BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN
Y TẾ TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN 115 ,THÀNH PHỐ HỒ
CHÍ MINH VÀ ĐỀ RA GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ HƠN
Ngành: MÔI TRƯỜNG VÀ CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Chuyên ngành: MÔI TRƯỜNG
KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN
Y TẾ TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN 115 ,THÀNH PHỐ HỒ
CHÍ MINH VÀ ĐỀ RA GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ HƠN
Ngành: MÔI TRƯỜNG VÀ CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Chuyên ngành: MÔI TRƯỜNG
Sinh viên thực hiện : LÊ THIỆN TRÍ
MSSV: 0811080048 Lớp: 08CMT
TP. Hồ Chí Minh, 2011
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
LỜI CAM ĐOAN
1. Số liệu xác thật do BS Hồ Đức Dũng của Bệnh Viện Nhân Dân 115 cung
cấp
2. Không sao chép Đồ Án /Khóa Luận Tốt Nghiệp với bất kỳ hình thức nào
3. Hình ảnh trung thực không chỉnh sữa
Nếu không trung thực em xin nhận trách nhiệm về lời cam đoan của mình
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
LÔØI CAÛM ÔN
Xin chân thành cảm ơn TS.BS.Hồ Đức Dũng đã nhiệt tình giúp đỡ tôi hoàn thành đồ
1.1.10 Ảnh hưởng của chất thải y tế đến mô trường và sức khỏe cộng đồng 12
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
1.2 Tổng quan về chất thải rắn 16
1.2.1 Định nghĩa chất thải rắn 16
1.2.2 Nguồn tạo thành chất thải rắn 17
1.2.3 Phân loại chất thải rắn 18
1.2.4 Thành phần của chất thải rắn 22
Chương II:HIỆN TRẠNG CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT
THẢI RẮN TẠI CÁC BỆNH VIỆN TRÊN TOÀN QUỐC
Nhận Định Chung 26
2.1 Hiện trạng công tác quản lý chất thải rắn tại các bệnh viện 27
2.1.1 Phân loại chất thải bệnh viện 27
2.1.2 Thu gom chất thải trong bệnh viện 28
2.1.3 Lưu trữ chất thải bệnh viện 28
2.1.4 Vận chuyển chất thải ngoài cơ sở y tế 28
2.1.5 Các phương pháp xử lý và tiêu hủy chất thải rắn y tế 29
2.1.5.1 Thiêu đốt chất thải rắn y tế 29
2.1.5.2 Chôn lấp chất thải rắn y tế 31
2.1.2 Thu gom chất thải trong bệnh viện 29
Chương III:TỔNG QUAN VỀ BỆNH VIỆN NHÂN DÂN 115
3.Hoạt động tại bệnh viện 33
Chương IV: HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN TẠI BỆNH
VIỆN NHÂN DÂN 115
4. Phân loại chất thải và xác định nguồn thải tại bệnh viện Nhân Dân 115 35
4.1.1 Lượng chất thải rắn tại bệnh viện 36
4.1.2 Chi phí hàng tháng cho việc quản lý - xử lý chất thải rắn 37
4.1.3 Hiện trạng quản lý chất thải rắn tại bệnh viện Nhân Dân 115 39
4.1.4 Vấn đề đào tạo và giám sát 40
4.1.5 Vấn đề an toàn trong công tác quản lý chất thải 40
4.2 Hệ thống quản lý kỹ thuật 42
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
• Danh mục các bảng
Bảng 1.1: Thành phần và các đặc trưng vật lý của chất thải rắn y tế
Bảng 1.2:
Thành phần rác thải bệnh viện trung bình ở Việt Nam
Bảng 1.3: Thành phần vật lý của chất thải rắn
Bảng 1.4: Độ ẩm của chất thải rắn
Bảng 1.5
: Thành phần hóa học từ các chất thải rắn
Bảng 1.6: Nhiệt lượng của chất thải rắn
Bảng 2.1 Lò đốt rác đã lắp đặt cho các bệnh viện-trung tâm Y tế trong nước
Bảng 4.1
: Lượng chất thải rắn từ năm 2007- 6 tháng đầu năm 2011 tại bệnh viện
