ĐỀ CƯƠNG ÔN THI MÔN LLHCNN
Caau1: Hãy nêu định nghĩa HCNN ? Bản chất HCNN và so sánh QLNN với
các dạng Quản lý xã hội khác.
1. Định nghĩa HCNN
Quản lý: Là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên
đối tượng quản lý thông qua các phương pháp và công cụ nhằm hướng hành vi
của đối tượng đạt tới mục tiêu đã định trước.
Điều kiện quản lý:
- Phải có quyền uy.
- Có tổ chức
- Và có sức mạnh cưỡng chế .
Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực
nhà nước và sử dụng pháp luật, chính sách để điều chỉnh hành vi cá nhân, tổ chức
trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước
thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì ổn định và phát triển của xã hội.
Đặc trưng cơ bản của QLNN
- Chủ thể của quản lý Nhà nước là các cơ quan, cá nhân trong bộ máy Nhà nước:
Lập pháp, Hành pháp, Tư pháp.
- Đối tượng quản lý của quản lý Nhà nước bao gồm toàn bộ nhân dân, mọi cá
nhân sống và làm việc trên lãnh thổ quốc gia.
- Khách thể của quản lý Nhà nước: bao gồm các hành vi và quá trình xã hội.
- Phạm vi QLNN là quản lý toàn diện trên tất vả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội:
chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao.
- Công cụ quản lý của quản lý Nhà nước mang tính quyền lực Nhà nước và sử
dụng pháp luật làm công cụ chủ yếu để duy trì trật tự xã hội và thúc đẩy xã hội
phát triển. Ngoài ra còn có các công cụ khác như chính sách, kế hoạch, chiến
lược.
1
- Phương pháp quản lý của quản lý Nhà nước là cưỡng chế. Cưỡng chế là biện
pháp bắt buộc của cơ quan nhà nước buộc các cá nhân, tổ chức phải tuân thủ pháp
luật trong những trường hợp quy định.

ương.
b. HCNN mang tính pháp lý
+ HCNN hoạt động trong khuôn khổ PL, theo những chỉ dẫn PL của NN.
+ Chủ thể HCNN có trách nhiệm tổ chức thi hành PL, đưa PL vào đời sống XH
nên hoạt động của nó mang tính pháp lý.
+ HCNN thực hiện chức năng lập quy: ban hành các VBQPPL dưới luật để cụ thể
hóa và hướng dẫn thi hành luật.
c. HCNN là hoạt động quản lý
+ HCNN là một bộ phận của QLNN, mang bản chất QLNN.
+ HCNN là chức năng hành pháp của NN – thi hành PL, chính sách.
+ HCNN phối hợp hoạt động hợp tác của các cá nhân, tổ chức trong XH nhằm đạt
những mục tiêu nhất định.
+ HCNN vừa là khoa học vừa là nghệ thuật:
- Là khoa học: HCNN là khoa học nó dựa trên các tiêu chí khoa học có người
nghiên cứu nó, có các công trình nghiên cứu, có cơ sở để nghiên cứu nó.
- HCNN là nghệ thuật: Đây là nghệ thuật làm việc với con người, giao tiếp, tìm
hiểu tâm lý con người và nghệ thuật này được ứng dụng vào bất cứ lĩnh vực nào
để công việc được thực hiện một cách hoàn hảo, khéo léo.
- HCNN là khoa học kết hợp với nghệ thuật: Nghĩa là HCNN tác động đến hoạt
động của con người mang tính hai mặt. Một mặt, là nghệ thuật, nghệ thuật của
việc sử dụng kỹ năng, các mối quan hệ, đòi hỏi phải vận dụng nhiều quy luật. Mặt
khác, nó là khoa học vì nếu thiếu cơ sở khoa học thì HCNN không thể tồn tại.
d. HCNN là một nghề
Nghề hành chính là nghề tổng hợp, đòi hỏi một đội ngũ CBCC phải có trình độ,
chuyên môn, nghiệp vụ nhất định.
Hành chính là nghề lao động trí óc và là nghề hiện thực hóa các ý tưởng của các
nhà chính trị.
