BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
NGUYỄN PHƯƠNG NGA
TÌM HIỂU TÍNH CÁCH NHÂN VẬT GORIOT
TRONG TÁC PHẨM LÃO GORIOT CỦA
HONERÉ DE BALZAC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
SƠN LA, NĂM 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

ĐHHSP Văn – Giáo dục công dân.
Với nội dung khóa luận này em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp
của thầy cô và các bạn!
Em xin chân thành cảm ơn quý thầy cô và các bạn!
Sơn La, tháng 5 năm 2013
Người thực hiện
Nguyễn Phương Nga

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Lịch sử vấn đề 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6
3.1. Đối tượng nghiên cứu 6
3.2. Phạm vi nghiên cứu 6
4. Nhiệm vụ của khóa luận 6
5. Phương pháp nghiên cứu 6
5.1. Phương pháp hệ thống 6
5.2. Phương pháp phân tích nhân vật 6
5.3. Phương pháp thống kê 7
5.4. Phương pháp so sánh 7
6. Đóng góp của khóa luận 7
7. Cấu trúc của khóa luận 7
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 8
1.1. Một số vấn đề lí luận 8
1.1.1. Nhân vật văn học 8
1.1.2. Tính cách nhân vật 9
1.2. Honerè de Balzac và chủ nghĩa hiện thực 10
1.2.1. Honerè de Balzac 10

1. Lí do chọn đề tài
1.1. Văn học Pháp, đặc biệt là văn học Pháp thế kỉ XIX là một trong những
nền văn học phát triển rực rỡ, với nhiều thành tựu khiến nhân loại phải kinh
ngạc. Bởi vì, văn học thời kì này đã phản ánh những biến động cách mạng,
những tư tưởng lớn của thời đại, chính sách xã hội và chính trị của Pháp, nhiều
trào lưu văn học như: trào lưu lãng mạn, trào lưu hiện thực… liên tục xuất hiện
và nó tác động rất lớn đến văn học của các nước khác trên thế giới.
Văn học Pháp đã phản ánh hiện thực xã hội Pháp trong từng giai đoạn, từ
đó vẽ nên bức tranh toàn cảnh của xã hội châu Âu, tạo nên một món ăn tinh thần
phong phú với những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao. Thông qua
văn học người đọc có thể hình dung ra một cách đầy đủ nhất về xã hội Pháp thế
kỉ XIX, một thế kỉ đầy biến động. Chính vì vậy mà văn học Pháp phong phú về
thể loại, giàu có về ngôn từ, có thể sánh ngang với văn học các nước phương
Tây. Tìm hiểu về văn học Pháp là ta tìm hiểu một trong những nền văn học rực
rỡ, nổi bật không thua kém bất cứ nền văn học nào trên thế giới.
1.2. Honeré de Balzac là một trong những người vĩ đại nhất của văn học
hiện thực phê phán thế kỉ XIX, là nhà văn đại diện cho trường phái văn học hiện
thực Pháp. Với tài năng của mình nhà văn đã để lại cho đời một sự nghiệp văn
chương vô cùng phong phú và đa dạng.
Nếu như Napoléon chinh phục thế giới bằng đao kiếm, bằng máu và nước
mắt thì Balzac chinh phục toàn thế giới bằng chính ngòi bút của mình với tâm
hồn trong cao thánh thiện, Balzac đã từng khẳng định: “Cái mà ông không thực
hiện được bằng lưỡi gươm thì tôi đã thực hiện được bằng ngòi bút” và: “người
đã truyền vào cơ thể mình biết bao quân đội! còn tôi, tôi chứa cả một xã hội
trong đầu mình” [3,553]. Điều này đã chứng tỏ “ngòi bút mạnh hơn lưỡi kiếm”,
hay có thể nói rằng, bạo lực chỉ làm cho người ta khiếp sợ trong một lúc nào đó,
cái ấm áp tình người mới quan trọng mà thông qua các tác phẩm của mình
Balzac đã thể hiện được điều đó
Dường như Balzac đã đi sâu vào trong tiềm thức của người dân Pháp nói
riêng và tất cả ai yêu Balzac nói chung. Gorki đã từng khuyên rằng chúng ta

