TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA SAU ĐẠI HỌC


TIỂU LUẬN MÔN: QUẢN TRỊ RỦI RO

“SỬ DỤNG HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI VÀ QUYỀN CHỌN ĐỂ
PHÒNG NGỪA RỦI RO B IẾN ĐỘNG GIÁ NGUYÊN LIỆU CÀ
PHÊ TẠI CÔNG TY CÀ PHÊ TRUNG NGUYÊN”
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: TS. MAI THU HIỀN
NHÓM THỰC HIỆN: NHÓM 13,
LỚP : 19A-TCNH

DANH SÁCH NHÓM:
STT HỌ VÀ TÊN
3 NGUYỄN HOÀNG ANH
26 PHẠM THỊ HẢI HẬU
35 NGUYỄN THỊ THU HƯỜNG
43 TRẦN THÙY LINH
45 ĐÀO THỊ LOAN
64 NGUYỄN THU PHƯƠNG
82 BÙI THỊ THU TRANG

TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
1


NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
2

LỜI NÓI ĐẦU
Quản trị rủi ro bằng các công cụ chứng khoán phái sinh đang ngày càng phát
triển và trở thành công cụ hữu hiệu cho các doanh nghiệp, các nhà đầu tư tại Việt Nam.
Cũng như các doanh nghiệp cà phê Việt Nam, công ty cà phê Trung N guyên cũng
đứng trước những khó khăn về biến động bất thường của nền kinh tế toàn cầu, những
cạnh tranh trên thị trường quốc tế và sự biến động của giá cà phê. Sử dụng chiến lược
và biện pháp gì để giảm bớt rủi ro? Để tối thiểu tổn thất và tối đa hoá lợi nhuận? Các
sản phẩm tài chính phái sinh ngày càng được đa dạng hoá , các đơn vị cung cấp nâng
cao chất lượng các dịch vụ, khuy ến khích các doanh nghiệp tích cực tham gia vào thị
trường này để loại bỏ bớt rủi ro. Việc nghiên cứu sử dụng các công cụ phái sinh đề
phòng rủi ro là hết sức cần thiết. Vì vậy chúng em tìm hiểu nghiên cứu đề tài “Sử dụng
hợp đồng tương lai và quyền chọn để phòng ngừa rủi ro biến động giá nguyên liệu cà
phê tại công ty cà phê Trung Nguyên”. Tiểu luận gồm 3 chương:
Chương I : Một số vấn đề khái quát về hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn
Chương II : Sử dụng hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn để phong ngừa rủi ro
biến động giá tại công ty cà phê Trung Nguyên
Chương III : Đề xuất một số giải pháp đối với Công ty Cà phê Trung Nguyên khi thực
hiện hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn
Nghiên cứu áp dụng hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn để đề phòng
rủi ro có nhiều yếu tố phức tạp nên bài tiểu luận không tránh khỏi những thiếu sót và
hạn chế. Rất mong có sự đóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn.
Cuối cùng chúng em xin chân thành cảm ơn tới cô giáo Tiến sỹ M ai Thu Hiền
đã hướng dẫn để chúng em hoàn thành bài tiểu luận này.

ảnh hưởng của các chỉ số liên quan ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Đối
với các doanh nghiệp kinh doanh sản xuất cà phê tại Việt Nam biến động giá nguyên
liệu cà phê ảnh hưởng lớn đến doanh thu và lợi nhuận vì vậy sử dụng hợp đồng tương
lai và hợp đồng quyền chọn là một trong những công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả.
1. Hợp đồng tương lai
Hợp đồng tương lai là một thỏa thuận mang tính pháp lý được tạo lập trên một
Sàn giao dịch có tổ chức để mua/bán một loại tài sản nhất định vào một thời điểm định
trước trong tương lai với mức giá xác định.
1.1. Cơ chế vận hành của thị trường giao dịch hợp đồng tương lai

TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
4

Các giao dịch đều phải thực hiện qua sàn giao dịch t heo hình thức: Giao dịch
điện tử (electronic) hoặc đấu thầu trực tiếp (open out – cry)
1.1.1 Cơ chế thanh toán bù trừ
Các lệnh khớp phải chuyển đến Trung tâm thanh toán bù trừ để ghi vào sổ sách.
Hành động này của Trung tâm thanh toán bù trừ như là một hành động chứng thực cho
hợp đồng tương lai có hiệu lực. Nếu không có sự chứng thực của Trung tâm thanh toán
bù trừ thì xác nhận của bên mua và bên bán không có giá trị pháp lý.
1.1.2 Đánh giá trạng thái hàng ngày
Vào cuối phiên giao dịch, mọi trạng thái mở( mua/bán) của người mua/bán sẽ
được đánh giá bởi Sàn giao dịch, bằng cách: so sánh giá mua/bán của người mua/bán
với mức giá thanh toán
Giá mua < Giá thanh toán: người mua có một khoản lãi tạm tính
Giá mua > Giá thanh toán: người mua chịu một khoản lỗ tạm tính
Giá bán > Giá thanh toán: người bán có một khoản lãi tạm tính
Giá bán < Giá thanh toán: người bán chịu một khoản lỗ tạm tính

hơn giá giao ngay, các nhà kinh doanh, các nhà kinh doanh tiến hành giao dịch kiếm
chênh lệch giá:
+ Bán hợp đồng tương lai
+ Mua tài sản
+ Thực hiện chuyển giao
Các bước này chắc chắn dẫn đến mức lợi nhuận bằng với mức chênh lệch giá
tương lai và giá giao ngay. Do các nhà kinh doanh khai thác cơ hội kiếm chênh lệch
giá này, giá tương lai sẽ giảm.
Ngược lại , giả sử trong thời hạn giao hàng, giá tương lai thấp hơn giá giao
ngay. Các Công ty quan tâm đến nhu cầu về tài sản sẽ tìm cách tham gia mua hợp
đồng tương lai trên thị trường và chờ thực hiện giao hàng. Điều này làm cho giá tương
lai có xu hướng tăng.
Kết quả là giá tương lai sẽ tiến gần đến sát với giá giao ngay trong thời hạn giao hàng.
1.3 Các vị thế trong hợp đồng tương lai và các chiến lược bảo hộ
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
6

Vị thế Nghĩa vụ Điều kiện thực hiện chiến lược

Vị thế mua
(long position)
M ua hàng hóa ở 1 thời
điểm xác định trong tương
lai với giá cố định trước
Khi biết chắc sẽ mua hàng
hóa đó trong tương lai và
muốn chốt giá ngày hôm nay


và t
2

F
1
và F
2
: giá tương lai ở thời điểm t
1
, và t
2

b
1
, b
2
: mức rủi ro cơ bản ở thời điểm t
1
, và t
2

Giả định: bảo hộ rủi ro được tiến hành ở thời điểm t1 và đóng trạng thái ở thời điểm t
2
.
Từ định nghĩa rủi ro cơ bản ta có:
b
1
= S
1
- F



*

Trong đó:


 
11
2
2





nn
y
n
y
ii
S




 
11
2
2

yxyxn


ΔS: sự thay đổi của giá giao ngay S trong khoảng thời gian bằng với thời gian bảo hộ
ΔF: sự thay đổi của giá tương lai F trong khoảng thời gian bằng với thời gian bảo hộ
δS : độ lệch chuẩn của ΔS
δF: độ lệch chuẩn của ΔF
ρ: hệ số tương quan giữa ΔS và ΔF
h*: tỷ số bảo hộ với phương sai của vị trí thế bảo hộ nhỏ nhất
1.6 Số lượng hợp đồng tối ưu
N* = H*N
A
/ Q
F

Trong đó:
N* : số lượng hợp đồng tối ưu cho bảo hộ
N
A
: Số lượng sản phẩm được bảo hộ
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
8