3. So sánh QLNN với các dạng QLXH khác:
3
So với quản lý của các tổ chức khác, thì quản lý nhà nước có những điểm

5
Tiêu chí
Quản lý nhà nước
Quản lý của đoàn thanh
niên
Phạm vi
Quản lý trên tất cả mọi lĩnh vực:
kinh tế, chính trị, văn hóa…
Giới hạn trong tổ chức
đoàn
Công cụ
Cơ quan nhà nước quản lý xã
hội bằng pháp luật
Duy trì điều lệ đoàn
Tính chất Mang tính cưỡng chế Tự nguyện
Đối tượng quản
lý
Toàn thể nhân dân Chỉ là các đoàn viên
Mục tiêu
Duy trì xã hội, ổn định phát
triển, đáp ứng quyền lợi nhân
dân
Phát triển đoàn viên
Nguồn tài chính Thuế Quỹ đoàn
Hình thức xử lý
Cảnh báo, phạt tiền, bỏ tù, tước
quyền sở hữu con người.
Khai trừ ra khỏi tổ chức
đoàn.
- Thứ ba, hành chính nhà nước duy trì và thúc đẩy xã hội phát triển theo định

SX…
*Tính độc lập tương đối với chính trị
 Độc lập tương đối về chuyên môn, kỹ thuật và các tác nghiệp cụ thể.
 Các CBCC HCNN vận dụng hệ thống tri thức khoa học vào việc thực hiện
chức năng, nhiệm vụ của mình.
 Chính trị đề ra mục tiêu còn hành chính được chủ động sáng tạo đưa ra
cách thức tiến hành (tổ chức bộ máy, sắp xếp nhân sự…).
Liên hệ thực tiễn ở Việt Nam:
HCNN phải chấp hành các quyết định của các cơ quan quyền lực nhà nước,
dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam. Ví dụ, điều 109, Hiến pháp 1992
quy định “Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội… Chính phủ chịu trách
nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tác với Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc
hội, Chủ tịch nước”.
+ Tất cả các văn bản HCNN đều là sự hiện thực hóa chủ trương, đường lối,
chính sách của Đảng. Ví dụ như trong “Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011
- 2020”, Đảng ta đã xác định nhiệm vụ “Thực hiện chương trình tổng thể cải cách
hành chính và hiện đại hóa nền hành chính quốc gia”. Trên cơ sở đó, chính phủ đã
ban hành Nghị quyết số 30c/NQ-CP, ngày 8/11/2011 về “chương trình tổng thể
cải cách HCNN giai đoạn 2011 - 2012”; trong đó đề ra mục tiêu, nhiệm vụ, giải
pháp… cụ thể nhằm thực hiện chủ trương trên của Đảng.
+ Những người lãnh đạo, công chức giữ vị trí quan trọng trong bộ máy
HCNN là đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam, có trách nhiệm cụ thể hóa chủ
trương, đường lối, chính sách của Đảng.
Nền hành chính Việt Nam luôn thực hiện các nhiệm vụ do Đảng cộng sản
và Nhà nước Việt Nam đề ra, ở đây nền hành chính mang đầy đủ bản chất của
nước Việt Nam – Nhà nước của dân, do dân và vì dân. hành chính nhà nước ở
nước ta là yếu tố cấu thành hệ thống chính trị. Trong hoạt động thực thi quản lý
Nhà nước, hành chính nhà nước là yếu tố quan trọng quá trình hiệu quả hoạt
động quản lý Nhà nước cả hệ thống chính trị.
7

8
* Tính thích ứng:
 Đáp ứng kịp thời nhu cầu của người dân;
 Thích nghi với xu thế của thời đại, của môi trường quốc tế.
* Liên hệ:
- Nền hành chính ở Việt Nam khá ổn định và hiện nay đang liên lục đổi
mới để đáp ứng được nhu cầu phát triển của đất nước, nó liên tục phát triển và
ngày càng hoàn thiện.
4. Tính chuyên môn hoá và nghề nghiệp cao:
Vì sao?