chương trình phổ thông giảng dạy. Tuy chỉ có một đoạn trích và người biên soạn
đặt tên là “Đám tang lão Goriot” nhưng đã đọng lại một ấn tượng sâu sắc trong
lòng người đọc, gây xúc động và làm không ít trái tim phải rỉ máu. Đó là sự
băng hoại đạo đức về tình cha con.
Ngay ở các bậc Đại học và Cao đẳng thì Balzac cũng là một trong những
gương mặt tiêu biểu quan trọng trong chương trình giảng dạy. Để góp phần tri
ân đến những cống hiến thầm lặng mà nhà văn đã đem lại những hương thơm
cho cuộc đời cũng như góp phần vào các công trình nghiên cứu Balzac và hơn
thế nữa muốn thử sức bản thân nên chúng tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Tìm hiểu
tính cách nhân vật Goriot trong tác phẩm Lão Goriot của Honeré de Balzac”.
Thiết nghĩ, đề tài này sẽ giúp ích rất nhiều cho chính bản thân chúng tôi
trong công tác giảng dạy về sau. Và hy vọng bài nghiên cứu nhỏ này sẽ là nguồn
tài liệu tham khảo có ích cho những học sinh, sinh viên Phổ thông, Cao đẳng và

3
Đại học và hơn hết là cho những ai có hứng thú quan tâm đến Balzac, hiểu và
yêu Balzac.
2. Lịch sử vấn đề
Angel đã đánh giá rất cao công lao của Balzac khi phát biểu: “Honeré de
Balzac, người thầy của chủ nghĩa hiện thực” [1,114]. Với một vị trí quan trọng
trong nền văn học Việt Nam và nhiều nước trên thế giới, tác phẩm của Balzac đã
đi vào lòng bạn đọc bởi hình tượng nhân vật của ông luôn là những nhân vật
điểm hình trong xã hội, nó không phải là những gì thoáng qua mà là hiện thực
hiển nhiên được thâu tóm lại bằng đôi mắt sắc sảo và tài năng nghệ thuật xuất
chúng. Chính vì vậy, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về tác giả Balzac, về
các tác phẩm của ông và đặc biệt tác phẩm Lão Goriot từ lâu đã được các nhà
nghiên cứu chú ý. Cho đến nay tác phẩm đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và
được đưa vào giảng dạy trong chương trình phổ thông. Tôi xin điểm qua một số
công trình nghiên cứu, ý kiến, nhận định, đánh giá chung về hình tượng Goriot
và những thành công của Balzac như sau:

Đặng Anh Đào đã viết: “Phải có tiền bằng bất cứ giá nào!(…) Đồng tiền là
quyền lực duy nhất bắt xã hội phải quỳ gối” [4,541]. Trong cái xã hội thối nát
đó, “điểm tựa của trí tuệ chính là đồng tiền”. Tiền đã khiến con người quên đi
trách nhiệm và nghĩa vụ của bản thân, và trong tác phẩm Lão Goriot, điều đó
càng được thể hiện rõ hơn, chính đồng tiền đã khiến lão Goriot từ kẻ giàu sang
thành kẻ chẳng có gì, từ người cha có đến hai đứa con danh giá, cuối cùng lại
chẳng có một đứa nào…
Trong cuốn Lịch sử văn học Pháp Tác giả Phùng Văn Tửu - Lê Hồng Sâm
cũng đã nói tới bi kịch làm cha của lão Goriot: “Goriot, người cha bị ruồng
rẫy” [16,504], ta thấy - đồng tiền ban cho mọi thứ, kể cả những đứa con. Đồng
tiền thâm nhập mọi lĩnh vực, ảnh hưởng đến mọi tầng lớp, buộc ai nấy phải quan
tâm. Bị đồng tiền ngự trị, xã hội đã tàn nhẫn với những kẻ yếu đuối như lão
Goriot. Nhưng cuối cùng tác giả lại bênh vực: “Trong xã hội ấy, tham vọng giàu
sang cho cá nhân được coi là dĩ nhiên, chính đáng, thậm chí một phẩm chất cần
thiết” [16,505]. Tham vọng thôi thúc các cá nhân, không phải là tham vọng trừu
tượng chung cho mọi thời đại và đường đời của lão Goriot thể hiện “như một
quá trình tan vỡ dần những ảo tưởng, và thành công hay thất bại, cuối cùng họ
đều bị xã hội chinh phục, hủy diệt, hoặc về thể chất, hoặc về tâm hồn” [16,506].
Lão Goriot thực ra cũng đã đạt được cái tham vọng giàu sang đó, lão đã có được
những thứ như lão mong muốn, nhưng khi đã đạt đến cái đích của sự giàu sang
rồi, lão mới nhận ra sự hủy diệt ghê gớm của nó, thì đã quá muộn, lão đã mất đi
tất cả.
Công trình nghiên cứu của tác giả Ngô Tú trong cuốn Lão Goriot do Lê
Huy Bắc biên soạn đã nhận định về tình cảm của người cha mà Lão Goriot đã
dành cho con: “còn nghi ngờ gì nữa? Mối tình cao quý như tình cha - con vì nảy
nở và phát triển trong môi trường tư bản chủ nghĩa, dưới ánh sáng lạnh ngắt
của đồng tiền và lợi ích duy kỉ, cá nhân bị tha hóa, biến thành cái gì trái ngược”

