Luận văn

Mâu thuẫn biện chứng
trong quá trình xây dựng
nền kinh tế thị trường theo
định hướng xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam

1 L
ỜI
NÓI
ĐẦUMâu thu
ẫ
n là hi
ệ
n t
ượ
ng có trong t
ấ
t c

u
, tích lu
ỹ
và tiêu dùng, tính k
ế
ho
ạ
ch hoá c
ủ
a t
ừ
ng xí nghi
ệ
p, t
ừ
ng công ty và
tính t
ự
phát vô chính ph
ủ
c
ủ
a n
ề
n s
ả
n xu
ấ
t hàng hoá….Mâu thu
ẫ

ì
nh
thành không ph
ả
i ch
ỉ
là m
ộ
t mà là nhi
ề
u mâu thu
ẫ
n, và s
ự
v
ậ
t trong cùng
m
ộ
t lúc có nhi
ề
u m
ặ
t
đố
i l
ậ
p th
ì
mâu thu

ướ
ng và l
ã
nh
đạ
o
đã

dành
đượ
c nhi
ề
u th
ắ
ng l
ợ
i b
ướ
c
đầ
u mang tính quy
ế
t
đị
nh, quan tr
ọ
ng trong
vi
ệ
c chuy

nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a. Trong nh
ữ
ng
chuy
ể
n bi
ế
n đó
đã

đạ
t nhi
ề
u thành công to l
ớ
n nhưng trong nh
ữ
ng thành
công đó luôn luôn t
ồ

đượ
c gi
ả
i quy
ế
t và n
ế
u
đượ
c gi
ả
i quy
ế
t s
ẽ
thúc
đẩ
y s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
.
V
ớ

ướ
ng m
ắ
c trong gi
ả
i pháp, quy tr
ì
nh x
ử
l
ý
các v
ấ
n
đề
chính tr
ị
– x
ã
h
ộ
i có liên quan
đế
n quá tr
ì
nh ti
ế
n hành c
ả
i cách trong vi

đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a
ở
vi
ệ
t nam”
làm
đề
tài cho ti
ể
u lu
ậ
n tri
ế
t h
ọ
c Mác – Lê nin 2

t
trái ng
ượ
c nhau. Trong nguyên t
ử
có đi
ệ
n t
ử
và h
ạ
t nhân, trong sinh v
ậ
t có
đồ
ng hoá và d
ị
hoá, trong kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng có cung và c
ầ
uhàng và ti
ề
n…
nh
ữ

ng khách quan và ph
ổ
bi
ế
n.
+S
ự
th
ố
ng nh
ấ
t và
đấ
u tranh c
ủ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p.
+S
ự
chuy
ể
n hoá c
ủ
a các m
ặ

ủ
a tri
ế
t h
ọ
c c
ũ
, phép bi
ệ
n ch
ứ
ng duy v
ậ
t
kh
ẳ
ng
đị
nh r
ằ
ng t
ấ
t c
ả
các s
ự
v
ậ
t, hi
ệ

n là do c
ấ
u trúc t
ự
thân v
ố
n có bên trong c
ủ
a s
ự
v
ậ
t ,hi
ệ
n t
ượ
ng
quy
đị
nh. Mâu thu
ẫ
n t
ồ
n t
ạ
i không ph
ụ
thu
ộ
c vào b

n t
ạ
i
đề
u là m
ộ
t th
ể
th
ố
ng nh
ấ
t các khuynh h
ướ
ng, các thu
ộ
c tính phát tri
ể
n ngư
ợ
c
chi
ề
u nhau,
đố
i l
ậ
p nhau. S
ự
liên h

nh
v
ậ
n
độ
ng và phát tri
ể
n khách quan c
ủ
a chính b
ả
n thân các s
ự
v
ậ
t hi
ệ
n t
ượ
ng.
Mâu thu
ẫ
n là m
ộ
t hi
ệ
n t
ượ
ng có trong t
ấ

th
ế
gi
ớ
i vi mô là s
ự
th
ố
ng nh
ấ
t gi
ữ
a nh
ữ
ng th
ự
c th
ể
có đi
ệ
n tích trái d
ấ
u, h
ạ
t
và tr
ườ
ng, h
ạ
t và ph

c t
ạ
p hơn, đó là mâu
thu
ẫ
n gi
ữ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t và quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t, cơ s
ở
h
ạ
t
ầ
ng và ki
ế
n

ế
mâu thu
ẫ
n c
ũ
ng mang tính 3
ph
ổ
bi
ế
n, ch
ẳ
ng h
ạ
n như cung và c
ầ
u , tích lu
ỹ
và tiêu dùng, tính k
ế
ho
ạ
ch
hoá c
ủ
a t
ừ

ẫ
n t
ồ
n t
ạ
i t
ừ
khi s
ự
v
ậ
t m
ớ
i xu
ấ
t hi
ệ
n cho t
ớ
i khi s
ự
v
ậ
t k
ế
t
thúc. Trong m
ỗ
i s
ự

ề
u m
ặ
t
đố
i
l
ậ
p. Mâu thu
ẫ
n này m
ấ
t đi th
ì
mâu thu
ẫ
n khác h
ì
nh thành. Ăngghen chính s
ự

v
ậ
n
độ
ng đơn gi
ả
n nh
ấ
t c

ẫ
n càng r
õ
nét hơn. Nó g
ắ
n li
ề
n v
ớ
i
s
ự
v
ậ
t, xuyên su
ố
t quá tr
ì
nh phát sinh phát tri
ể
n và di
ệ
t vong c
ủ
a s
ự
v
ậ
t. Đó
chính là nh

ể
th
ố
ng nh
ấ
t:
Trong phép bi
ệ
n ch
ứ
ng duy v
ậ
t, khái niêmk m
ặ
t
đố
i l
ậ
p là s
ự
khái
quát nh
ữ
ng thu
ộ
c tính, nh
ữ
ng khuynh h
ướ
ng ng

n
phân bi
ệ
t r
ằ
ng không ph
ả
i b
ấ
t k
ỳ
hai m
ặ
t
đố
i l
ậ
p nào c
ũ
ng thành mâu thu
ẫ
n.
B
ở
i v
ì
trong cùng m
ộ
t s
ự