Bảng 4.2: Lượng chất thải rắn bình quân từ năm 2007 - 2011 tại bệnh viện
Bảng 4.3: Chi phí hàng tháng cho việc quản lý - xử lý chất thải rắn
Chi phí xử lý chất thải sinh hoạt
Bảng 4.4
: Phân loại và thu gom chất thải tại bệnh viện Chợ Rẫy
• Danh mục các sơ đồ, các hình ảnh
• Sơ đồ
Sơ đồ 1.1: Các nguồn phát sinh chất thải và phân loại chất thải
Sơ đồ 3.1: Sơ đồ tổ chức của bệnh viện
Sơ đồ 4.1 Phân loại chất thải và xác định nguồn thải tại bệnh viện Nhân dân 115
Biểu đồ
Biểu đồ 4.1: Biểu đồ biểu thị lượng chất thải sinh hoạt và chất thải y tế từ năm
2007 – 2008
• Hình, ảnh
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
DANH MỤC VIẾT TẮT
KHCN–MT : Khoa học công nghệ –môi trường
PE : Poly Ethylene
PP : Propilen
PVC : Polyvinyl chloride
Tp.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh
TT : Trung tâm
TTYT : Trung tâm y tế
UBND: Ủy ban nhân dân
TP.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh
BCH: Ban chấp hành
TNCS: Thanh niên Cộng sản
GĐYKTW: Giám định Y khoa trung ương
CT: Chất thải
BV: Bệnh viện
BN: Bệnh nhân
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
Khảo sát hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện nhân dân 115,
Đường Nguyễn Tri Phương,Quận 10 và đề ra giải pháp hiệu quả hơn
1
Chương Mở đầu
ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngày nay ,rác thải y tế đang trở thành nỗi lo cho các nước trên thế giới đặc
biệt là các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam .Rác thải y tế không chỉ là nỗi
lo cho các thành phố lớn mà ngay cả các đô thị nhỏ, nó trở thành mối hiểm họa đối
với sức khỏe của cộng đồng.
Ở nước ta hiện nay,phần lớn các bệnh viện vẫn chưa có lò đốt rác thải y
tế.Hiện tại,chất thải rắn y tế ở bệnh viện trong nội thành TP Hồ Chí Minh được thu
gom , xử lý bởi Công ty Môi trường Đô thị theo hình thức thiêu tập trung.Có Thể
thấy vẫn còn lượng lớn rác thải y tế tại các bệnh viện bị lẫn vào rác thải sinh hoạt
tạo nên nguy cơ lây nhiễm bệnh tật rất lớn,đe dọa cuộc sống của cộng đồng.Tuy
cũng đã có nhiều bệnh viện trang bị được lò đốt rác thải y tế với nhiều loại công
nghệ khác nhau từ hiện đại đến thủ công chế tạo trong nước,nhưng thực tế hiệu quả
xử lý trên tổng thể vẫn chưa cao
Tính đến năm 2011, Việt Nam có hơn 1049 bệnh viện với khoảng 161255 giường
bệnh và các cơ sở y tế tương đương trong số 1049 bệnh viện trong địa bàn cả nước
có :27 bệnh viện trong đó có 10 bệnh viện đa khoa và 17 bệnh viện chuyên khoa do
bộ y tế trưc tiếp quản lý ,1022 bệnh viện , trong đó có 122 bệnh viện đa khoa tỉnh
,262 bệnh viện chuyên khoa và 575 bệnh viện huyện/thị xã do địa phương quản
v Việc giải quyết sự ô nhiễm môi trường trong các hoạt động của ngành y tế đã là
một vấn đề nhức nhối của toàn xã hội và trên thế giới. Bệnh viện Nhân dân 115
cũng như các bệnh viện khác đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc quản lý
môi trường bệnh viện và chất thải phát sinh từ các hoạt động y tế .
v đánh giá hiện trạng quản lý chất thải tại bệnh viện Nhân dân 115 để nhận định
các mặt tích cực và thiếu sót còn tồn tại, nhằm đưa ra giải pháp khắc phục với
mục tiêu vừa phục vụ, chăm sóc tốt sức khỏe bệnh nhân, vừa bảo đảm vệ sinh
môi trường tại bệnh viện.