5
[1,90]. Đây cũng là một trong những nét tính cách tiêu cực của lão Goriot. Tác

hưởng ứng mạnh mẽ từ bạn đọc tạo ra một “làn sóng Balzac” làm xôn xao cả
nền văn học thế giới” [10,5]. Tác giả cũng đã nhận định về tác phẩm: “với
Lão Goriot Balzac đã tập hợp tất cả mọi loại người, mọi giai tầng xã hội với
mọi thói hư tật xấu, mọi cảnh đời ngang trái” [10,41]. Quả đúng như vậy,
trong Lão Goriot có đầy đủ các nhân vật từ quý tộc tới kẻ bình đân nghèo nàn

6
thấp hèn nhất của xã hội, mỗi con người một tính cách: Lão Goriot thì yêu
thương con, là người chồng, người cha thủy chung và có trách nhiệm, nhưng
các con của lão thì lại không hề có tình yêu dành cho cha của chúng… Đó là
hiện thực cay đắng trong cái xã hội thối nát khi đó.
Tóm lại, sự đóng góp của nhà văn Balzac đối với sự nghiệp văn học nói
chung và đối với sự nghiệp tiểu thuyết nói riêng là vô cùng lớn lao. Tuy nhiên
cũng chưa có tài liệu nào đề cập một cách đầy đủ, cụ thể rõ ràng về đặc điểm
tính cách của nhân vật Goriot. Để hiểu sâu sắc hơn về đặc điểm tính cách của
nhân vật và nghệ thuật xây dựng nhân vật Goriot trong tiểu thuyết Lão Goriot
của Balzac, tôi xin đóng góp khóa luận “Tìm hiểu tính cách nhân vật Goriot
trong tác phẩm Lão Goriot của Honeré de Balzac”.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Tìm hiểu tính cách nhân vật Goriot trong tác phẩm Lão Goriot của Honeré
de Balzac
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Tìm hiểu đặc điểm tính cách và nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật
Goriot trong tiểu thuyết Lão Goriot của Honoré de Balzac dựa theo bản dịch
tiếng Việt của tác giả Xuân Dương trong cuốn Lão Goriot (2007), NXB Hội nhà
văn, Hà Nội.
4. Nhiệm vụ của khóa luận
Khóa luận tập trung tìm hiểu đặc điểm tính cách của nhân vật Goriot và
nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật trong tiểu thuyết Lão Goriot của nhà văn

biệt trong cách xây dựng nhân vật của các tác giả, cuối cùng làm nổi bật hơn đặc
điểm tính cách của nhân vật Giriot.
6. Đóng góp của khóa luận
Khóa luận bước đầu làm sáng tỏ những đặc điểm tính cách của nhân vật
Goriot trong tiểu thuyết Lão Goriot của nhà văn Balzac. Từ đó giúp người đọc
hiểu được những điểm khác biệt trong cách miêu tả nhân vật của Balzac so với
các nhà văn khác.
Góp phần giúp người đọc hiểu sâu sắc hơn về chủ nghĩa hiện thực và hiện
thực của đời sống xã hội Pháp thế kỉ XIX qua cây bút thiên tài Balzac.
7. Cấu trúc của khóa luận
Ngoài phần mở đầu và kết luận, khóa luận gồm có 3 chương như sau:
Chương 1. Những vấn đề chung
Chương 2. Tính cách nhân vật Goriot trong tác phẩm Lão Goriot của Balzac
Chương 3. Nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật Goriot trong Lão Goriot
của nhà văn Balzac