ề
u m
ặ
t
đỗ
i l
ậ
p. Ch
ỉ

có m
ặ
t
đố
i l
ậ
p là cùng t
ồ
n t
ạ
i th
ố
ng nh
ấ
t trong cùng m
ộ
t s
ự
v
ậ

thành ngu
ồ
n g
ố
c
độ
ng l
ự
c,
đồ
ng
th
ờ
i quy
đị
nh b
ả
n ch
ấ
t khuynh h
ướ
ng phát tri
ể
n c
ủ
a s
ự
v
ậ
t) th

t
đố
i l
ậ
p
đượ
c hi
ể
u không ph
ả
i chúng
đứ
ng c
ạ
nh nhau mà nương t
ự
a vào
nhau, t
ạ
o ra s
ự
phù h
ợ
p cân b
ằ
ng như liên h
ệ
ph
ụ
thu

n t
ạ
i
c
ủ
a m
ì
nh và ng
ượ
c l
ạ
i. N
ế
u thi
ế
u m
ộ
t trong hai m
ặ
t
đố
i l
ậ
p chính t
ạ
o thành 4
s

ấ
t
c
ủ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p là đi
ề
u ki
ệ
n không th
ể
thi
ế
u
đượ
c cho s
ự
t
ồ
n t
ạ
i c
ủ
a b
ấ

v
ậ
t t
ạ
o
nên.
Ví d
ụ
: L
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t- quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t trong phương th
ứ
c s
ả
n
xu
ấ
t. Khi l

n ti
ề
n
đề
cho s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a phương
th
ứ
c s
ả
n xu
ấ
t. Nhưng trong quan h
ệ
c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t và quan h

ấ
t
đượ
c khái quát t
ừ

các m
ặ
t phù h
ợ
p khác nhau ph
ả
n ánh
đượ
c b
ả
n ch
ấ
t c
ủ
a s
ự
phù h
ợ
p c
ủ
a l
ự
c
l

ế
n
đổ
i th
ườ
ng xuyên c
ủ
a s
ự
v
ậ
n
độ
ng, phát tri
ể
n trong quan h
ệ
c
ủ
a quan
h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t và l
ự
c l
ượ

c, khái ni
ệ
m v
ề
s
ự
phù h
ợ
p c
ủ
a quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t và l
ự
c l
ượ
ng
s
ả
n xu
ấ
t
đượ
c coi là tho
ả
đáng ph

t có kh
ả

năng phù h
ợ
p cao nh
ấ
t v
ớ
i l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t.
Tuy nhiên, khái ni
ệ
m th
ố
ng nh
ấ
t này ch
ỉ
mang tính t
ượ
ng
đố

t
đã
bao hàm và ch
ứ
a
đự
ng trong nó s
ự

đố
i
l
ậ
p.
Đấ
u tranh các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p:
S
ự
th
ố
ng nh
ấ
t c
ủ

ặ
t
đố
i l
ậ
p
cùng t
ồ
n t
ạ
i trong m
ộ
t s
ự
v
ậ
t th
ố
ng nh
ấ
t như m
ộ
t ch
ỉ
nh th
ể
tr
ọ
n v
ẹ

ủ
a b
ả
n thân s
ự
v
ậ
t. S
ự

đấ
u tranh chuy
ể
n
hoá, bài tr
ừ
, ph
ủ

đị
nh l
ẫ
n nhau gi
ữ
a các m
ặ
t trong th
ế
gi
ớ

t trong giai c
ấ
p có
đố
i
kháng mâu thu
ẫ
n gi
ữ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t tiên ti
ế
n v
ớ
i quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t l
ạ
c

ề
u h
ì
nh th
ứ
c, k
ể
c
ả
b
ạ
o l
ự
c m
ớ
i gi
ả
i quy
ế
t nó m
ộ
t
cách căn b
ả
n.
S
ự

đấ
u tranh c

hi
ệ
n r
õ
xung
kh
ắ
c gay g
ắ
t ng
ườ
i ta g
ọ
i đó là giai đo
ạ
n khác nhau. T
ấ
t nhiên không ph
ả
i
b
ấ
t k
ỳ
s
ự
khác nhau nào c
ũ
ng
đượ

u nhau, t
ạ
o thành
độ
ng l
ự
c bên trong c
ủ
a s
ự
phát tri
ể
n th
ì

hai m
ặ
t
đố
i l
ậ
p
ấ
y m
ớ
i h
ì
nh thành b
ướ
c

n
thành
độ
c l
ậ
p, s
ự
v
ậ
t c
ũ
m
ấ
t đi s
ự
v
ậ
t m
ớ
i h
ì
nh thành. Sau khi gi
ả
i quy
ế
t
đượ
c mâu thu
ẫ
n s

ẫ
n đư
ợ
c gi
ả
i quy
ế
t, s
ự
v
ậ
t
m
ớ
i xu
ấ
t hi
ệ
n. C
ứ
như th
ế
,
đấ
u tranh gi
ữ
a các m
ặ
t
đố

n là m
ộ
t cu
ộ
c
đấ
u tranh gi
ữ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p”.
Khi bàn v
ề
m
ố
i quan h
ệ
gi
ữ
a s
ự
th
ố
ng nh
ấ
t và

ậ
t t
ồ
n
t
ạ
i v
ớ
i
ý
ngh
ĩ
a là chính nó- nh
ờ
có s
ự
th
ố
ng nh
ấ
t c
ủ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p mà
chúng ta nh

ng nh
ấ
t ch
ỉ
là tương
đố
i và t
ạ
m th
ờ
i.
Đấ
u tranh
gi
ữ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p m
ớ
i là tuy
ệ
t
đố
i. Nó di
ễ
n ra th

ậ
t
ổ
n
đị
nh ,
c
ũ
ng như chuy
ể
n hoá nh
ả
y v
ọ
t v
ề
ch
ấ
t. Lênin vi
ế
t “ s
ự
th
ố
ng nh
ấ
t ( phù h
ợ
p,
đồ

ặ
t
đố
i l
ậ
p bài tr
ừ

l
ẫ
n nhau là tuy
ệ
t
đố
i c
ũ
ng như s
ự
phát tri
ể
n, s
ự
v
ậ
n
độ
ng tuy
ệ
t
đố

p
đề
u d
ẫ
n
đế
n s
ự

chuy
ể
n hoá gi
ữ
a chúng. Ch
ỉ
có s
ự

đấ
u tranh c
ủ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p phát tri
ể
n

chuy
ể
n hoá gi
ữ
a chúng, bài tr
ừ
và ph
ủ

đị
nh l
ẫ
n nhau. Trong gi
ớ
i t
ự
nhiên,
chuy
ể
n hoá c
ủ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p th
ườ
ng di

t
độ
ng
có
ý
th
ứ
c c
ủ
a con ngư
ờ
i.
Do đó, không nên hi
ể
u s
ự
chuy
ể
n hoá l
ẫ
n nhau gi
ữ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p
ch

