Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
LỜI CẢM ƠN
Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến với TS. Lê Thò Anh Thư, người đã tận
tình hướng dẫn để em hoàn thành đồ án tốt nghiệp này.
Xin cám ơn các thầy cô giáo tại trường Đại học Dân Lập Kỹ Thuật Công
Nghệ đã tận tâm giảng dạy, truyển đạt kiến thức trong suốt quá trình học tập,
nghiên cứu để em hoàn tất chương trình đại học và thực hiện đồ án tốt nghiệp
này.
Một lần nữa xin chân thành cám ơn các thầy cô!
Tp. HCM, ngày 4 tháng 12 năm 2006
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
MỤC LỤC
Nhận xét của giáo viên hướng dẫn.
Lời cảm ơn.
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt.
Danh mục các bảng.
Danh mục các biểu đồ, các hình vẽ.
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2
PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2
NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 3
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
Chương I:
TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN VÀ
CHẤT THẢI Y TẾ
1.1 Tổng quan về chất thải rắn 4
1.1.1 Đònh nghóa chất thải rắn 4
1.1.2 Nguồn tạo thành chất thải rắn 4
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Chương IV:
HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN
TẠI BỆNH VIỆN CH RẪY
4.1 Đặc điểm chất thải rắn của bệnh viện 34
4.1.1 Nguồn phát sinh chất thải rắn 34
4.1.2 Phân loại chất thải rắn 34
4.1.3 Lượng chất thải rắn tại bệnh viện 36
4.1.4 Chi phí hàng tháng cho việc quản lý - xử lý chất thải rắn 38
4.2 Hiện trạng quản lý chất thải rắn tại bệnh viện Chợ Rẫy 40
4.2.1 Hệ thống quản lý hành chính 40
4.2.1.1 Vấn đề đào tạo và giám sát 40
4.2.1.2 Vấn đề an toàn trong công tác quản lý chất thải 41
4.2.2 Hệ thống quản lý kỹ thuật 42
4.2.2.1 Phân loại chất thải ngay tại nguồn phát sinh 44
4.2.2.2 Thu gom 49
4.2.2.3 Vận chuyển rác từ khoa phòng đến nơi thu gom rác của bệnh
viện 52
4.2.2.4 Lưu trữ 55
4.2.2.5 Xử lý sơ bộ tại bệnh viện 58
4.2.2.6 Vận chuyển ra khỏi bệnh viện 58
4.2.3 Những thuận lợi và các mặt tồn tại của bệnh viện trong công tác
quản lý chất thải rắn 59
4.2.3.1 Thuận lợi 59
4.2.3.2 Một số tồn tại cần khắc phục 62
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
UBND: Ủy ban nhân dân
TP.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh
BCH: Ban chấp hành
TNCS: Thanh niên Cộng sản
GĐYKTW: Giám đònh Y khoa trung ương
CT: Chất thải
BV: Bệnh viện
BN: Bệnh nhân
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Danh mục các bảng
Bảng 1.1: Thành phần vật lý của chất thải rắn
Bảng 1.2: Độ ẩm của chất thải rắn
Bảng 1.3: Thành phần hóa học từ các chất thải rắn
Bảng 1.4: Nhiệt lượng của chất thải rắn
Bảng 1.5: Thành phần và các đặc trưng vật lý của chất thải rắn y tế
Bảng 4.1: Phân loại chất thải và xác đònh nguồn thải tại bệnh viện Chợ Rẫy
Bảng 4.2: Thành phần chất thải sinh hoạt tại bệnh viện Chợ Rẫy
Bảng 4.3: Lượng chất thải rắn từ năm 2002 - 6 tháng đầu năm 2006 tại bệnh viện
Bảng 4.4: Lượng chất thải rắn bình quân từ năm 2002 - 2006 tại bệnh viện
Bảng 4.5: Chi phí hàng tháng cho việc quản lý - xử lý chất thải rắn
Bảng 4.6: Phân loại và thu gom chất thải tại bệnh viện Chợ Rẫy
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Danh mục các biểu đồ, các sơ đồ, các hình ảnh
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
ĐẶT VẤN ĐỀ
Việt Nam đang trên con đường công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất
nước. Chuyển mình từ nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thò trường hơn một
thập kỷ qua, nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn về phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, cùng với sự tăng trưởng kinh tế, Việt Nam đang phải đối
mặt với một thực tế nan giải, gây nhiều bức xúc cho xã hội hiện nay, đặc biệt là
ở các đô thò lớn: đó là vấn đề ô nhiễm môi trường; vấn đề về gia tăng khối
lượng chất thải rắn, trong đó có cả sự phát sinh một cách nhanh chóng chất thải
y tế nguy hại tại các bệnh viện, các cơ sở y tế.
