăng-ghen tập trung phê phán tính chất không triệt để của triết học Phoi-ơ-
bắc, thể hiện ở quan điểm duy tâm về vấn đề tôn giáo và đạo đức, đồng thờ ông cũng
chỉ ra nguyên nhân dẫn đến hạn chế đó.
Phần IV: Tác phẩm đề cập một cách khái quát và hệ thống những quan điểm cơ bản
của chủ nghĩa duy vật biện biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời ông
khẳng định rằng sự ra đời của triết học Mác là một bước ngoặt trong sự phát triển của
lịch sử triết học.
Như vậy, qua kết cấu tác phẩm, Ăng-ghen cũng muốn chỉ ra rằng, triết học Mác có tiền
đề lý luận là triết học của Hêghen và triết học của Phoi-ơ-bắc, trong đó chủ nghĩa duy
vật của Phoi-ơ-bắc là khâu trung gian giữa triết học của Hêghen và triết học Mác. Do kế
thừa những giá trị triết học trước đó và do khái quát thực tiễn xã hội và nhận thức khoa
hoc, triết học Mác là hình thức phát triển cao của lịch sử triết học.
II. NỘI DUNG TƯ TƯỞNG TRIẾT HỌC TRONG TÁC PHẨM
Trong tác phẩm “Lút-vích Phoi-ơ-bắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức”,
Ăng-ghen đã trình bày các vấn đề cơ bản như sau:
1. Vấn đề cơ bản của triết học
4
Trong tác phẩm này, Ăng-ghen đã đưa ra định nghĩa kinh điển về vấn đề cơ bản của

5
Ăng-ghen cũng phê phán quan điểm duy tâm coi lịch sử triết học như là lịch sử phát
triển kinh tế, xã hội; là sản phẩm của tư duy thuần tuý của nhà triết học. Trái lại, Ăng-
ghen chỉ ra rằng: “cái thúc đẩy các nhà triết học tiến lên, hoàn toàn không phải chỉ là
sức mạnh của tư duy thuần tuý, như họ tưởng tượng. Cái thật ra đã thúc đẩy họ tiến lên
thì chủ yếu là bước tiến mạnh mẽ, ngày càng nhanh chóng và ngày càng mãnh liệt của
khoa học tự nhiên và của công nghiệp”. Như vậy, Ăng-ghen đã nhấn mạnh đến vai trò
của khoa học và công nghiệp trong sự phát triển của tư tưởng triết học. Khi khẳng định
nội dung của triết học chịu sự quyết định của quá trình phát triển các quan hệ kinh tế -
xã hội, Ăng-ghen cũng coi triết học là một trong những phương tiện quan trọng trong
cuộc đấu tranh tư tưởng của các giai cấp trong xã hội.
2. Đánh giá triết học Hêghen
Khi cho rằng Phoi-ơ-bắc bắt đầu từ triết học của Hêghen, sau đó đoạn tuyệt với nó, phục
hồi và phát triển chủ nghĩa duy vật, Ăng-ghen đã đánh giá một cách khoa học triết học
Hêghen. Trước hết, Ăng-ghen đã chỉ ra mâu thuẫn cơ bản của triết học Hêghen, đó
chính là mâu thuẫn giữa phép biện chứng với hệ thống triết học. Nếu phép biện chứng là
hạt nhân hợp lý, là mặt tiến bộ của triết học Hêghen, thì ngược lại, hệ thống triết học
của Hêghen lại duy tâm, siêu hình. Chính yêu cầu của hệ thống đã dẫn Hêghen đến việc
thừa nhận điểm cuối cùng trong nhận thức triết học và thực tiễn lịch sử. Ăng-ghen viết:
“Tuyên bố rằng toàn bộ nội dung giáo điều của hệ thống Hêghen đều là chân lý tuyệt
đối, vậ là trái với phương pháp biện chứng của ông ta, phương pháp đã phá bỏ mọi cái
có tính chất giáo điều. Như thế nghĩa là mặt cách mạng của học thuyết Hêghen đã bị đè
bẹp bởi sự trưởng thành quá khổ của mặt bảo thủ của nó. Và điều mà đúng với nhận
thức triết học thì cũng lại đúng với cả thực tiễn lịch sử nữa”. Theo Ăng-ghen, đặc điểm
đó của triết học Hêghen phản ánh sự thoả hiệp của giai cấp tư sản Đức nhỏ bé, yếu hèn
về kinh tế và chính trị không đủ sức làm cuộc cách mạng tư sản như cuộc cách mạng tư
sản Pháp (1789), mà chỉ mong muốn có những cải cách ôn hoà của giai cấp thống trị.
Song, Ăng-ghen cũng chỉ ra đóng góp to lớn của Hêghen trong sự phát triển tư tưởng
triết học của nhân loại như sau: “Nhưng tất cả những điều đó không ngăn trở hệ thống
Hêghen bao trùm một lĩnh vức hết sức rộng hơn lĩnh vực của bất cứ hệ thống nào trước