Hoạt động quản lý nhà nước của các cơ quan hành chính nhà nước là một
hoạt động đặc biệt và tạo ra những sản phẩm đặc biệt.
+ HCNN là hoạt động có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội. Sản phẩm của
HCNN chính là các quyết định quản lý nhà nước, các quyết định này ảnh hưởng
rất lớn đến đời sống xã hội.
Các hoạt động trong nền hành chính Nhà nước có nội dung phức tạp, đa
dạng nên nó đòi hỏi rất cao đến các kiến thức xã hội và chuyên môn của các nhà
hành chính. Vì vậy tiêu chuẩn về kiến thức chuyên môn và năng lực quản lý phải
trở thành một tiêu chuẩn cơ bản của côngchức.
Ở Việt Nam hiện nay nền hành chính đã đang xây dựng những tiêu chuẩn
rất cơ bản và khá khắt khe đối với viên chức hành chính, họ chỉ là những viên
chức hành chính nếu họ đáp ứng được đầy đủ các tiêu chuẩn đưa ra, vì vậy được
lựa chọn kỹ càng thì nền hành chính của nước ta trong tương lai sẽ có các viên
chức có năng lực.
5. Tính hệ thống thức bậc chặt chẽ:
Vì sao?
+ HCNN là hoạt động mệnh lệnh, phục tùng nên phải có tính thứ bậc, trên dưới
rõ ràng;
+ HCNN sử dụng QLNN nên phải tạo ra một hệ thống để kiểm soát lẫn nhau.
Biểu hiện tính thứ bậc chặt chẽ trong HCNN:

10
Tại Việt Nam, nền hành chính phục vụ hết mình cho công dân, nó không hề
vụ lợi và ngày nay đang đấu tranh để làm cho nền hành chính Việt Nam ngày
càng trong sạch và vì lợi ích cộng đồng hơn nữa.
Tính không vụ lợi thể hiện rõ nhất ở chức năng cung cấp các dịch vụ công
cộng của nền HCNN (dịch vụ y tế, giáo dục…) nhằm đáp ứng các nhu cầu tối
thiểu của người dân. Người dân sử dụng các dịch vụ này vẫn phải trả phí nhưng ở
mức thấp hơn nhiều so với cùng loại dịch vụ do tư nhân cung cấp, mức phí này
không phản ánh đúng quy luật giá trị, giá cả; mức phí này được nộp vào ngân
sách nhà nước để đầu tư cho các công trình công cộng, phúc lợi xã hội Ngoài ra,
nhà nước còn có các chính sách ưu đãi đối với các đối tượng là hộ nghèo, người
có công với cách mạng, người già, người dân tộc thiểu số, vùn núi và hải đảo…
Điều này thể hiện rõ nét bản chất tốt đẹp của nhà nước ta.
7. Tính nhân đạo:
Xuất phát từ bản chất nhân đạo của Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Vì vậy tất
cả các hoạt động của nền hành chính đều vì con người và phục vụ cộng đồng, tôn
trọng quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, không gây phiên hà cho nhân dân.
Hoạt động quản lý mang tính thuyết phục là chính, sự cưỡng bức chỉ là biện pháp
cần thiết nhằm đảm bảo để mọi vi phạm phải được xử lý chứ không phải chỉ
nhằm để trừng phạt.
Nhà nước Việt Nam có bản chất là Nhà nước của nhân dân và do nhân dân,
vì dân vì vậy tôn trọng quyền lợi và lợi ích hợp pháp của công dân là xuất phát
điểm của hệ thống lật, thể chế quy tắc, thủ tục hành chính. Các công chức không
được quan liêu, cửa quyền, hách dịch, gây phiên hà cho dân khi thi hành công vụ.
Mặt khác, hiện nay chúng ta xây dựng nền kinh tế thị trường nên nền hành chính
càng đảm bảo tính nhân đạo để hạn chế tối đa mặt trái của nền kinh tế thị trường,
thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển bền vững.
Câu 4: Các nguyên tắc trong tổ chức và hoạt động của hành chính nhà
nước Việt Nam
1. Khái niệm:

hiện đường lối, chủ trương của Đảng.