ặ
t
đố
i l
ậ
p này chuy
ể
n hoá thành m
ặ
t
đố
i
l
ậ
p kia nhưng
ở
tr
ì
nh
độ
cao hơn xét v
ề
phương di
ệ
n ch
ấ
t c
ủ
a s
ự

n hoá l
ẫ
n nhau
để
h
ì
nh thành quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t m
ớ
i là quan h
ệ

s
ả
n xu
ấ
t tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a và l
ự
c l

n nhau
để

thành hai m
ặ
t
đố
i l
ậ
p m
ớ
i hoàn toàn.
Ví d
ụ
: N
ề
n kinh t
ế
Vi
ệ
t Nam chuy
ể
n t
ừ
n
ề
n kinh t
ế
k
ế

h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a.
T
ừ
nh
ữ
ng mâu thu
ẫ
n trên cho ta th
ấ
y trong th
ế
gi
ớ
i hi
ệ
n th
ự
c, b
ấ
t k
ỳ

s
ự

ề
u nhau. S
ự

đấ
u tranh 7
chuy
ể
n hoá c
ủ
a các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p trong đi
ề
u ki
ệ
n c
ụ
th
ể
t
ạ
o thành mâu thu

ng m
ấ
t đi s
ự
v
ậ
t m
ớ
i h
ì
nh thành. S
ự
v
ậ
t m
ớ
i l
ạ
i
n
ả
y sinh các m
ặ
t
đố
i l
ậ
p và mâu thu
ẫ
n m

ớ
i hơn. c
ứ
như v
ậ
y mà các s
ự
v
ậ
t, hi
ệ
n t
ượ
ng trong th
ế

gi
ớ
i khách quan th
ườ
ng xuyên và bi
ế
n
đổ
i không ng
ừ
ng. V
ì
v
ậ


NỀN
KINH
TẾ

THỊ

TRƯỜNG

Ở

VIỆT
NAM .
1.Kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng và nh
ữ
ng
đặ
c đi
ể
m :
*Khái ni
ệ
m “kinh t
ế

n hành kinh t
ế
l
ấ
y
th
ị
tr
ườ
ng h
ì
nh thành do trao
đổ
i và lưu thông hàng hoá làm ng
ườ
i phân
ph
ố
i các ngu
ồ
n l
ự
c ch
ủ
y
ế
u ;l
ấ
y l
ợ

–x
ã
h
ộ
i .kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng là phương th
ứ
c ,phương
ti
ệ
n ,công c
ụ
v
ậ
n hành n
ề
n kinh t
ế
có hi
ệ
u qu
ả
.t
ự
nó không mang tính giai

ườ
ng là v
ậ
t “trung tính “;là công ngh
ệ
s
ả
n
xu
ấ
t ai s
ử
d
ụ
ng c
ũ

đượ
c .
Hai là xem “kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng “là m
ộ
t quan h
ệ
kinh t

ng .kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng là m
ộ
t ph
ạ
m trù kinh t
ế
ho
ạ
t
độ
ng ,có ch
ủ
th
ể
c
ủ
a quá tr
ì
nh ho
ạ
t
độ
ng đó ,có s

ng trong kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng không ph
ả
i là cái nhân
riêng l
ẻ
,đó c
ò
n là nh
ữ
ng t
ậ
p đoàn x
ã
h
ộ
i, nh
ữ
ng giai c
ấ
p. S
ự
tác
độ
ng qua

i cho t
ầ
ng l
ớ
p hay giai c
ấ
p khác. Cho nên, kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng có m
ặ
t tích c
ự
c, có m
ặ
t tiêu c
ự
c nh
ấ
t
đị
nh. Không th
ể
nh
ấ
n m

trong s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a nó
ở
giai đo
ạ
n
đã
qua
đạ
t
đượ
c trong ch
ủ
ngh
ĩ
a tư
b
ả
n,
đượ
c x
ã
h
ộ
i đó s

ớ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a tư b
ả
n. Quan đi
ể
m đó
đượ
c
c
ủ
ng c
ố
thêm c
ò
n do quáư tr
ì
nh xây d
ự
ng ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ

ườ
ng, tuy
ệ
t
đố
i
hoá n
ề
n kinh t
ế
k
ế
ho
ạ
ch mang tính t
ậ
p trung quan liêu. Do v
ậ
y có s
ự

đố
i
l
ậ
p gi
ữ
a kinh t
ế
th

c ti
ễ
n trong nh
ữ
ng năm g
ầ
n đây
đã
cho phép kh
ẳ
ng
đị
nh
r
ằ
ng, n
ề
n kinh t
ế
c
ủ
a th
ờ
i k
ỳ
quá
độ
lên ch
ủ
ngh

th
ị
tr
ườ
ng trong th
ờ
i k
ỳ
quá
độ
tr
ướ
c h
ế
t và ch
ủ
y
ế
u do trong th
ờ
i k
ỳ
này c
ò
n t
ồ
n t
ạ
i nhi
ề

phân công lao
độ
ng… làm cho các đơn
v
ị
kinh t
ế
tr
ở
thành nh
ữ
ng ng
ườ
i s
ả
n xu
ấ
t hàng hoá và nh
ữ
ng ng
ườ
i kinh
doanh hàng hoá
độ
c l
ậ
p( ho
ặ
c tương
đố

n hành trong môi tr
ườ
ng kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng.
2. Chuy
ể
n sang n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng là m
ộ
t t
ấ
t y
ế
u khách quan
trong quá tr
ì
nh phát tri
ể

ữ
ng năm g
ầ
n đây cho
th
ấ
y, mô h
ì
nh phát tri
ể
n n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng có s
ự
đi
ề
u ti
ế
t v
ĩ
mô t
ừ
trung
tâm, trong b

ự
phát tri
ể
n. 9
N
ướ
c ta, vi
ệ
c th
ự
c hi
ệ
n mô h
ì
nh này, trong th
ự
c t
ế
, ch
ẳ
ng nh
ữ
ng là
n
ộ
i d
ụ

n kinh t
ế
n
ướ
c ta hi
ệ
n nay ch
ỉ
có th
ể
nó đang trong giai đo
ạ
n quá
đô, chuy
ể
n ti
ế
p t
ừ
n
ề
n kinh t
ế
t
ậ
p trung, hành chính, bao c
ấ
p sang n
ề
n kinh