8
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1.1 . Một số vấn đề lí luận
1.1.1. Nhân vật văn học
Bất cứ một tác phẩm văn học nào cũng có nhân vật văn học. “Nhân vật văn
học là con người được miêu tả trong văn học bằng phương tiện văn học”
[9,277]. Nói đến nhân vật văn học là nói đến con người được miêu tả, thể hiện
trong tác phẩm bằng phương tiện văn học.
Nhà văn sáng tạo nên nhân vật để thể hiện nhận thức của mình về một cá
nhân, một loại người hay một vấn đề nào đó của hiện thực. Nhân vật chính là
người dẫn dắt người đọc vào một thế giới riêng của đời sống trong một thời kì
lịch sử nhất định.
Nhân vật có thể được thể hiện bằng những hình thức khác nhau nhất. “ Đó

Nhân vật chính là nhân vật đóng vai trò chủ chốt, xuất hiện nhiều và giữ vị
trí then chốt của cốt truyện hoặc tuyến cốt truyện. Nhân vật chính được khắc họa
đầy đặn hơn, có tiểu sử, có nhiều tình tiết, nhưng cái chính là thể hiện tập trung
đề tài, chủ đề của tác phẩm. Nhân vật chính phải là người ở trong xung đột của
tác phẩm, đại diện cho một phía của xung đột tác phẩm, số phận của nó gắn liền
với sự phát triển xung đột của truyện. Đó là: Tiệp, Thất, Nhân, Chánh Hạp, Cha
Hoan trong Bão biển. Đó là Raskolnikov, Marmeladova, Petrovich, Xônhia…
trong Tội ác và trừng phạt của Đôxtôiepxki.
Ngoài nhân vật chính còn lại là nhân vật phụ. Có nhân vật phụ ở bình diện
hai, có tính cách, tính tiết như Vương Quan trong Truyện Kiều, lại có nhân vật
phụ hàng thứ ba, chỉ thấp thoáng trong các tình tiết như: “ thằng bán tơ”… Nhân
vật phụ mang các tình tiết, sự kiện, tư tưởng có tính chất phụ trợ, bổ sung.
Tóm lại nhân vật văn học chủ yếu là con người được miêu tả trong văn học.
Nhân vật văn học mang tính nghệ thuật, tính ước lệ, là phương tiện để nhà văn
khái quát hiện thực, góp phần làm nên những thành công và để lại những ấn
tượng không phai trong lòng người đọc.
1.1.2. Tính cách nhân vật
Mỗi một nhân vật văn học đều có tính cách riêng. Heghel cho rằng: “Tính
cách là điểm trung tâm của mối quan hệ giữa nội dung và hình thức”. Theo từ
điển tiếng Việt thì: “Tính cách là tổng thể nói chung những đặc điểm tâm lý ổn
định trong cách xử sự của một người biểu hiện thái độ điển hình của người đó
trong hoàn cảnh điển hình” [12,1283].
Tính cách của nhân vật giữ vai trò hết sức quan trọng trong mỗi tác phẩm
văn học, nó góp phần làm cho nhân vật văn học trở nên sống động, có tâm hồn
và đặc biệt có khả năng bước ra ngoài đời tham gia vào đời sống xã hội vì thế nó
thực hiện chức năng chính là phản ánh hiện thực dựa trên đặc điểm tính cách của
nhân vật. Ví dụ thông qua tính cách của nhân vật Bá Kiến trong tác phẩm Chí
Phèo ta nhận ra bản chất của bọn địa chủ phong kiến Việt Nam là tham lam,
nham hiểm, bóc lột…
Đối với nội dung, tính cách có nhiệm vụ cụ thể hóa sự hiện diện của chủ đề

1.2.1. Honerè de Balzac
Honoré De Balzac Balzac sinh ngày 20 tháng 5 năm 1799 ở Tours, một tỉnh
giàu có, miền quê vui tươi với những tiếng cười vang vọng sảng khoái của
Rabelais, miền quê của mùa hè sôi nổi với những hương hoa, ong bướm.
Cha ông là Bernard Franois Balssa là một nông dân phất lên nhờ cuộc
cách mạng tư sản Pháp 1789. Từ nhỏ, Balzac thừa hưởng được rất nhiều đức
tốt đẹp từ bố. Đó là niềm say mê lao động kết hợp với một sức khỏe và khả
năng chịu đựng phi thường, là sự hăng say, cần cù và niềm lạc quan mãnh liệt.
Mẹ ông là một phụ nữ có học thức, kém hơn chồng tới 32 tuổi, nhưng giàu tình
thương yêu.