Tính đến năm 2005, Việt Nam có hơn 1047 bệnh viện với khoảng
140000 giường bệnh và hơn 10000 trạm y tế xã đang thải ra môi trường mọât
lượng lớn chất thải y tế đáng kể. Ngoài ra còn nhiều cơ sở khác cũng phát sinh
chất thải y tế với môt lượng không nhỏ như: các viện nghiên cứu y sinh học, các
labo y sinh học của các trường y dược, trung tâm y tế dự phòng, nhà máy sản
xuất dược phẩm và chế phẩm sinh học, gần 100 trung tâm chữa bệnh, giáo dục
và lao động xã hội (thuộc Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội).
Chất thải y tế nếu không được xử lý đúng sẽ là nguồn quan trọng gây ô
nhiễm môi trường, đe dọa đến sức khỏe con người, trước hết là ảnh hưởng đến
sức khỏe của nhân viên y tế, ngừơi bệnh và sau đó là toàn cộng đồng và môi
trường sống. Do đó, nhằm mục tiêu đảm bảo phát triển đất nước theo hướng bền
vững, thì quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước không thể tách rời
công tác vệ sinh và quản lý chất thải, một nhiệm vụ có tính chiến lược trong
công tác bảo vệ môi trường.
Bệnh viện Chợ Rẫy là bệnh viện đa khoa lớn nhất phía Nam, có nhiều
trang thiết bò hiện đại, là tuyến cuối cùng nhận bệnh nhân đến từ các tỉnh, thành
để chăm sóc và điều trò. Đồng thời, bệnh viện cũng là nơi để sinh viên y khoa
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG Trang 1
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
đang đặt ra nhiều thách thức đối với các cấp, ngành đặc biệt là ngành môi
trường và y tế. Tuy nhiên giải quyết vấn đề này không phải một sớm một chiều
vì chúng ta đang đối mặt với rất nhiều khó khăn
Bên cạnh đó, bệnh viện còn có một vai trò rất quan trọng trong hệ
thống chăm sóc - bảo vệ sức khỏe nhân dân, là bộ mặt của ngành Y tế, là nơi
thể hiện sự tiến bộ về y học của một quốc gia. Do đó, việc giữ cho bệnh viện
sạch, đẹp, vệ sinh, an toàn là mục tiêu phấn đấu của bệnh viện Chợ Rẫy nói
riêng và của ngành Y tế nói chung.
Vì vậy, việc nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện
công tác quản lý chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy là rất cần thiết hiện nay.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đề tài kết hợp các phương pháp
Nghiên cứu tư liệu: đọc và thu thập số liệu, tình hình về công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy.
Khảo sát thực tiễn
Thống kê để nhận đònh các mặt tích cực và các khó khăn còn tồn tại
Tổng hợp từ thực tiễn để đề xuất những biện pháp phù hợp để công tác
quản lý chất thải rắn được thực hiện tốt hơn tại Bệnh viện Chợ Rẫy.