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
Khảo sát hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện nhân dân 115,
Đường Nguyễn Tri Phương,Quận 10 và đề ra giải pháp hiệu quả hơn
3
NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Hiện nay chất thải bệnh viện đang trở thành vấn đề về môi trường và xã hội cấp
bách ở nước ta. Hiện trạng xử lý chất thải bệnh viện kém hiệu quả đang đặt ra
nhiều thách thức đối với các cấp, ngành đặc biệt là ngành môi trường và y tế.
Tuy nhiên giải quyết vấn đề này không phải một sớm một chiều vì chúng ta đang
đối mặt với rất nhiều khó khăn
Bên cạnh đó, bệnh viện còn có một vai trò rất quan trọng trong hệ thống chăm
sóc - bảo vệ sức khỏe nhân dân, là bộ mặt của ngành Y tế, là nơi thể hiện sự tiến
bộ về y học của một quốc gia. Do đó, việc giữ cho bệnh viện sạch, đẹp, vệ sinh,
THẢI Y TẾ
• ĐỊNH NGHĨA
Theo Quy Chế quản lý chất thải y tế ( Ban Hành kèm theo quyết định số
2575/1999/QĐ-BYT ngày 27 tháng 8 năm 1999 của Bộ trưởng Bộ Y Tế) thì chất
thải y tế được định nghĩa như sau:
Chất thải y tế nguy hại là chất thải có chứa một trong các thành phần sau: máu,dịch
cơ thể,chất bài tiết;các bộ phận hoặc cơ quan của người,động vật,bơm kim tiêm và
các vật sắc nhọn;dược phẩm hóa chất và các chất phóng xạ dùng trong y tế.Nếu các
chất thải này không được tiêu hủy sẽ gây nguy hại cho môi trường và sức khỏe con
người
Theo nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy trong tổng số chất
thải thông thường tạo ra từ các hoạt động y tế, gần 80% là chất thải thông thường
(tương tự như chất thải sinh hoạt) còn lại xấp xỉ 20% là những chất thải nguy hại
bao gồm chất thải nhiễm khuẩn và chất thải giải phẩu chiếm tới 15%; các vật sắc
nhọn chiếm khoảng 1%; các hóa chất, dược phẩm hết hạn chiếm khoảng 3% và các
chất thải độc di truyền, vật liệu có hoạt tán phóng xạ chiếm khoảng 1%.
Theo qui định về quản lý chất thải y tế của Bộ Y tế ban hành, chất thải y tế là
chất thải phát sinh trong các cơ sở y tế, từ hoạt động khám chữa bệnh, chăm sóc,
phòng bệnh, nghiên cứu, đào tạo, chất thải y tế có thể ở dạng rắn, lỏng, khí.
• PHÂN LOẠI
1.1. Chất Thải Y Tế
1.1.1. Chất thải lâm sàng: gồm 5 nhóm
v Nhóm A: là chất thải nhiễm khuẩn, bao gồm: những vật liệu bị thấm máu,
thấm dịch, các chất bài tiết của người bệnh như băng, gạc, bông, găng tay,
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
Khảo sát hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện nhân dân 115,
Đường Nguyễn Tri Phương,Quận 10 và đề ra giải pháp hiệu quả hơn
v Chất thải phóng xạ lỏng gồm: dung dịch có chứa nhân tố phóng xạ phát sinh
trong quá trình chẩn đoán, điều trị như nước tiểu của người bệnh, các chất bài
tiết, nước xúc rửa các dụng cụ có chứa phóng xạ …
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
Khảo sát hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện nhân dân 115,
Đường Nguyễn Tri Phương,Quận 10 và đề ra giải pháp hiệu quả hơn
6
v Chất thải phóng xạ khí gồm: các chất khí dùng trong lâm sàng như
133
Xe, các
khí thoát ra từ các kho chứa chất phóng xạ …
1.1.3. Chất thả i hóa học.
Chất thải hóa học phát sinh chủ yếu từ các hoạt động thí nghiệm, xét nghiệm
… có thể chia chúng thành hai loại chủ yếu sau:
v Chất thải hóa học không gây nguy hại: như đường, axit béo, và một số muối
vô cơ và hữu cơ.
v Chất thải hóa học nguy hại: có đặc tính như gây độc, ăn mòn, dễ cháy hoặc
có phản ứng gây độc gen, làm biến đổi vật liệu di truyền, bao gồm:
§ Formadehyde: được sử dụng trong khoa giải phẫu bệnh, lọc máu, ướp
xác và dùng để bảo quản các mẫu xét nghiệm ở một số các khoa.