12
Nguyên tắc này một mặt đòi hỏi trong tổ chức và hoạt động quản lý nhà
nước nói chung và hành chính nhà nước nói riêng phải thừa nhận và chịu sự lãnh
đạo của Đảng. Để đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng, hành chính nhà nước có trách
nhiệm đưa đường lối, chủ trương của Đảng vào thực tiễn đời sống xã hội và đảm
bảo sự kiểm tra của tổ chức Đảng đối với hành chính nhà nước.
Liên hệ:
* Ví dụ: Hàng năm, theo quý, theo tháng, các cơ quan tổ chức họp Chi bộ
để các cá nhân, tổ chức báo cáo tình hình hoạt động của cá nhân và bộ phận mình
cho Chi bộ biết để có định hướng chủ trương điều hành cho phù hợp.
- Trong các năm gần đây, Đảng ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính
sách đúng đắn, kịp thời, góp phần quan trọng cho định hướng, hoạt động của
HCNN đó là: Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 17-NQ/TW,
ngày 01/8/2007 “Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng
khóa X về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của
bộ máy Nhà nước. Chính phủ đã ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành
chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2020 tại Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08
tháng 11 năm 2011 và trong năm 2013 Chính phủ tiếp tục ban hành Chỉ thị số
07/CT-TTg, ngày 22/5/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh thực
hiện chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2011-2013.
- Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên và sắp xếp, bố trí cán bộ.
Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết sách quan trọng
để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đồng thời quy hoạch, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX đã ban hành Nghị quyết số 42-
NQ/TW, ngày 30/11/2004 của Bộ Chính trị về công tác quy hoạch cán bộ lãnh
đạo, quản lý thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tiếp theo
trong năm 2012, Bộ Chính trị tiếp tục ban hành Kết luận số 24-KL/TW ngày
05/6/2012 của Bộ Chính trị (khóa XI) về đẩy mạnh công tác quy hoạch, luân
chuyển cán bộ đến năm 2020 và những năm tiếp theo. Bên cạnh đó Đảng và Nhà

bảo sự phù hợp với đặc thù của hệ thống con lệ thuộc (từng ngành, từng địa
phương, từng cơ quan, đơn vị, bộ phận, cá nhân). Nguyên tắc này tạo khả năng
kết hợp quản lý xã hội một cách khoa học với việc phân cấp quản lý cụ thể, hợp lý
từng cấp, từng khâu, từng bộ phận.
14
Tập trung trong hành chính nhà nước được thể hiện trên các nội dung: (1)
tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước theo hệ thống
thứ bậc; (2) thống nhất chủ trương, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch
phát triển; (3) thống nhất các quy chế quản lý; (4) thực hiện chế độ một thủ
trưởng hoặc trách nhiệm cá nhân người đứng đầu ở tất cả các cấp, đơn vị.
Dân chủ trong hành chính nhà nước là sự phát huy trí tuệ của các cấp, các
ngành, cơ quan, đơn vị và các cá nhân tổ chức và hoạt động hành chính. Tính dân
chủ được thể hiện cụ thể ở: (1) cấp dưới được tham gia thảo luận, góp ý kiến về
những vấn đề trong quản lý; (2) cấp dưới được chủ động, linh hoạt trong việc thực
hiện nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm trước cấp trên về việc thực hiện
nhiệm vụ của mình.
Hai nội dung tập trung và dân chủ liên quan hữu cơ với nhau, tác động bổ
trợ cho nhau. Tập trung trên cơ sở dân chủ và dân chủ trong khuôn khổ tập trung.
Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ ở bất kỳ cấp nào cùng đòi hỏi sự kết hợp
hài hoà hai nội dung đó để tạo ra sự nhất trí giữa lãnh đạo và bị lãnh đạo, giữa
người chỉ huy và người thừa hành.
Liên hệ:
- Trong quá trình đổi mới từ năm 1986 đến nay các cơ chế và chính sách
mới đã mở rộng quyền tự chủ của các đơn vị kinh tế, phát huy tiềm năng của các
thành phần kinh tế, mọi người dân được phép tự do kinh doanh theo pháp luật.