ể
m c
ủ
a giai đo
ạ
n quá
độ
trong n
ề
n kinh t
ế
n
ướ
c ta, đương
nhiên là m
ộ
t v
ấ
n
đề
r
ấ
t có
ý
ngh
ĩ
a, r
ấ
t c
ầ

ữ
ng
đặ
c đi
ể
m đó, chúng ta s
ẽ
tránh
đượ
c nh
ữ
ng sai l
ầ
m ch
ủ
quan nóng v
ộ
i, duy
ý

chí ho
ặ
c nh
ữ
ng khuynh h
ướ
ng c
ự
c đoan, máy móc,sao chép, ch
ấ

c
năng kinh t
ế
- x
ã
h
ộ
i c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế

đề
u
đượ
c tri
ể
n khai trong quá tr
ì
nh k
ế

ho
ạ
ch hoá
ở
c
ấ

,
ở
n
ướ
c ta tr
ướ
c đây,
ch
ế

độ
h
ạ
ch toán, trên th
ự
c t
ế
c
ò
n n
ặ
ng v
ề
h
ì
nh th
ứ
c. L
ợ
i ích kinh t

ã
h
ộ
i chưa
đượ
c quan tâm đúng m
ứ
c. V
ì
th
ế
, s
ự
v
ậ
n
độ
ng c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế

nh
ì
n chung là ch
ậ
m ch
ạ

c ta
đã
t
ừ
ng b
ướ
c chuy
ể
n sang n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng v
ớ
i
đị
nh
h
ướ
ng X
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh

ề
u ch
ỉ
nh và b
ổ
sung nh
ậ
n th
ứ
c, làm cho quan n
ịê
m v
ề
ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i
ngày càng c
ụ
th
ể
:
đườ
ng l
ố

nh c
ũ
ng gián ti
ế
p kh
ả
năng c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng trong vi
ệ
c
năng
độ
ng hoá n
ề
n kinh t
ế

đấ
t n
ướ
c.

n xu
ấ
t g
ắ
n li
ề
n v
ớ
i th
ị
tr
ườ
ng, t
ứ
c là g
ắ
n
ch
ặ
t v
ớ
i quan h
ệ
hàng hoá- ti
ề
n t
ệ
, v
ớ
i quan h

h
ộ
i quan h
ệ

hàng hoá.
N
ế
u như tr
ướ
c đây, n
ề
n kinh t
ế
n
ướ
c ta ch
ỉ
có m
ộ
t ki
ể
u s
ở
h
ữ
u tương
đố
i thu
ầ

ữ
u Nhà n
ướ
c, c
ò
n t
ồ
n t
ạ
i nhi
ề
u h
ì
nh th
ứ
c
s
ở
h
ữ
u khác. Nh
ữ
ng h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ

nhau. Song v
ề
t
ổ
ng th
ể
, chúng là nh
ữ
ng b
ộ
ph
ậ
n khách quan c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
,
có kh
ả
năng đáp
ứ
ng nh
ữ
ng
đò
i h
ỏ
i đa d

ử
d
ụ
ng th
ị
tr
ườ
ng như là m
ộ
t công c
ụ
, phương th
ứ
c, trên th
ự
c t
ế

đã

đem l
ạ
i nh
ữ
ng k
ế
t qu
ả
tích c
ự

ệ
n th
ự
c ti
ễ
n và phương di
ệ
n nh
ậ
n
th
ứ
c.
M
ỗ
i hành trang có
ý
ngh
ĩ
a mà công cu
ộ
c
đổ
i m
ớ
i trang b
ị
cho chúng
ta s
ả

đố
i l
ậ
p v
ớ
i CNXH.
V
ớ
i tính cách là s
ả
n ph
ẩ
m c
ủ
a văn minh nhân lo
ạ
i, m
ộ
t cơ h
ộ
i
để
các c
ộ
ng
đồ
ng m
ở
c
ử

Trong n
ề
n kinh t
ế
hàng hoá nhi
ề
u thành ph
ầ
n
ở
n
ướ
c ta, th
ị
tr
ườ
ng là căn
c
ứ
, v
ừ
a là
đố
i t
ượ
ng c
ủ
a công tác k
ế
ho

c s
ự
tr
ở
thành m
ộ
t th
ị

tr
ườ
ng th
ố
ng nh
ấ
t- th
ố
ng nh
ấ
t trong c
ả
n
ướ
c và th
ố
ng nh
ấ
t v
ớ
i th

đị
nh kh
ả
năng và vai tr
ò
c
ủ
a m
ì
nh trong th
ị
tr
ườ
ng.
Tuy nhiên, nh
ậ
n ra s
ứ
c m
ạ
nh c
ủ
a cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng bao nhiêu, chúng
ta l

ã
h
ộ
i. S
ự
tăng tr
ưở
ng kinh t
ế
đương nhiên là m
ộ
t m
ụ
c tiêu c
ủ
a
phát tri
ể
n x
ã
h
ộ
i; nó có kh
ả
năng t
ạ
o ra đi
ề
u ki
ệ

ộ
i. Do vây,
nh
ữ
ng quan ni
ệ
m c
ủ
a
Đả
ng ta,
để
th
ự
c hi
ệ
n s
ự
nghi
ệ
p xây d
ự
ng CNXH v
ớ
i
m
ụ
c tiêu dân giàu, n
ướ
c m

a nhà n
ướ
c theo
đị
nh h
ướ
ng X
ã
h
ộ
i
ch
ủ
ngh
ĩ
a.
3.
Đị
nh h
ướ
ng xây d
ự
ng n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ

ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a
đạ
t tr
ì
nh
độ
kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng phát tri
ể
n v
ớ
i
đặ
c
trưng:
- H
ệ
th

ch v
ụ
thông tin ,tư v
ấ
n ,ti
ế
p th
ị
, pháp
l
ý
, tài chính, ngân hàng, ki
ể
m toán, b
ả
o hi
ể
m, b
ả
o l
ã
nh; th
ị
tr
ườ
ng s
ứ
c lao
độ
ng; th

tr
ườ
ng v
ố
n, th
ị
tr
ườ
ng ch
ứ
ng khoán …. T
ấ
t c
ả
các
lo
ạ
i th
ị
tr
ườ
ng đó liên k
ế
t ch
ặ
t ch
ẽ
v
ớ
i nhau t

t
độ
ng kinh t
ế
-
x
ã
h
ộ
i.
- M
ỗ
i th
ự
c th
ể
kinh t
ế
có l
ợ
i ích riêng (bao g
ồ
m xí nghi
ệ
p, t
ậ
p đoàn
x
ã
h