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG Trang 3
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Chương I:
TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN VÀ
CHẤT THẢI Y TẾ
1.1 Tổng quan về chất thải rắn:
1.1.1Đònh nghóa chất thải rắn
Theo quan niệm chung: Chất thải rắn là toàn bộ các loại vật chất được
con người loại bỏ trong các hoạt động kinh tế – xã hội của con người (bao
gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống và duy trì sự tồn tại của
cộng đồng v.v…). Trong đó quan trọng nhất là các loại chất thải sinh ra từ các
Các loại
khác
Chất thải
sinh hoạt
Bùn ga
cống
Dạng rắn
Các hoạt động kinh tế
xã hội của con người
Các quá
trình sản
xuất
Các quá
trình phi
sản xuất
Hoạt động sống
và tái sản sinh
của con người
Các hoạt
động
quản lý
Các hoạt động
giao tiếp và
đối ngoại
CHẤT THẢI
Dạng khíDạng lỏng
Chất lỏng
dầu mỡ
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Tro và các chất dư thừa thải bỏ khác bao gồm: các loại vật
liệu sau đốt cháy, các sản phẩm sau khi đun nấu bằng than,
củi và các chất thải dễ cháy khác trong gia đình, trong kho
của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than.
Các chất thải rắn từ đường phố có thành phần chủ yếu là lá
cây, que, củi, nilon, vỏ bao gói…
Chất thải rắn công nghiệp: là chất thải phát sinh từ các hoạt động
sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Các nguồn phát sinh
chất thải công nghiệp gồm:
Các phế thải từ vật liệu trong quá trình sản xuất công nghiệp,
tro, xỉ trong các nhà máy nhiệt điện.
Các phế thải từ nhiên liệu phục vụ cho sản xuất.
Các phế thải trong quá trình công nghệ.
Bao bì đóng gói sản phẩm.
Chất thải xây dựng: là các phế liệu như đất, đá, gạch, ngói, bê
tông vỡ do các hoạt động phá dỡ, xây dựng công trình v.v… Chất
thải xây dựng gồm:
Vât liệu xây dựng trong quá trình dỡ bỏ công trình xây dựng.
Đất đá do việc đào móng trong xây dựng;
Các vật liệu như kim loại, chất dẻo…
Các chất thải từ các hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật như trạm
xử lý nước thiên nhiên, nước thải sinh hoạt, bùn cặn từ các
cống thoát nước thành phố.
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG Trang 7
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Chất thải nông nghiệp: là những chất thải và mẩu thừa thải ra từ
các hoạt động nông nghiệp, thí dụ như trồng trọt, thu hoạch các
loại cây trồng, các sản phẩm thải ra từ chế biến sữa, của các lò
giết mổ… Hiện tại việc quản lý và xả các loại chất thải nông
- Chất thải sinh hoạt từ các bệnh nhân.
- Các chất thải có chứa các chất có nồng độ cao sau đây:
chì, thủy ngân, Cadimi, Arsen, Xianua…
- Các chất thải phóng xạ trong bệnh viện
Các chất thải nguy hại do các cơ sở công nghiệp hóa chất thải
ra có tính độc hại cao, tác động xấu đến sức khỏe, do đó việc
xử lý chúng phải có những giải pháp kỹ thuật để hạn chế tác
động độc hại đó.
Các chất thải nguy hại từ các hoạt động nông nghiệp chủ yếu
làø các loại phân hóa học, các loại thuốc bảo vệ thực vật.
Các chất thải không nguy hại: là những loại chất thải không chứa
các chất và các hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại trực
tiếp hoặc tương tác thành phần.
1.1.4Thành phần của chất thải rắn
Thành phần của chất thải rắn được chia làm 2 loại
a) Thành phần vật lý:
Thành phần riêng biệt: thành phần này thay đổi theo vò trí đòa lý,
thời gian, mùa trong năm và điều kiện kinh tế của từng đòa
phương.
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG Trang 9
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Bảng 1.1: Thành phần vật lý của chất thải rắn
THÀNH PHẦN
KHỐI LƯNG (%)
Dao động Trung bình
Thực phẩm 6 – 26 15
Giấy 25 – 45 40
Carton 3 – 15 4
Plastic 2 – 8 3
Cao su 1 – 4 2
Da 8 – 12 10
Rác làm vườn 30 – 80 60
Gỗ 15 – 40 20
Thủy tinh 1 – 4 2
Đồ hộp 2 – 4 3
Kim loại màu 2 – 4 2
Kim loại đen 2 – 6 3
Bụi, tro, gạch 6 – 12 8
Rác sinh hoạt 15 – 40 20
Tỷ trọng: Tỷ trọng của rác được xác đònh bằng phương pháp cân
trọng lượng và có đơn vò kg/m
3
. Đối với rác sinh hoạt tỷ trọng thay
đổi từ 120 – 590 kg/m
3
. Đối với rác trong các xe vận chuyển có
thiết bò nén, tỷ trọng rác có thể đến 830 kg/m
3
.