Trong sinh hoạt tư tưởng, người dân được tự do thảo luận nhiều vấn đề; sự thảo
luận và đối thoại trong Quốc hội thẳng thắn, công khai; nhân dân được tham gia
trực tiếp vào những vấn đề trọng đại của đất nước. Nhiều chủ trương, chính sách,
pháp luật quan trọng đã được nhân dân tham gia góp ý kiến trước khi quyết định.
Nhiều văn bản pháp quy được ban hành nhằm từng bước thực hiện dân chủ hóa

việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, các quy tắc quản lý, các quy định
chuyên môn kỹ thuật;
- Khuyến khích, hỗ trợ và điều tiết sự pháp triển của ngành thông qua việc
ban hành chính sách, tài trợ, hạn ngạch, nghiên cứu và đào tạo…
- Hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản quản lý nhà nước;
- Ngăn ngừa, phát hiện và khắc phục những tiêu cực phát sinh trong phạm
vi ngành thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra.
16
Hành chính nhà nước địa phương và vùng lãnh thổ là hành chính tổng
hợp và toàn diện về các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của một khu vực
dân cư trên địa bàn lãnh thổ đó, có nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức hoạt động.
Tại các địa phương có các cơ quan chuyên môn cấp địa phương, các cơ
quan này vừa trực tiếp chịu sự quản lý trực tiếp về tổ chức, nhân sự và hoạt động
của chính quyền địa phương, vừa chịu sự chỉ đạo về chuyên môn theo ngành dọc.
Các cơ quan này thực hiện chức năng tham mưu cho chính quyền địa phương về
quản lý ngành, đồng thời đảm bảo đạt được các chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật của
ngành. Các chính quyền địa phương có trách nhiệm bảo đảm cho các doanh
nghiệp đóng trên địa bàn địa phương mình hoạt động thuận lợi như: nguồn nhân
lực, tài nguyên, điều kiện vật chất, kỹ thuật
3.5. Nguyên tắc phân định giữa quản lý nhà nước về kinh tế và quản lý
kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước
Khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp nhà nước được
trao quyền tự chủ kinh doanh theo cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủ
nghĩa, có sự quản lý của Nhà nước. Nên vai trò chủ yếu của Nhà nước là định
hướng, dẫn dắt, hỗ trợ và điều chỉnh hoạt động của các doanh nghiệp, không can
thiệp sâu vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước như trước đây. Vì
vậy, cần phải phân định và kết hợp tốt chức năng quản lý nhà nướcc về kinh tế
với chức năng quản lý kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước.
Nguyên tắc này đòi hỏi các cơ quan hành chính nhà nước không can thiệp
vào nghiệp vụ kinh doanh, phải tôn trọng tính độc lập và tự chủ của các đơn vị

khống chế và loại trừ bệnh dại năm 2012. Theo đó, các hộ nuôi chó, mèo sẽ tới
đăng ký với UBND xã để được cấp số cho vật nuôi. Chi cục Thú y và Trạm thú y
phải có sổ theo dõi số lượng chó nuôi, số hộ nuôi chó ở tỉnh, huyện. Thú y cấp xã,
thôn, ấp có trách nhiệm thống kê số lượng chó, mèo và số hộ nuôi chó, mèo để
quản lý.
- Cán bộ công chức vi phạm pháp pháp luật trong quản lý hành chính nhà
nước: ban hành sai thẩm quyền, trái pháp luật, ban hành ngẫu hứng, tham nhũng,
nhiều cán bộ công chức lạm dụng chức quyền chiếm đoạt của công dân gây hậu
quả nghiêm trọng, cán bộ công chức còn nhũng nhiễu hách dịch với người dân.
3.7. Nguyên tắc công khai, minh bạch
18
Công khai là việc cơ quan, tổ chức, đơn vị thông tin chính thức về văn bản,
hoạt động hoặc nội dung nhất định. Tất cả những thông tin của hành chính nhà
nước phải được công khai cho người dân trừ trường hợp có quy định cụ thể với lý
do hợp lý và trên cơ sở những tiêu chí rõ ràng.