§ Các hóa chất quang hóa học: có trong các dung dịch dùng cố định và
tráng phim.
§ Các dung môi: Các dung môi dùng trong cơ sở y tế bao gồm các hợp
chất halogen như methylen chlorid, chloroform, freons, trichloro
ethylen, các thuốc mê bốc hơi như halothan; các hợp chất không có
halogen như xylen, aceton, isopropanol, toluen, ethyl acetat và
bệnh viện, bao gồm:
v Các hoạt động khám chữa bệnh như: chẩn đoán, chăm sóc, xét nghiệm, điều
trị bệnh, phẩu thuật,…
v Các hoạt động nghiên cứu, thí nghiệm trong bệnh viện.
v Các hoạt động hàng ngày của nhân viên bệnh viện, bệnh nhân và thân nhân.
1.1.7. Đặ c điểm thành phần và tính chất của chất thải y tế
Trong một bệnh viện các khu chức năng khác nhau sẽ có lượng chất thải
phát sinh, đặc điểm và tính chất chất thải khác nhau. Khu vực phát sinh chất
thải đa dạng và nguy hiểm nhất là khối kỹ thuật nghiệp vụ như: khoa phẫu
thuật, giải phẫu tử thi, khoa hồi sức cấp cứu, các phòng điều trị bệnh, các
phòng xét nghiệm huyết học, xét nghiệm sinh hóa, xét nghiệm vi trùng, khoa X
quang v.v… Nhưng cũng có khu phát sinh ra lượng chất thải sinh hoạt không
độc hại như khối nhà hành chánh quản trị, hậu cần.
¯ Trong một bệnh viện chất thải phát sinh từ khoa lây và khu bệnh nhân
lây là nguy hiểm hơn cả
¯ Trong cùng một khoa thì không phải phòng nào cũng phát sinh ra chất
thải nguy hại ví dụ như các phòng đợi, phòng phát thẻ thứ tự, phòng làm
việc, phòng thay quần áo cán bộ công nhân viên của khoa v.v…
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
Khảo sát hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện nhân dân 115,
Đường Nguyễn Tri Phương,Quận 10 và đề ra giải pháp hiệu quả hơn
8
¯ Trong các khoa, phòng của bệnh viện, khu vực phát sinh chủ yếu chất
thải y tế là khu phẫu thuật, và khu hồi sức cấp cứu
a) Đặc điểm chất thải y tế khu phẫu thuật:
9
sinh từ khu này phải được chuyển ngay tới khu tập trung chất thải rắn
bệnh viện và chuyển đi xử lý trong thời gian sớm nhất (tốt nhất là trong
ngày).
1.1.8. Tính chất vật lý
Thành phần vật lý:
§ Đồ bông vải sợi: gồm bông gạc, băng, quần áo củ, khăn lau, vải trải…
§ Đồ giấy: hộp đựng dụng cụ, giấy gói, giấy thải từ nhà vệ sinh…
§ Đồ thủy tinh: chai lọ, ống tiêm, bông tiêm, thủy tinh, ống nghiệm,…
§ Đồ nhựa, hộp đựng, bơm tiêm, dây truyền máu, túi đựng,…
§ Đồ kim loại: kim tiêm, dao mổ, hộp đựng,…
§ Bệnh phẩm, máu mủ dính ở băng gạc,…
§ Rác rưởi, lá cây, đất đá ,.
§ Kết quả phân tích thành phần và các đặc trưng vật lý của chất thải rắn y tế
của các đề tài nghiên cứu trong nước là giống nhau, được nêu trong bảng
1.1
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
Khảo sát hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện nhân dân 115,
Đường Nguyễn Tri Phương,Quận 10 và đề ra giải pháp hiệu quả hơn
10
Bảng 1.1: Thành phần và các đặc trưng vật lý của chất thải rắn y tế
STT
(52,7%), chất thải rắn y tế nguy hại chỉ chiếm tỷ lệ 20 ÷ 25%.