11
Ngay từ nguồn gốc xuất thân, Balzac đã không thuộc loại “vào trong
phong nhã, ra ngoài hào hoa” như nhiều nhà văn khác. Ông chẳng có một quá
khứ dòng dõi, một cái tên, một lâu đài để mà nhớ tiếc, thậm chí cũng chẳng có
một tủ sách, một khu vườn thơ mộng, những chiến công của ông cha, hoặc
những phòng khách thanh lịch, nhưng tất cả những thứ đó đều không hề ảnh
hưởng tới tài năng nghệ thuật của ông.
Từ tám đến mười bốn tuổi, Balzac học tại trường dòng Vandôme. Trong
sáu năm đó (1807-1813), ông bị giam hãm trong bốn bức tường của trường dòng
với những kỉ luật hà khắc, giáo điều khô khan. Và cậu học trò này chỉ thích đọc
sách lịch sử và ngồi trong buồng kín để đọc các tác phẩm của các nhà Ánh sáng
Diderot, Rouseau… và đọc rất nhiều sách khoa học và triết học.
Balzac không phải thuộc loại “thần đồng”, “trời phú” sớm nổi tiếng như
Victor Hugo hay Musset. Ngay cả thời gian học Trung học ở trường Vandôme
ông cũng không có gì nổi bật. Có lẽ điều nổi bật ở Balzac là “hoàn toàn không
có gì nổi bật”.
Năm 1814, gia đình Balzac chuyển lên lập nghiệp tại Paris và ông tiếp tục
học nội trú. Cuộc sống ở những trường nội trú đã tạo cho Balzac một cá tính độc
lập. Dù trong bất kì hoàn cảnh khó khăn nào, Balzac vẫn không hề lay động,

trở về Paris chân tay ông đã bị sưng phù, đùi bị hoại tử và ông từ trần vào ngày
18 tháng 8 năm 1850 khi mới năm mươi mốt tuổi. Balzac ra đi trong sự cô đơn
giống như nhiều như nhân vật của ông. Ông được chôn ở nghĩa địa Piteur
Lasezer giữa những ngày Paris mưa gió.
Nhìn lại cả cuộc đời của nhà văn ta có thể thấy cả đời Balzac hầu như lận
đận. Tôi xin được dùng hai từ ấy đúc kết về cả cuộc đời ông. Giai đoạn đầu sáng
tác văn chương gặp nhiều khó khăn, kinh doanh lại phá sản, Balzac đã hai lần
ứng cử vào viện Hàn lâm nhưng đều thất bại. Thậm chí, tài năng Balzac thật sự
được nước Pháp công nhận sau khi ông đã mất. Thế nhưng cái gì thật sự có giá
trị, thật sự có linh hồn thì mãi mãi còn lại với thời gian. Lời vĩ nhân dạy chẳng
sai. Nó đã được kiểm chứng qua cuộc đời và sự nghiệp của Balzac. Chính nhà
văn đã đem lại biết bao bông hoa tươi đẹp cho đời. Balzac thật xứng đáng cho
những tình cảm tốt đẹp mà nhân loại dành cho ông.
1.2.2. Chủ nghĩa hiện thực
Chủ nghĩa hiện thực là trào lưu nghệ thuật lấy hiện thực xã hội và những
vấn đề có thực của con người làm đối tượng sáng tác. Chủ nghĩa hiện thực
hướng tới cung cấp cho công chúng nghệ thuật những bức tranh chân thực, sống
động, quen thuộc về cuộc sống, về môi trường xã hội xung quanh. Khi nói tới
chủ nghĩa hiện thực, Gorki đã từng khẳng định: “Miêu tả chân thực con người
và cuộc sống của con người, không thêm da đắp thịt, đó chính là chủ nghĩa hiện
thực” [9,13].
Chủ nghĩa hiện thực hiểu theo nghĩa phương pháp sáng tác có nhiều cách
diễn đạt khác nhau: Chủ nghĩa hiện thực thời Phục hưng, chủ nghĩa hiện thực
thời Khai sáng, chủ nghĩa hiện thực trong thời phong kiến mạt kì ở phương
Đông. Nhưng chủ nghĩa hiện thực thế kỉ XIX ở Tây Âu đạt đến đỉnh cao nhất,
cho nên người ta gọi là chủ nghĩa hiện thực cổ điển, và vì cảm hứng chủ đạo

13
của nó là phê phán, cho nên theo ý kiến của M.Gorki, người ta thường gọi là
chủ nghĩa hiện thực phê phán. Cũng như chủ nghĩa cổ điển, chủ nghĩa lãng

và quan sát được. Thế nhưng điểm độc đáo của việc xây dựng nhân vật điển
hình trong những hoàn cảnh điển hình là tác giả “ném” cả những nhân vật ấy
vào một hoàn cảnh cụ thể, ném họ vào thế giới tư bản chủ nghĩa, thế giới mà
đồng tiền có tiếng nói mạnh mẽ và thống trị. Để từ đó, nhân vật dần dần bộc lộ
tính cách, thay đổi tính cách.