Minh bạch trong hành chính là những thông tin phù hợp được cung cấp kịp
thời cho nhân dân dưới hình thức dễ sử dụng, và đồng thời các quyết định và các
quy định của hành chính nhà nước phải rõ ràng và được phổ biến đầy đủ. Tính
minh bạch là điều kiện tiên quyết để hành chính nhà nước có trách nhiệm thực sự
trước nhân dân và giúp nâng cao khả năng dự báo của người dân. Nếu không
minh bạch sẽ dẫn đến sự tùy tiện hoặc sai lầm trong việc thực thi quyền hạn, có
những giao dịch không trung thực, những dự án đầu tư sai lầm, dẫn đến quan liêu,
tham nhũng. Sự minh bạch sẽ giúp xây dựng một nền hành chính cởi mở, có trách
nhiệm, ngăn chặn được tham nhũng trong hành chính nhà nước.
Nguyên tắc này đòi hỏi, các cơ quan nhà nước, các tổ chức và đơn vị khi xây
dựng, ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật phải được tiến hành công
khai, minh bạch, đảm bảo công bằng, dân chủ theo quy định của pháp luật.
Liên hệ:
+ Trên thực tế, ở một số địa phương, việc công khai, minh bạch các thủ tục
hành chính chưa được thực hiện nghiêm túc. Một số cán bộ, công chức còn cố tình

Cấu trúc của nền hành chính nhà nước có thể mô tả bằng sơ đồ:
20
Thể chế của
nền hành chính
nhà nước
Đội ngũ công
chức và hoạt
động của họ
Hệ thống tổ
chức bộ máy
hành chính nhà
nước
Nguồn lực công
bảo đảm cho nền
hành chính hoạt
động
Hoạt động của nền hành chính nhà nước được thực hiện dưới sự điều hành
thống nhất của Chính phủ nhằm phát triển hệ thống và đảm bảo sự ổn định, phát
triển kinh tế -xã hội theo định hướng. Trong quá trình đó, các chủ thể hành chính
cần thực hiện sự phân công, phân cấp cho các cơ quan trong hệ thống nhằm phát
huy tính chủ động, sáng tạo và thế mạnh riêng có của từng ngành, từng địa
phương vào việc thực hiện mục tiêu chung của cả nền hành chính.
Nền HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC là một thể thống nhất, một cấu trúc để
thực thi pháp luật, đưa PHÁP LUẬT vào quản lý ĐỜI SỐNG XÃ HỘI . Do đó,
các yếu tố cấu thành nền HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC có mối quan hệ gắn bó
hữu cơ, Không thể tách rời và có ảnh hưởng lẫn nhau.
+ Một thể chế HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Không thể tự mình vận hành
trong xã hội nếu Không được một bộ máy thực thi áp dụng. Một cơ cấu tổ chức
dù tốt cũng Không có giá trị nếu Không được nhân viên làm việc trong đó Không
có đủ năng lực hoặc Không được khuyến khích đầy đủ để làm việc.

nguồn gốc, cách thức tổ chức quyền lực nhà nước, hình thức cấu trúc, hình thức
chính thể, chế độ chính đảng, mối quan hệ giữa nhà nước và công dân, tổ chức).
- Chế độ chính trị có ý nghĩa quyết định trong việc tổ chức chính quyền nhà
nước và thể chế HCNN. Các phương thức tổ chức nhà nước: tập quyền, phân
quyền, tản quyền, tập trung, mang tính chính trị cũng ảnh hưởng lớn đến thể chế
HCNN. Chế độ chính trị của mỗi nhà nước do bản chất của hệ thống chính trị
quốc gia đó quyết định.
- Bản chất chính trị, cơ cấu tổ chức hệ thống Nhà nước, vấn đề phân bố quyền
lực Nhà nước ảnh hưởng trực tiếp đến nội dung của thể chế HCNN.