Q
F
: Số lượng sản phẩm của một hợp đồng tương lai
2. Hợp đồng quyền chọn
Quyền chọn là một dạng đặc quyền, trong đó cho phép người mua đặc quyền

Tham gia hợp đồng tương lai ở
vị thế mua với mức giá xác định
Tham gia hợp đồng tương lai ở
vị thế bán với mức giá xác định

Bán
Tham gia hợp đồng tương lai ở
vị thế bán với mức giá xác định
Tham gia hợp đồng tương lai ở
vị thế mua với mức giá xác định
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
9

- Thời gian đáo hạn
- Độ bất ổn của giá hợp đồng tương lai
3. Chiến lược kết hợp giữa hợp đồng tương lai với hợp đồng quyền chọn
Các chiến lược kết hợp để bù trừ vị thế và tối ưu lợi nhuận
- Mua hợp đồng tương lai, mua hợp đồng quyền chọn bán hợp đồng tương lai
- Mua hợp đồng tương lai, bán hợp đồng quyền chọn mua hợp đồng tương lai
- Bán hợp đồng tương lai, mua hợp đồng quyền chọn mua hợp đồng tương lai
- Bán hợp đồng tương lai, bán hợp đồng quyền chọn bán hợp đồng tương lai
Bảng 1. Các chiến lược kết hợp giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn của
hợp đồng tương lai.
Hợp
đồng
tương
lai
Hợp đồng mua quyền chọn Hợp đồng quyền chọn bán

- Vị thế bán của hợp
đồng quyền chọn mua
đảm bảo hợp đồng
tương lai được bán ở
mức giá xác định khi
đống vị thế, khi giá
giảm

- Vị thế bán của
hợp đồn g tương lai
bảo vệ nhà đầu
khỏi thiệt hại giá
giảm.
- Vị thế mua của
hợp đồng tương lai
bảo vệ nhà đầu tư
khỏi thiệt hại giá tăng

-

V
ị thế bán của
hợp đồng quyền
chọn bán đảm bảo
hợp đồn g tương lai
mua ở mức giá xác
định đóng vị thế
khi giá tăng
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO


chuyển nhượng với Vinamilk. Nhà máy có công suất chế biến 1.500 t ấn cà phê hòa tan
và 2.600 tấn cà phê rang xay mỗi năm, với tổng vốn đầu tư 17 triệu USD.
- Nhà máy cà phê hòa tan Trung Nguyên: Nhà máy có diện tích 3 ha, công suất 3.000
tấn cà phê hòa tan/năm. Toàn bộ dây chuyền thiết bị, công nghệ của nhà máy được sản
xuất, chuyển giao trực tiếp từ FEA s.r.l - công ty chuyên chế tạo thiết bị chế biến thực
phẩm và cà phê hòa tan của Ý.
- Nhà máy cà phê Trung Nguyên: được khánh thành ngày 20/5/2005, đây là nhà máy
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
11

chế biến cà phê rang xay với công suất gần 10.000 tấn/năm .
- Nhà máy Bắc Giang: đây là nhà máy cà phê hòa tan lớn nhất Châu Á. Nhà máy được
chia làm 2 giai đoạn, giai đoạn đầu có công suất thiết kế hơn 100 tấn/ngày, tập trung
chế biến và đóng gói thành phẩm cà phê hòa tan G7. Giai đoạn hai là đầu tư hệ thống
công nghệ chế biến để đáp ứng sự tăng trưởng của thị trường xuất khẩu.
2. Phân tích tình hình biến động giá nguyên liệu cà phê và ảnh hưởng đến lợi
nhuận của Trung Nguyên
2.1 Tình hình biến động giá nguyên liệu cà phê năm 2012
Giá nguyên liệu cà phê trên thế giới luôn biến động, giá nguyên liệu cà phê tại
Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng lớn từ giá thế giới. Doanh nghiệp kinh doanh chế biến
cà phê như Trung Nguyên luôn phải theo dõi sát giá thị trường để có những chiến lược
và biện pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả nhất.
Trong năm 2012, giá niêm yêt sàn giao dịch cà phê robusta Liffe NYSE giao
động từ mức 1.800-2.100 đô la/tấn. Giá cà phê nhân xô trong thị trường nội địa cũng
chủ yếu giao động quanh mức 38.000-40.000 đồng/kg. Tháng 10/2013, trên sàn NYSE
Liffe London, giá cà phê Robust a kỳ hạn giao tháng 11 tăng 31 U SD so với tháng 9,
tương đương tăng 1,89 %, lên 1.642 U SD/tấn và kỳ hạn giao tháng 1/2014 tăng 30
USD, tương đương tăng 1,82 %, lên 1.650 USD/tấn, các mức tăng khá mạnh. Giá cà