14
Balzac khi tổng kết sáng tác của mình ông đã nói “Xã hội Pháp tự viết ra
lịch sử của mình, tôi chỉ có thể là thư kí của nó. Biên chế những hành vi đạo đức
và thói quen xấu, thu thập những sự thực chủ yếu của phong tục, khắc họa tính
cách, chọn lựa sự kiện chủ yếu của xã hội, kết hợp đặc điểm của những người
cùng bản chất để tạo thành nhân vật điển hình. Như vậy, tôi cũng có thể viết ra
loại lịch sử mà ngay cả sử gia cũng không thể nghĩ ra để viết, tức là lịch sử
phong tục” [11,18].
Mặc dù cảm hứng chủ đạo của chủ nghĩa hiện thực thế kỉ XIX là phải lên
án tố cáo nhưng không phải là không có những nhân vật chính diện, qua đó bộc
lộ cảm hứng ca ngợi khẳng định của tác giả, tuy nhiên số lương nhân vật này
không được mô tả nhiều.
Với tất cả những điều trên, có thể nói rằng chủ nghĩa hiện thực phải gắn
liền với hiện thực và Balzac đã hoàn thành sứ mệnh lớn lao của mình, đã hoàn
thành xuất sắc vai trò là một thư kí trung thành của thời đại và điều đó đã được
khẳng định chắc chắn trong các tác phẩm của ông.
1.3. Giới thiệu vài nét về tiểu thuyết Lão Goriot
Lão Goriot tên tiếng Pháp là Le Père Goriot. Tiểu thuyết Lão Goriot là
một tiểu thuyết được nhà văn xếp vào Những cảnh đời tư, thuộc phần Khảo
luận phong tục của bộ tiểu thuyết đồ sộ Tấn trò đời. Tiểu thuyết được xuất
bản năm 1834, đánh dấu bước phát triển vượt bậc trong con đường nghệ thuật
tiểu thuyết của Balzac. Tác phẩm lấy bối cảnh Pari 1819, đề cập đến vấn đề
nóng bỏng của xã hội, sức mạnh của đồng tiền trong xã hội tư sản. Toàn bộ
xã hội Pháp thế kỉ XIX được nhà văn thu nhỏ trong tiểu thuyết này. Đồng

lão Goriot được sắp xếp bên cạnh Rastignac để giúp nhân vật này thể hiện rõ
tính cách và sự biến đổi của mình. Nếu Vatrin dần dần đẩy Rastignac cuốn
sâu hơn và xã hội đồng tiền thì lão Goriot lại khiến Rastignac phải đồng cảm,
xót thương và nhỏ những giọt nước mắt tiễn đưa, dù cho đó là giọt nước mắt
cuối cùng.
Ngoài ra, cách dẫn dắt và cấu tứ tác phẩm của Balzac cũng rất chặt chẽ và
hợp lý. Tác giả để cho mọi người tò mò và hiểu lầm về lão Goriot rồi từ từ gỡ
từng nút thắt để nhân vật hiện ra trọn vẹn.
Cách kết cấu chặt chẽ và hợp lý này thể hiện sự tỉ mỉ và cẩn trọng của tác
giả, đồng thời, nó cũng phù hợp của tiểu thuyết hiện thực phê phán.
Thông qua việc xây dựng kết cấu, Balzac làm bật rõ chủ đề và tư tưởng tác
phẩm. Và không chỉ riêng ở tiểu thuyết “Lão Goriot” mà toàn bộ tiểu
thuyết “Tấn trò đời”, mỗi tác phẩm là một kết cấu độc đáo mang đầy sáng tạo
của Balzac.
1.3.2. Chủ đề, tư tưởng của tác phẩm
Chủ đề là vấn đề chủ yếu, trung tâm, là phương diện chính yếu của đề tài.
Nói cách khác, chủ đề là những vấn đề được nhà văn tập trung soi rọi, tô đậm,
nêu lên trong tác phẩm mà nhà văn cho là quan trọng nhất.