- Nhà nước CHXHCN Việt Nam có vai trò trung tâm của quyền lực chính trị
thể hiện ý chí nhân dân. Nhà nước là bộ máy trực tiếp thực thi quyền lực của nhân
dân và là thiết chế biểu hiện tập trung quyền lực của Đảng cầm quyền.
Nhà nước trước hết là công cụ trong tay giai cấp thống trị để giúp giai cấp
đó thực hiện các mục tiêu chính trị của mình. Do đó mọi hoạt động của nhà nước
đều không thể đi ngược lại các mục tiêu chính trị. Các quy định về sự điều tiết của
22
nhà nước đối với xã hội cũng phải phù hợp với những định hướng chính trị trong
xã hội. Chính vì vậy, những định hướng chính trị có ảnh hưởng to lớn tới toàn bộ
hệ thống thể chế nhà nước nói chung và thể chế hành chính nhà nước nói riêng.
* Môi trường kinh tế - xã hội: Các quy định điều tiết hoạt động của các
đối tượng trong xã hội phải phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Vai
trò và mức độ điều tiết của Nhà nước đối với các quá trình kinh tế - xã hội diễn ra
ở các nước khác nhau không giống nhau. Sự thay đổi trong môi trường kinh tế -
xã hội buộc hệ thống thể chế hành chính nhà nước phải thay đổi theo, thích ứng
với những thay đổi trong xã hội để có thể quản lý xã hội một cách hiệu quả nhất.
+ Ở những nước có nền kinh tế thị trường phát triển: NN ít can thiệp vào nền
KT (Bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực…), xã hội hóa, tư nhân hóa DVC; NN chỉ
quản lý ở tầm vĩ mô.
+ Trái lại ở những nước có nền KT kém phát triển: NN can thiệp nhiều vào nền
KT (nhiều bộ, một bộ quản lý ít ngành, ít lĩnh vực…).

- Thể chế hành chính nhà nước là căn cứ để thiết lập nên tổ chức bộ máy
hành chính nhà nước;
- Thể chế hành chính nhà nước là căn cứ để xây dựng đội ngũ nhân sự hành
chính chính nhà nước;
- Thể chế hành chính nhà nước là cơ sở để xác định mối quan hệ giữa nhà
nước với công dân và tổ chức trong xã hội;
- Thể chế hành chính nhà nước là căn cứ để quản lý, điều chỉnh việc sử
dụng các nguồn lực của xã hội một cách có hiệu lực và hiệu quả.
Trong điều kiện cụ thể của Việt Nam hiện nay, việc xây dựng một hệ thống
thể chế hành chính có năng lực để quản lý nền kinh tế thị trường là cần thiết. Thể
chế hành chính nhà nước đó có vai trò như sau:
1. Hệ thống thể chế hành chính nhà nước tạo môi trường pháp lý ổn định
cho thị trường phát triển.
Vai trò này được thể hiện trên hai khía cạnh:
Thứ nhất, Thể chế hành chính nhà nước tạo môi trường ổn định cho sự phát
triển thị trường, tạo lập lòng tin với các chủ thể kinh tế.
Thứ hai, thể chế hành chính nhà nước tạo cơ sở pháp lý cho thị trường phát
triển. Ở Việt Nam, trong những giai đoạn đầu của sự phát triển theo xu hướng kế
24
hoạch hóa tập trung, chỉ chấp nhận và cho phép hoạt động chủ yếu hai thành phần
kinh tế thuộc sở hữu nhà nước và tập thể. Điều này được nhà nước thể chế hóa
trong các văn bản pháp luật, thể chế kinh tế. Chuyển sang chế độ kinh tế mới,
kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa, nhà nước Việt Nam thừa nhận sự đa dạng về sở hữu và nhà nước đã thay
đổi một cách cơ bản thể chế kinh tế cũng như thể chế hành chính nhà nước để
quản lý kinh tế một cách tương ứng.
2. Vai trò định hướng cho sự phát triển của thị trường
Ở Việt Nam hiện nay, vai trò của nhà nước đối với kinh tế không chỉ xuất
phát từ yêu cầu phổ biến của quá trình phát triển kinh tế thị trường, mà còn xuất
phát từ tính đặc thù của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Do