ậ
n hành kinh t
ế
-x
ã
h
ộ
i
đượ
c th
ự
c hiên trong s
ự
k
ế
t h
ợ
p gi
ữ
a
đườ
ng l
ố
i ch
ủ
trương, chính sách, k
ế
ho
ạ
ch …. V

ti
ế
t b
ở
i thông tin th
ị
tr
ườ
ng và k
ế
ho
ạ
ch cân
đố
i s
ả
n xu
ấ
t.
- D
ự
a trên quy lu
ậ
t th
ị
tr
ườ
ng th
ố
ng nh


và đi
ề
u ti
ế
t c
ủ
a
đầ
u m
ố
i th
ị
tr
ườ
ng, h
ì
nh thành m
ạ
ng l
ướ
i s
ả
n xu
ấ
t x
ã
h
ộ
i có

th
ự
c hi
ệ
n vi
ệ
c đi
ề
u ch
ỉ
nh và kh
ố
ng ch
ế
v
ĩ
mô
c
ầ
n thi
ế
t, h
ữ
u hi
ệ
u; v
ậ
n hành chính sách kinh t
ế
, pháp lu

ế
th
ị
tr
ườ
ng.
Kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng có vai tr
ò
to l
ớ
n trong s
ự
phát tri
ể
n kinh t
ế
–x
ã
h
ộ
i
,không v
ì
th

n,nh
ữ
ng tác
độ
ng tiêu c
ự
c do
m
ặ
t trái c
ủ
a kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng gây ra c
ũ
ng h
ế
t s
ứ
c nghiêm tr
ọ
ng,
đặ
c bi
ệ
t

ữ
ng tác
độ
ng tiêu c
ự
c c
ủ
a kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng, không làm r
õ
gi
ớ
i h
ạ
n c
ầ
n có c
ủ
a l
ĩ
nh v
ự
c có th
ể

nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a trên l
ĩ
nh v
ự
c kinh
t
ế
và n
ộ
i dung khái ni
ệ
m “kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
đị
nh h

ng
đị
nh h
ướ
ng
x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a
ở
n
ướ
c ta là: m
ọ
i thành ph
ầ
n kinh t
ế

đề
u b
ì
nh
đẳ
ng tr

ữ
u t
ậ
p th
ể
làm n
ề
n t
ả
ng, l
ấ
y kinh t
ế
nhà n
ướ
c làm ch
ủ

đạ
o; l
ấ
y vi
ệ
c
th
ự
c hi
ệ
n m
ụ

- Có tăng tr
ưở
ng kinh t
ế
cao, b
ề
n v
ữ
ng,
ổ
n
đị
nh 13
- Gi
ả
i quy
ế
t v
ấ
n
đề
công b
ằ
ng x
ã
h
ộ

ng s
ả
n giơi s
ự
qu
ả
n l
ý
c
ủ
a m
ộ
t nhà
n
ướ
c th
ự
c s
ự
c
ủ
a dân;
- L
ấ
y vi
ệ
c gi
ả
i phóng s
ứ

ữ
u;
- Làm cho kinh t
ế
nhà n
ướ
c phát tri
ể
n tr
ướ
c h
ế
t là v
ề
ch
ấ
t
để
đóng vai
tr
ò
ch
ủ

đạ
o, kinh t
ế
nhà n
ướ
c cùng v

ủ
a ng
ườ
i lao
độ
ng
trong n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng, th
ự
c hi
ệ
n công b
ằ
ng x
ã
h
ộ
i ngày càng t
ố
t hơn.
trong n
ề
n kinh t

n công b
ằ
ng trong phát tri
ể
n con ng
ườ
i; v
ừ
a không b
ì
nh quân,
v
ừ
a ph
ả
i chú tr
ọ
ng
đế
n t
ầ
ng l
ớ
p d
ễ
t
ổ
n thương, nh
ữ
ng vùng khó khăn;

y
ế
u.
Hơn n
ữ
a n
ề
n kinh t
ế
đó ph
ả
i góp ph
ầ
n phát huy m
ọ
i ti
ề
m năng, m
ọ
i
s
ứ
c l
ự
c x
ã
h
ộ
i; t
ạ

ấ
y,tính
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a trong s
ự

phát tri
ể
n kinh t
ế

ở
n
ướ
c ta liên quan t
ớ
i c
ả
ki
ế

ả
n xu
ấ
t …

Để
d
ữ
v
ữ
ng
đị
nh h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a trong quá tr
ì
nh phát tri
ể
n
kinh t
ế
th

ướ
c là y
ế
u t
ố
ch
ủ

đạ
o trong s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a
kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng. B
ở
i v
ì
không th
ể
l
ấ

ướ
ng s
ự
phát
tri
ể
n c
ủ
a cái toàn th
ể
đó. B
ằ
ng h
ệ
th
ố
ng pháp lu
ậ
t, chính sách, h
ệ
th
ố
ng 14
độ
ng l
ự
c kích thích mà nhà n

ng. Trong h
ệ
th
ố
ng công c
ụ

để
nhà n
ướ
c th
ự
c
hi
ệ
n vai tr
ò
ch
ủ

đạ
o
đố
i v
ớ
i s
ự
v
ậ
n

ế
nhà n
ướ
c là ch
ủ

đạ
o.
Trong giai đo
ạ
n ngày nay c
ủ
a th
ờ
i
đạ
i, m
ọ
i nhà n
ướ
c
đề
u tham gia
qu
ả
n l
ý
kinh t
ế
,

nh h
ướ
ng x
ã

h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a và kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a.
Thi
ế
t ngh
ĩ
, ph
ả

ể
n c
ủ
a các thành ph
ầ
n kinh t
ế
,
đị
nh
h
ướ
ng s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a chúng…) ngay trên l
ĩ
nh v
ự
c kinh t
ế
. B
ở
i v
ì
, trong
khi không ph

nh c
ủ
a kinh t
ế
quy
ế
t
đị
nh. Trong đi
ề
u ki
ệ
n c
ụ
th
ể

ở
n
ướ
c ta, b
ộ
ph
ậ
n ch
ủ

đạ
o đó là kinh t
ế


đạ
o ? đi
ề
u đó
đượ
c
đặ
t ra trong
khi kinh t
ế
nhà n
ướ
c hi
ệ
n nay v
ẫ
n c
ò
n y
ế
u kém ngay c
ả
trên nh
ữ
ng phương
di
ệ
n ch
ủ