8.37

(Nguồn: Trung Nguyên)
Trong 3 năm từ 2010-2012, lợi nhuận gộp từ hoạt động sản xuất kinh doanh cà
phê giảm từ 16,52% năm 2010, xuống 11,16% năm 2011 và còn 8,37% trong năm
2012. N guy ên nhân giảm lợi nhuận chính là do giá vốn hàng bán tăng. So với năm
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
12

2010, doanh thu thuần năm 2012 tăng 69.12%, trong khi đó giá vốn hàng bán tăng đến
85.62%. Trong cấu thành giá vốn hàng bán, các khoản mục chi phí nhân công, hành
chính, bao bì, nguyên liệu phụ thuộc không quá 25%, yếu tố chính hình thành giá vốn
hàng bán là nguyên liệu cà phê (cà phê nhân).
Bảng 3. Cơ cấu giá vốn hàng bán cà phê của Trung Nguyên qua các năm.
(Đơn vị : Triệu đồng)
Năm
2010 2011 2012
% Giá trị % Giá trị % Giá trị
1. Chi phí nguyên liệu trực tiếp
Nguyên liệu chính (cà phê nhân) 74.70%

525543

77.30% 851117

80.20%

1047350


2. Chi phí nhân công trực tiếp 5.80%

40805

5.20% 57255.6

4.60%

60074

3. Chi phí sản xuất chung 5.30%

37288

4.00% 44042.8

3.50%

45708

Giá vốn hàng bán (1+2+3) 100%

703538

100% 1101058

100%

1305924

220461

Nguyên liệu phụ 4.90%

13469

Bao bì 5.30%

14569

Khác 1.50%

4124

2. Chi phí nhân công trực tiếp 4.60%

12645

3. Chi phí sản xuất chung 3.50%

9621

Giá vốn hàng bán (1+2+3) 100%

274889Trường hợp thực tế xảy ra tại Trung Nguy ên khi thực hiện một hợp đồng ngoại
thương với đối tác nước ngoài. Giả định hợp đồng cà phê trị giá 300,000 USD ký giao
hàng tháng 5. Lúc ký hợp đồng, giá cà phê nhân nguyên liệu là 1,700 USD/tấn. Sau 4

3. Sự cần thiết, điều kiện và sự kết hợp sử dụng hợp đồng tương lai và quyền
chọn tại công ty cà phê Trung Nguyên
Theo những phân tích trên cho thấy mỗi 1% biến động của giá cà phê nhân đều
có t ác động trực tiếp đến giá vốn hàng bán và đến lãi gộp từ hoạt động xuất khẩu cà
phê. Lấy thông số doanh thu năm 2006, nếu giá nguyên liệu cà phê nhân tăng hoặc
giảm 15% sẽ làm lợi nhuận gộp của Trung Nguyên tăng hoặc giảm một lượng khoảng
100 tỷ. Như vậy, 15% biến động giá nguyên liệu cà phê có thể làm biến động một
lượng tương đương 1,3 lần lợi nhuận ở mức giá hiện tại.
Biến động giá nguyên liệu cà phê là điều khó tránh khỏi. Hợp đồng tương lai và
quyền chọn là một công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả, đảm bảo cho hoạt động kinh
doanh duy trì ở trạng thái ổn định, đạt mức lợi nhuận kỳ vọng.
Sử dụng hợp đồng tương lai và quyền chọn còn mang lại những lợi ích khác:
Cho phép áp dụng cơ chế giá linh hoạt. Bất kỳ một quyết định giao dịch “lỗi” nào trên
thị trường cũng có cơ hội sửa lỗi bằng cách thực hiện một giao dịch khác để bù đắp;
Tiền quý kỹ khi tham gia thường không quá 10% trị giá hàng hóa. Như vậy, so với
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
15