Kết quả trên 80 bệnh viện trong phạm vi cả nước về thành phần chất thải y tế
được nêu trong bảng 1.2
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
Khảo sát hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện nhân dân 115,
Đường Nguyễn Tri Phương,Quận 10 và đề ra giải pháp hiệu quả hơn
11
Bảng 1.2: Thành phần rác thải bệnh viện trung bình ở Việt Nam
STT
Thành phần Tỷ lệ (%)
1 Giấy các loại và carton 2,9
2 Kim loại, vỏ hộp 0,7
3 Đồ thủy tinh và đồ nhựa (
Ví dụ: kim tiêm, lọ thuốc, bơm tiêm
) 3,2
4 Bông băng, bó bột … (
vật liệu hấp thụ chất lây nhiễm
) 8,8
5 Túi nhựa các loại: PE, PP, PVC 10,1
6 Bệnh phẩm 0,6
7 Rác hữu cơ 52,7
8 Các vật sắc nhọn (
1.1.10. Ảnh hưởng của chất thải y tế đến mô trường và sức khỏe cộng
đồng
• Ảnh hưởng đến môi trường.
Theo quy định của luật, các chất thải y tế phải được xử lý đạt tiêu chuẩn môi
trường xung quanh, nhưng thực tế hiện nay lại khác. Chất thải y tế đặc biệt là
chất thải nguy hại phần lớn chưa được xử lý hay xử lý không đạt tiêu chuẩn
quy định đã và đang là vấn đề đáng lo ngại cho môi trường. Hiện tại ở không
ít bệnh viện rác thải y tế được nhập chung vào rác thải thành phố để xử lý
hoặc xử lý theo phương pháp đốt thủ công tại bệnh viện thường hiêu quả xử
lý kém và gây ô nhiễm môi trường không khí, thậm chí chất thải y tế tại một
số bệnh viện được chôn lấp ngay trong bệnh viện và thường tại các bãi chôn
lấp này đều không đạt tiêu chuẩn vệ sinh cũng là nguồn đóng góp không nhỏ
trong nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, ô nhiễm mùi và là nguồn
truyền bệnh rất nguy hiểm. Theo thống kê thì tỷ lệ vào viện do các bệnh
truyền nhiễm qua chất thải và nước thải chiếm 15% trong tổng số ca bệnh,
đặc biệt vào mùa hè bệnh truyền nhiễm qua chất thải còn nghiêm trọng hơn
nhiều.
• Ảnh hưởng của chất thải y tế đối với sức khỏe cộng đồng
Tất cả những người phơi nhiễm với chất thải y tế nguy hại đều là đối tượng có
nguy cơ. Họ có thể là nhân viên và người bệnh trong các cơ sở y tế làm phát sinh
ra chất thải, những người trực tiếp tham gia xử lý, tiêu hủy chất thải và những
người dân trong cộng đồng dân cư trong trường hợp chất thải chưa được xử lý
chính đáng. Nhóm người nguy cơ chính bao gồm: bác sĩ, y tá, nhân viên, người
bệnh, nhân viên thu gom, cộng đồng dân cư.
Chất thải y tế (chất thải rắn, nước thải và khí thải) bệnh viện khi chưa được
loại bỏ hoặc xử lý thích đáng sẽ rất nguy hiểm, không những gây ô nhiễm môi
trường mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng, gây mất mỹ quan đô thị,
ảnh hưởng tới phát triển kinh tế xã hội.
rác thải bệnh viện là làm tăng nhiễm khuẩn và kháng thuốc tại bệnh viện, tổn
thương trực tiếp cho người thu gom rác, lây nhiễm bệnh cho nhân dân sống trong
vùng lân cận, ảnh hưởng tới tâm lý và thẩm mỹ đô thị.
Nước thải bệnh viện có chứa nhiều vi khuẩn gây bệnh, các chất độc hóa học,
chất phóng xạ. Nhưng điều nguy hiểm hơn là nước thải bệnh viện thường thải
vào các nguồn nước mặt, thấm xuống đất làm ô nhiễm đất, ô nhiễm nguồn nước
ngầm gần khu vực sinh sống của dân cư mà đây là nguồn nước sinh hoạt chính.
Printed with FinePrint trial version - purchase at www.fineprint.com
Copyright: Tài liệu đại học ©