ế
nhà n
ướ
c ph
ả
i làm sao k
ế
t h
ợ
p
đượ
c trong b
ả
n
thân m
ì
nh cái m
ạ
nh c
ủ
a t
ậ
p th
ể
, c
ủ
a c
ộ
ng
đồ

. then ch
ố
t c
ủ
a v
ấ
n
đề
này là t
ì
m m
ộ
t cơ ch
ế
thích h
ợ
p vơi n
ề
n kinh t
ế

th
ị
tr
ườ
ng
đị
nh h
ướ
ng x

a kinh t
ế
nhà n
ướ
c”
đượ
c hi
ể
u là : làm
đò
n b
ẩ
y
đẩ
y nhanh
tăng tr
ưở
ng kinh t
ế
và gi
ả
i quy
ế
t nh
ữ
ng v
ấ
n
đề
x


15
ch
ấ
t
để
nhà n
ướ
c th
ự
c hi
ệ
n ch
ứ
c năng đi
ề
u ti
ế
t và qu
ả
l
ý
v
ĩ
mô;t
ạ
o n
ề
n t
ả

i ch
ủ
ngh
ĩ
a
ở

n
ướ
c ta hi
ệ
n nay
Chúng ta
đã
chuy
ể
n m
ộ
t b
ướ
c quan tr
ọ
ng sang kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng, nhưng
chưa k

u t
ố
c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng văn minh c
ò
n ít
hơn là y
ế
u t
ố
sơ khai. M
ặ
t khác trong x
ã
h
ộ
i ch
ủ

đã
xu

tr
ườ
ng
đị
nh
h
ướ
ng x
ã
h
ộ
i ch
ủ
ngh
ĩ
a. Nh
ữ
ng nhân t
ố
c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
maphia, tính tr
ạ
ng
thương m
ạ

nh c
ủ
a kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng
ở
n
ướ
c ta hi
ệ
n nay bi
ể
u hi
ệ
n
ở
ch
ỗ
: giá c
ả
hàng hoá d
ị
ch v
ụ
b

ị
tr
ườ
ng c
ò
n h
ạ
n
ch
ế
nhi
ề
u nên m
ấ
t kh
ả
năng c
ạ
nh tranh. Các lo
ạ
i th
ị
tr
ườ
ng c
ò
n thi
ế
u và
chưa

ch
ế
cho th
ị
tr
ườ
ng quá thi
ế
u ; không it nh
ữ
ng th
ể

ch
ế

đã
có chưa phù h
ợ
p, th
ậ
m chí trái v
ớ
i yêu c
ầ
u c
ủ
a th
ị
tr

ườ
ng, có t
ì
nh tr
ạ
ng liên k
ế
t gi
ữ
a b
ộ
ph
ậ
n thoái hoá trong b
ộ

máy nhà n
ướ
c v
ớ
i nh
ữ
ng y
ế
u t
ố
tiêu c
ự
c c
ủ

THỊ

TRƯỜNG
THEO
ĐỊNH

HƯỚNG

XÃ

HỘI

CHỦ

NGHĨA

Ở

NƯỚC

TA :
1.m
ộ
t s
ố
v
ấ
n
đề
l

ngh
ĩ
a Mác- Lênin th
ì
kinh t
ế
quy
ế
t
đị
nh
chính tr
ị
: “ chínhtr
ị
là s
ự
bi
ể
u hi
ệ
n t
ậ
p trung c
ủ
a kinh t
ế
”. Trong l
ị
ch s

ỷ
chưa có giai c
ấ
p, chưa có v
ấ
n
đề
chính tr
ị
. T
ừ
khi x
ã
h
ộ
i
xu
ấ
t hi
ệ
n giai c
ấ
p và
đấ
u tranh giai c
ấ
p và Nhà n
ướ
c th
ì

giai c
ấ
p. Trung tâm c
ủ
a chính tr
ị
là
đấ
u tranh giai c
ấ
p gi
ữ
a các giai c
ấ
p, các
l
ứ
c l
ượ
ng x
ã
h
ộ
i nh
ằ
m giành và gi
ữ
chính quy
ề
n nhà n

i l
ợ
i ích
c
ủ
a giai c
ấ
p c
ầ
m quy
ề
n. B
ả
n thân v
ấ
n
đề
chính tr
ị
ra
đờ
i hoàn toàn là do
kinh t
ế
quy
ế
t
đị
nh. Chính tr
ị

ỉ
là phương ti
ệ
n, c
ò
n l
ợ
i ích kinh t
ế
là m
ụ
c
đích”. Trong tác ph
ẩ
m “Lútvích Phoibăc và báo cáo chung c
ủ
a tri
ế
t h
ọ
c c
ổ

đi
ể
n
Đứ
c”, F.Engen
đã
ch

ng là m
ộ
t phương ti
ệ
n đơn thu
ầ
n.
Quy
ề
n l
ự
c chính tr
ị
là công c
ụ
m
ạ
nh m
ẽ
nh
ấ
t
để
b
ả
o v
ệ
ch
ế


n
đả
m b
ả
o cho
giai c
ấ
p đó th
ự
c hi
ệ
n
đượ
c s
ự
th
ố
ng tr
ị
v
ề
kinh t
ế
.
Đấ
u tranh giai c
ấ
p, v
ề


ũ
ng
đề
u là
đấ
u tranh
chính tr
ị
, xét
đế
n cùng,
đề
u xoay quanh v
ấ
n
đề
gi
ả
i phóng v
ề
kinh t
ế
”.
Để

nh
ấ
n m
ạ
nh vai tr

nh đó c
ủ
a Lênin không
có ngh
ĩ
a là ph
ủ
nhân hoàn toàn vai tr
ò
quy
ế
t
đị
nh c
ủ
a kinh t
ế

đố
i v
ớ
i chính
tr
ị
, mà mu
ố
n nh
ấ
n m
ạ

c xem xét gi
ả
i quy
ế
t
theo m
ộ
t l
ậ
p tr
ườ
ng chính tr
ị
nh
ấ
t
đị
nh. Giai c
ấ
p nào c
ầ
m quy
ề
n c
ũ
ng h
ướ
ng
kinh t
ế

i nh
ấ
t
đị
nh. Và l
ậ
p tr
ườ
ng chính tr
ị
đúng hay
sai s
ẽ
thúc
đẩ
y ho
ặ
c k
ì
m h
ã
m s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a n
ề
n kinh t

v
ữ
ng
đượ
c s
ự
th
ố
ng tr
ị
c
ủ
a m
ì
nh và do đó
c
ũ
ng không th
ể
nào gi
ữ
v
ữ
ng
đượ
c s
ự
th
ố
ng tr