trường hợp mua hàng thật ngay khi ký hợp đồng, Công ty không bị chiếm dụng vốn để
mua hàng, tiết kiệm chi phí bảo quản, kho bãi
Xét tình huống, công ty cà phê Trung N guyên cần 139 tấn (220,461 USD:
1700USD/tấn) cà phê nguyên liệu để sản xuất.
Cần kết hợp hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn. Với hợp đồng tương lai cần
xác định tỷ số bảo hộ.

 Lựa chọn tỷ số bảo hộ:
Tháng i DS cho tháng =xi DF cho tháng =yi
1 10 15




nn
y
n
y
ii
S




 
837.12
11
2
2






nn
x
n
x
ii
F

N
F
A
30
5
139090.1
*
*


Thực hiện:
- Tại thời điểm ký hợp đồng bán hàng, công ty cà phê Trung Nguyên sẽ mua 30 lot
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
16

hợp đồng tương lai và 30 hợp đồng quyền chọn bán.
- Trong trường hợp giá nguyên liệu cà phê tăng, khoản lỗ trên thị trường thật sẽ được
bù đắp bằng khoản lãi trên thị trường LIFFE.
- Trong trường hợp giá nguyên liệu cà phê giảm, khoản lãi trên thị trường thật sẽ bù
đắp khoản lỗ trên thị trường LIFFE.
Như vậy, khi sử dụng hợp đồng tương lai và quyền chọn, Trung Nguyên không
thiệt hại khi giá nguyên liệu cà phê tăng và cũng không đánh mất cơ hội kinh doanh
khi giá nguyên liệu cà phê giảm. Tuy nhiên, Trung Nguyên phải mất khoản phí giao
dịch và phí mua quyền chọn, khoản phí này có thể tính toán trước và được đưa vào chi
phí giá vốn hàng bán.
Bảng 6. Chiến lược k ết hợp sử dụng hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền
chọn để phòng ngừa rủi ro biến động giá nguyên liệu cà phê tại công ty cà phê Trung
Nguyên.