b) Thành phần hóa học:
Thành phần hóa học bao gồm:
Chất bay hơi: Đây là thành phần hữu cơ của rác, được xác đònh ở
nhiệt độ 950
o
C
Tro: là thành phần còn lại sau khi đốt ở 950
o
C
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG Trang 11
Thủy tinh 50 – 100 60
Đồ hộp - -
Kim loại đen 100 – 500 300
Bụi, tro, gạch 1.000 – 5.000 3.000
Rác sinh hoạt 4.000 – 5.000 4.500
1.2 Tổng quan về chất thải y tế:
1.2.1Đònh nghóa chất thải y tế
Chất thải y tế là chất thải phát sinh trong các cơ sở y tế, từ các hoạt động
khám chữa bệnh, chăm sóc, xét nghiệm, phòng bệnh, nghiên cứu, đào tạo.
Chất thải y tế có thể ở dạng rắn, lỏng, và dạng khí.
Chất thải y tế nguy hại là chất thải có một trong các thành phần như:
máu, dòch cơ thể, chất bài tiết; các bộ phận hoặc cơ quan của người, động
vật; bơm kim tiêm và các vật sắc nhọn; dược phẩm; hóa chất và các chất
phóng xạ dùng trong y tế. Nếu những chất thải này không được tiêu hủy sẽ
gây nguy hại cho môi trường và sức khỏe con người.
1.2.2Phân loại chất thải y tế
a) Chất thải lâm sàng gồm 5 nhóm:
Nhóm A: là chất thải nhiễm khuẩn, bao gồm: những vật liệu bò
thấm máu, thấm dòch, các chất bài tiết của người bệnh như băng,
gạc, bông, găng tay, bột bó, đồ vải, các túi hậu môn nhân tạo, dây
truyền máu, các ống thông, dây và túi dòch dẫn lưu …
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG Trang 13
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện công tác quản lý
chất thải rắn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh
Nhóm B: là các vật sắc nhọn, bao gồm: bơm tiêm, kim tiêm, lưỡi
và cán dao mổ, đinh mổ, cưa, các ống tiêm, mảnh thủy tinh vỡ và
mọi vật liệu có thể gây ra vết cắt hoặc chọc thủng, cho dù chúng
có thể bò nhiễm khuẩn hoặc không nhiễm khuẩn.
Nhóm C: là chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao phát sinh từ các
nghiệm … có thể chia chúng thành hai loại chủ yếu sau:
Chất thải hóa học không gây nguy hại: như đường, axit béo, và
một số muối vô cơ và hữu cơ.
Chất thải hóa học nguy hại: có đặc tính như gây độc, ăn mòn, dễ
cháy hoặc có phản ứng gây độc gen, làm biến đổi vật liệu di
truyền, bao gồm:
Formadehyde: được sử dụng trong khoa giải phẫu bệnh, lọc
máu, ướp xác và dùng để bảo quản các mẫu xét nghiệm ở một
số các khoa.
Các hóa chất quang hóa học: có trong các dung dòch dùng cố
đònh và tráng phim.
Các dung môi: Các dung môi dùng trong cơ sở y tế bao gồm
các hợp chất halogen như methylen chlorid, chloroform, freons,
trichloro ethylen, các thuốc mê bốc hơi như halothan; các hợp
chất không có halogen như xylen, aceton, isopropanol, toluen,
ethyl acetat và acetonitril, …
Oxit ethylene: được sử dụng để diệt khuẩn các thiết bò y tế,
phòng phẫu thuật nên được đóng thành bình và gắn với các
thiết bò diệt khuẩn. Loại khí này có thể gây ra nhiều độc tính
và có thể gây ra ung thư ở người.
SVTH: TRẦN HOÀNG NHUNG Trang 15
Copyright: Tài liệu đại học ©