ể
ch
ế
chính tr
ị
không phù h
ợ
p v
ớ
i yêu c
ầ
u phát tri
ể
n kinh t
ế
th
ì
kinh t
ế
t
ấ
t
y
ế
u s
ẽ
m
ở

đườ

đị
nh
để
thúc
đẩ
y kinh t
ế

phát tri
ể
n. Như v
ậ
y, chúng ta có th
ể
kh
ẳ
ng
đị
nh r
ằ
ng kinh t
ế
và chính tr
ị
là
th
ố
ng nh
ấ
t và bi

h
ộ
i nói
chung, nh
ậ
n th
ứ
c công cu
ộ
c
đổ
i m
ớ
i
ở
Vi
ệ
t Nam nói riêng.
T
ừ

Đạ
i h
ộ
i
đạ
i bi
ể
u toàn qu
ố

ị
,
ph
ả
i t
ậ
p trung s
ứ
c làm t
ố
t
đổ
i m
ớ
i kinh t
ế
, đáp
ứ
ng nh
ữ
ng
đò
i h
ỏ
i c
ấ
p bách
c
ủ
a nhân dân v

u ki
ệ
n quan tr
ọ
ng
để
ti
ế
n hành
đổ
i
m
ớ
i t
ổ
ch
ứ
cvà phương th
ứ
c ho
ạ
t
độ
ng c
ủ
a h
ệ
th
ố
ng chính tr

ị

đụ
ng ch
ạ
m
đế
n t
ấ
t c
ả
các m
ố
i
quan h
ệ

đặ
c bi
ệ
t nh
ạ
y c
ả
m và ph
ứ
c t
ạ
p trong x
ã

ấ
t nghiêm
túc, không cho phép gây m
ấ
t
ổ
n
đị
nh chính tr
ị
d
ẫ
n
đế
n r
ố
i lo
ạ
n. Nhưng
không v
ì
th
ế
mà ti
ế
n hành ch
ậ
m tr
ễ



nhân dân, b
ở
i đó là đi
ề
u ki
ệ
n thúc
đẩ
y phát tri
ể
n kinh t
ế
, x
ã
h
ộ
i và th
ự
c hi
ệ
n
dân ch
ủ
”. Đi
ề
u đó cho th
ấ
y
Đả

i t
ậ
p trung s
ứ
c làm 18
t
ố
t
đổ
i m
ớ
i kinh t
ế
và
đồ
ng th
ờ
i v
ớ
i
đổ
i kinh t
ế
ph
ả
i ti
ế

Tư t
ưở
ng
đã

đượ
c ti
ế
p t
ụ
c phát tri
ể
n m
ộ
t cách r
õ
ràng hơn
ở

Đạ
i h
ộ
i
đạ
i bi
ể
u c
ủ
a toàn qu
ố

ế
t h
ợ
p
ch
ặ
t ch
ẽ
ngay t
ừ

đầ
u
đổ
i m
ớ
i kinh t
ế
v
ớ
i
đổ
i m
ớ
i chính tr
ị
. Đây là m
ộ
t b
ả

i th
ự
c ti
ễ
n công cu
ộ
c
đổ
i m
ớ
i
ở
n
ướ
c ta.
Trong khi
đề
ra
đổ
i m
ớ
i chính tr
ị
,
Đả
ng ta luôn nh
ấ
n m
ạ
nh ph

t ngh
ị
ch l
ý
nhưng hoàn toàn có l
ý
và khoa h
ọ
c.
ôn
đị
nh v
ề
chính tr
ị
, nói cách khái quát là giai c
ấ
p c
ầ
m quy
ề
n ph
ả
i tăng
c
ườ
ng quy
ề
n l
ự

ã
h
ộ
i
đã
xác l
ậ
p ph
ả
i
đượ
c
gi
ữ
v
ữ
ng.
Đố
i v
ớ
i n
ướ
c ta hi
ệ
n nay,
ổ
n
đị
nh v
ề

n
ướ
c XHCN, b
ả
o v
ệ
và xây d
ự
ng thành công CNXH.
Th
ự
c ti
ễ
n th
ế
gi
ớ
i cho th
ấ
y,
ổ
n
đị
nh chính tr
ị
là đi
ề
u ki
ệ
n h

ạ
o đi
ề
u ki
ệ
n phát tri
ể
n s
ả
n xu
ấ
t kinh doanh. Nh
ữ
ng
thành t
ự
u trong 10 năm
đổ
i m
ớ
i v
ừ
a qua
ở
n
ướ
c ta c
ũ
ng kh
ẳ

n
đị
nh v
ề
chính tr
ị
l
ạ
i không th
ể
tách r
ờ
i
đổ
i m
ớ
i v
ề
chính tr
ị
.
Nhưng
đổ
i m
ớ
i chính tr
ị
không ph
ả
i

ã
nh
đạ
o
c
ủ
a
Đả
ng, vai tr
ò
t
ổ
ch
ứ
c qu
ả
n l
ý
c
ủ
a Nhà n
ướ
c XHCN.
Đổ
i m
ớ
i chính tr
ị

ph

m
ớ
i có th
ể
tăng c
ườ
ng vai tr
ò
l
ã
nh
đạ
o c
ủ
a
Đả
ng và vai tr
ò
t
ổ
ch
ứ
c 19
qu
ả
n l
ý

ũ
ng không ph
ả
i là
đổ
i m
ớ
i m
ộ
t cách tu
ỳ
ti
ệ
n mà
ph
ả
i theo m
ộ
t
đị
nh h
ướ
ng nh
ấ
t
đị
nh. Đó là chuy
ể
n n
ề

n l
ý
c
ủ
a Nhà n
ướ
c theo
đị
nh h
ướ
ng XHCN” hay là nói
ng
ắ
n g
ọ
n là kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng theo
đị
nh h
ướ
ng CNXH. Chuy
ể
n sang n
ề
n