5. Các rủi ro liên quan khi thực hiện giao dịch
* Rủi ro về tiền và tài sản đặt cọc
- Ký quỹ : Mức kí quỹ ban đầu chỉ chiếm một phần nhỏ so với giá trị toàn giao
dịch; do vậy, rủi ro cảu toàn bộ các giao dịch là khá cao. Chỉ một biến động nhỏ của
thị trường cũng ảnh hưởng không hạn chế đến số tiền đã đặt cọc hoặc có nghĩa vụ phải
đặt cọc. Trung Nguyên có khả năng bị thua lỗ hoặc mất toàn bộ số tiền này. Nếu thị
trường có biến động bất lợi cho trạng thái của Trung Nguyên, Trung Nguyên phải ký
quỹ bổ sung để duy trì trạng thái. Trường hợp không thực hiện đầy đủ yêu cầu ký quỹ
trong thời gian hợp lý, trạng thái của Trung Nguyên sẽ bị tất toán một cách bất lợi,
Trung N guyên có nghĩa vụ thanh toán mọi thiệt hại phát sinh liên quan đến tài khoản
giao dịch.
- Phí hoa hồng và các chi phí khác : Những chi phí này ảnh hưởng đến lợi
nhuận thuần cảu Trung Nguyên.
Rủi ro về giá : Trong một thời điểm, giá thị trường trong nước có thể không biến động
cùng chiều với giá trên sàn nên Trung N guyên cần phải dự đoán tốt để không bị hớ khi
đặt lệnh mua/bán.
* Rủi ro tiền tệ
Mức biến động tỷ giá trong những trường phải chuyển đổi đồng tiền chỉ đinh
tronbg hợp đồng sang một đồng tiền khác có thể ảnh hưởng đến mức lợi nhuận hoặc
thua lỗ trong các giao dịch tương lai.Rủi ro trong tất toán trạng thái giao dịch: trong
điều kiện nhất định của thị trường, việc tất tất toán một trạng thái của khách hàng có
thể không hoặc khó thực hiện. Các lệnh giao dịch hạn chế: đặt lệnh hạn chế, ví dụ như
lệnh ‘”stop-loss” hay “stop-limit” không đủ hạn chế thua lỗ, bởi điều
kiện của thị trường trong một số trường hợp nhất định không cho phép thực hiện lệnh
này. Trung Nguyên phải có nghĩa vụ thực hiện các điều khoản của hợp đồng tương lai
cũng như các nghĩa vụ liên đới (ví dụ: trường hợp giao hàng thật với các điều kiện hạn
chế về thời gian giao hàng). Trong một số trường hợp, Sàn giao dịch hoặc Trung tâm
thanh toán bù trừ có thể thay đổi các quy định của Hợp đồng (bao gồm quy định về giá
thanh toán).
* Rủi ro truyền tin

ngừa rủi ro về giá là một hướng đi mới, mang tính đột phá. Để áp dụng thành công
hướng đi mới này, cần có phương án chi tiết từng bước, điều chỉnh tổ chức và quy
trình làm việc.
Yếu tố thông tin quyết định trong giao dịch. Vì vậy, để tham gia tốt, công ty cần
phải thiết lập hệ thống thông tin đa chiều, cập nhật liên tục. Trung Nguyên phải mua
thông tin từ các tổ chức cung cấp thông tin như Reuters…Bản thân Trung
Nguy ên phải có một kế hoạch kinh doanh tổng thể, trao đổi thông tin giữa các bộ phận
nhịp nhàng và liên tục. Cụ thể:
 Khối marketing
Xây dựng và dự báo thị báo thị trường, nhu cầu khách hàng; đo lường dung lượng
thị trường. Thực hiện các chương trình marketing.
 Khối kinh doanh nội địa, quốc tế và nhượng quyền
Lên kế hoạch doanh thu năm và hàng tháng, có tính đến yếu tố mùa vụ, ảnh hưởng
từ các chương trình marketing.
 Khối sản xuất
Từ kế hoạch kinh doanh, dựng trên định mức để xây dựng nhu cầu nguyên vật
chính ( cà phê nhân ) , nguyên vật liệu phụ… chuyển cho khối cung t iêu xác định nhu
TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ RỦI RO

NHÓM 13 – LỚP 19A-TCNH
19

cầu đặt hàng.
 Khối cung ứng
Tập hợp nhu cầu từ khối sản xuất, đối chiều tương t ác với khối marketing và kinh
doanh để điều phối nguyên vật liệu một cách đồng bộ và kịp thời . Khối cung ứng kết
hợp chặt chẽ với khối tài chính để dự báo, thực hiện, tất toán hợp đông trên thị trường
giao thật và sàn giao dịch
 Khối tài chính – kế toán
Chịu trách nhiệm chính trong việc giao dịch hợp đồng trên sàn. Kết hợp nhịp nhàng


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Slide bài giảng môn học “ Quản trị rủi ro” TS. Mai Thu Hiền
2. Thị trường ngoại hối và các sản phẩm phái sinh PGS.TS.NGUYỄN VĂN TIẾN,
NXB Thống Kê 2010
3.
4.