16
Trong Lão Goriot, Balzac đã chỉ ra hai chủ đề nổi bật là đồng tiền và tham
vọng cá nhân. Với tài năng của mình, Balzac đã phơi bày chân thực - thực trạng
xã hội Pháp thế kỉ XIX, ông nhìn thấy sự biến chất của con người trong xã hội
ấy, và sức mạnh của đồng tiền, sức mạnh của địa vị sẽ xóa nhòa dần những giá
trị nhân văn cao quý trong con người.
Thông qua các nhân vật với những nét tính cách khác nhau, tác giả muốn
mọi người nhìn thẳng vào thực trạng xã hội, nhìn thằng vào cuộc sống để hiểu
rõ, hiểu sâu sắc bản chất của xã hội ấy. Chính Balzac cũng đã từng khẳng định:"
Xã hội đã tự tách ra hoặc xích lại gần hơn với những quy tắc vĩnh cửu” và với
suy nghĩ như vậy thì “cái chân thực, cái đẹp tiểu thuyết phải là một thế giới tốt

khứ bí mật, chẳng một ai trong quán trọ biết rõ về quá khứ và cuộc đời trước kia
của ông. Họ chỉ biết lão là một thương gia mì sợi giàu có và hiện tại đang nghỉ
việc kinh doanh. Khi nghiên cứu, tìm hiểu tác phẩm chúng ta nhận thấy lão
Goriot không chỉ nổi bật với một số tính cách tích cực như: thương yêu con vô
bờ bến, luôn thủy chung, hiền lành, vị tha, chăm chỉ làm ăn… mà còn mang
những tính cách tiêu cực như: quan niệm sai lầm về hạnh phúc và tham vọng cá
nhân quá cao.
2.1.1. Tình yêu thương con và lòng chung thủy
Từ xưa đến nay, cha mẹ vẫn luôn là những người vĩ đại nhất, hi sinh
nhiều nhất cho các con của mình. Lão Goriot cũng vậy, lão là một người cha
hết mực yêu thương con, lão luôn luôn tâm niệm: “Làm cha phải luôn luôn
cho mãi”, và với suy nghĩ như vậy, lão Goriot đã hi sinh cả cuộc đời mình
cho các con, cho tới tận khi nhắm mắt, tình yêu đó trong trái tim người cha
vẫn không hề thay đổi.
Tình yêu con của lão Gorito có lẽ không một nhân vật nào trong các tác
phẩm văn học thời đó sánh được. “Ông bố này đã cho tất cả. Trong hai mươi
năm, ông dành trọn tình thương của một người mẹ, tình yêu của một người cha
cho các con của mình” [18,104]. Lão Goriot đặt các con gái của mình vào hàng
thiên thần, “lão yêu cả những cái xấu mà các cô con gái làm với lão”. Lão cho
các con nhiều hơn nhu cầu của chúng, dạy dỗ chúng như những bà hoàng, cốt
làm sao để cho chúng có thể trở thành những phu nhân cao quý. Vì yêu thương
con, muốn bù đắp cho các con nên lão Goriot luôn đáp ứng mọi yêu cầu của con,
cho dù những đòi hỏi đó tốn kém thế nào cũng chẳng bao giờ ông từ chối, khi
mười lăm tuổi chúng đã có xe riêng, có kẻ hầu người hạ đi cùng… Cưng chiều
chúng như vậy nhưng lão Goriot chỉ mong được bù đắp lại “bằng những cử chỉ
âu yếm nhỏ nhoi của đứa con dành cho cha mà thôi”. Lão yêu con tới mức gần
như tôn thờ chúng, trở thành nô lệ của chúng, lão nói: “Ta yêu chúng đến nỗi đã
quay trở lại như một tay mê cờ bạc. Những đứa con của ta, đó là những sai sot
của ta nhưng trên tất cả chúng là bà chủ của ta” [18,362]. Và “giá chúng đòi


lão: “Thật là! Ông có con mắt tinh đời đấy, cô ta thật xinh đẹp. Lão Goriot đã
vô cùng hãnh diện, lão đáp:
- Đó là con gái tôi” [18,38]. Những cuộc viếng thăm sau đó của các cô con
gái khiến các khách trọ trong quán bàn tán “ông ta có hai con”, “ông ta có ba
con”, “ông ta có bốn con”. Tình yêu của người cha đã cho lão Goriot sức mạnh,
lão thường hay nghe ngóng tin tức về các con. “Bộ mặt của lão sáng bừng bừng
như ánh dương rạng rỡ khi nghe cậu sinh viên nói” [18,61]. Lão vui khi thấy

19
người ta nói các con gái của lão đã đi chơi rất vui vẻ và rất xinh đẹp, với lão, thế
là đủ, chỉ cần được nghe giọng chúng nói, biết là chúng ở đấy, nhìn chúng đi lại,
“chỉ chừng ấy đủ cho tôi vô cùng vui sướng”. Bấy nhiêu thôi cũng mang lại
hạnh phúc cho lão Goriot.
Lão Goriot không muốn làm cho các con phải xấu hổ vì mình, nên lão
chỉ đứng từ xa, lặng lẽ quan sát và dõi theo các con. Ở quán trọ, lão Goriot
có thói quen rất kì lạ làm mọi người phải thắc mắc. Ông lão thường ra ngoài
rất sớm và trở về đúng buổi cơm trưa. Vậy khoảng thời gian đó lão làm gì?
Chỉ có lão mới biết. Có phải lão Goriot đang mưu đồ làm việc gì đây? Những
thời gian đó lão “bí mật” theo sau cô con gái. Lão gặp con mà không dám gọi,
không dám đến gần chỉ biết đứng từ xa dõi mắt theo từng bước chân con.
Nhìn thấy các con gái xinh đẹp lộng lẫy và mạnh khỏe, bấy nhiêu là lão đủ
vui. Và nếu chạm mặt nhau trên đường thì cô nàng chỉ dành cho lão một nụ
cười thắm thiết. Có lần lão Goriot đã tâm sự với Rastignac bằng giọng điệu vô
cùng vui sướng: “Ta luôn được nhìn thấy chúng lộng lẫy trong những bộ váy áo
sang trọng, được bước lên vết chân của chúng ở trên đường, được chia sẻ niềm
vui của chúng! Rồi cuối cùng, như buổi sang nay, ta đã theo Delphine đi khắp
mọi nơi, ta đã vào các cửa hiệu sang trọng cùng với nó. Rồi ta lại đưa nó về
nhà” [18,236]. Các con của lão không bao giờ có thể hiểu được rằng, vì yêu
thương chúng, nên lão mới làm như vậy,
Lão Goriot đã hi sinh tất cả cho các con, lão luôn mong các con được sung

ngày, sau khi đã có được gia tài rồi, đã đuổi cha già đi: “rồi một ngày ông cụ
cho đi tất cả cơ nghiệp của mình. Quả chanh đã bị vắt kiệt, rồi chính các cô con
gái lại mang miếng chanh ấy vứt bỏ ở góc đường đi” [18,104].
Trong suốt thời gian dài, chính xác là cả đời, lão Goriot dành tất cả cho họ.
Từ một phú thương lừng lẫy biến thành một lão già kiết xác “Lão nằm trên chiếc
giường cũ kỹ chỉ có một tấm chăn mỏng và một tấm đệm được làm với những
mảnh vải giống như cắt từ những chiếc áo dài cũ của bà Vauquer. Cửa sổ thì
ẩm ướt và đầy bụi bặm” [18,175]. Thậm chí nơi ở ông lão tồi tàn đến nỗi “kẻ ở
đợ trong quán của bà Vauquer chắc còn được bố trí khá hơn là tình cảnh của
lão Goriot”. Lão Gioriot nghèo khốn là bởi vì mỗi lần hai cô con gái yêu đến
thăm là những thứ quý giá cũng không cánh mà bay mất. Kể cả kỉ vật người vợ
thân yêu, thứ mà ông thà chết đói chứ không bán.
Cứ mỗi lần Anastasie và Delphine đến, lão Goriot vừa vui lại vừa buồn.
Vui vì được gặp chúng, được ôm chúng vào lòng. Lão buồn vì cuộc sống của
chúng không hạnh phúc như lão tưởng. Có thể nói, lão Goriot ngày càng nghèo
về vật chất lẫn suy kiệt tinh thần và sức khỏe. Sự thay đổi đó đã diễn ra một
cách nhanh chóng.
Năm thứ nhất và đầu năm thứ hai: Lão Goriot ở trong căn phòng tốt nhất
của quán trọ Vauquer, mọi người gọi là “ông Goriot” với sự ngưỡng mộ. Lão
ăn tối ở ngoài phố, mỗi ngày lão mặc một bộ gi-lê… nhưng sau đó lão đã giảm
xuống ăn tối hai lần trong một tháng ở ngoài, và cuối cùng lão ăn tối đều đều ở
quán trọ.