ũ
ng là cơ s
ở

để
gi
ữ

v
ữ
ng
ổ
n
đị
nh v
ề
chính tr
ị
.
Tóm l
ạ
i:
ổ
n
đị
nh và
đổ
i m
ớ
i v

i m
ớ
i và
đổ
i m
ớ
i là
đi
ề
u ki
ệ
n
để

ổ
n
đị
nh. Hai m
ặ
t đó tác
độ
ng qua l
ạ
i v
ớ
i nhau và g
ắ
n bó ch
ặ
t

đổ
i m
ớ
i
ở
n
ướ
c ta,
đổ
i m
ớ
i kinh t
ế

và
đổ
i m
ớ
i chính tr
ị
luôn g
ắ
n bó ch
ặ
t ch
ẽ
v
ớ
i nhau, th
ố

p v
ớ
i
đổ
i m
ớ
i kinh t
ế
, đáp
ứ
ng yêu c
ầ
u c
ủ
a
đổ
i mơi kinh t
ế
.
Đi
ề
u kh
ẳ
ng
đị
nh đó là s
ự
khái quát kinh nghi
ệ
m c

ệ
n c
ụ
th
ể

ở
Vi
ệ
t Nam. Khái quát đó hoàn toàn khoa h
ọ
c và có giá tr
ị

đị
nh h
ướ
ng cho giai đo
ạ
n phát tri
ể
n ti
ế
p theo- giai đo
ạ
n
đẩ
y m
ạ
nh công

Trong công cu
ộ
c xây d
ự
ng và phát tri
ể
n n
ề
n kinh t
ế
hàng hoá nhi
ề
u
thành ph
ầ
n, v
ậ
n hành theo cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng có s
ự
qu
ả
n l
ý
c

ả
n xu
ấ
t là m
ộ
t v
ấ
n
đề
h
ế
t s
ứ
c ph
ứ
c t
ạ
p, mâu thu
ẫ
n gi
ữ
a hai l
ự
c
l
ượ
ng này và nh
ữ
ng bi
ể
20
l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t phát tri
ể
n
đế
n m
ộ
t tr
ì
nh
độ
nh
ấ
t
đị
nh th
ị
quan h
ệ
s
ả
n xu

ể
n.
Để
m
ở

đườ
ng cho l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t m
ớ
i phù h
ợ
p v
ớ
i tính ch
ấ
t và
tr
ì
nh
độ
c
ủ

ả
n xu
ấ
t, quan h
ệ
s
ả
n xu
ấ
t phù h
ợ
p v
ớ
i tính ch
ấ
t và tr
ì
nh
độ
c
ủ
a l
ự
c l
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t, đó là quy lu

i quan h
ệ
s
ả
n
xu
ấ
t l
ạ
c h
ậ
u k
ì
m nó di
ễ
n ra gay g
ắ
t, quy
ế
t li
ệ
t và c
ầ
n
đượ
c gi
ả
i quy
ế
t.

ề
n kinh t
ế

ở
n
ướ
c ta là m
ộ
t ví
d
ụ
. Khi m
ộ
t m
ụ
c tiêu, m
ộ
t nhi
ệ
m v
ụ
c
ự
c k
ỳ
quan tr
ọ
ng, th
ể

c ta tr
ở
thành qu
ố
c gia công nghi
ệ
p hoá, hi
ệ
n
đạ
i hoá, dân giàu
n
ướ
c m
ạ
nh, x
ã
h
ộ
i công b
ằ
ng văn minh.
Công nghi
ệ
p hi
ệ
n
đạ
i
đấ

hóa
đấ
t n
ướ
c chính là nói
đế
n n
ề
n s
ả
n xu
ấ
t ti
ế
n ti
ế
n và đó chính là l
ự
c l
ượ
ng
s
ả
n xu
ấ
t tiên ti
ế
n và đó chính là l
ự
c l

để

thoát kh
ỏ
i t
ì
nh tr
ạ
ng s
ả
n xu
ấ
t nh
ỏ
, nông nghi
ệ
p l
ạ
c h
ậ
u, nh
ằ
m t
ạ
o đi
ề
u ki
ệ
n
và cơ s

n
để
ki
ế
n thi
ế
t
CNXH, chuy
ể
n sang n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng. Kh
ẳ
ng
đị
nh cái m
ớ
i, đúng
đắ
n
t
ự
b
ả

ề
u ki
ệ
n và cách th
ứ
c xây d
ự
ng ch
ủ
ngh
ĩ
a x
ã
h
ộ
i
ở
n
ướ
c ta. Tr
ướ
c
đây chúng ta thi
ế
u quan tâm đúng m
ứ
c t
ầ
ng l
ớ

u
đã
x
ả
y ra là khoa h
ọ
c
ở
n
ướ
c ta ch
ậ
m ho
ặ
c ít có đi
ề
u ki
ệ
n môi 21
tr
ườ
ng phát tri
ể
n,
đấ
t n
ướ

đấ
t n
ướ
c.
3. Mâu thu
ẫ
n gi
ữ
a h
ì
nh thái s
ở
h
ữ
u tr
ướ
c đây và trong kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng:
Tr
ướ
c đây ng
ườ
i ta quan ni
ệ

ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u toàn dân và s
ở

h
ữ
u t
ậ
p th
ể
. S
ự
t
ồ
n t
ạ
i hai h
ì
nh th
ứ
c đó là t
ấ
t y
ế

p công nhân
đứ
ng tr
ướ
c hai h
ì
nh
th
ứ
c s
ở
h
ữ
u tư nhân khác nhau. S
ở
h
ữ
u tư nhân tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a và s
ở
h
ữ
u
tư nhân c
ủ

ế
t khác nhau.
Đố
i v
ớ
i h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u
tư nhân tư b
ả
n ch
ủ
ngh
ĩ
a b
ằ
ng cách t
ướ
c đo
ạ
t ho
ặ
c chu
ộ

c, thuy
ế
t ph
ụ
c t
ổ
ch
ứ
c h
ọ
trên cơ s
ở
t
ự
nguy
ệ
n
chuy
ể
n lên s
ở
h
ữ
u t
ậ
p th
ể
b
ằ
ng con

nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u tr
ướ
c đây th
ờ
i k
ỳ
quá
độ
chuy
ể
n sang kinh t
ế
th
ị

tr
ườ
ng
ở
Vi
ệ
t Nam.
Hơn m
ườ

đổ
i m
ớ
i c
ủ
a chính sách đa d
ạ
ng
hoá các h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u do
Đả
ng ta kh
ở
i x
ướ
ng và l
ã
nh
đạ
o toàn dân th
ự
c
hi

c s
ở
h
ữ
u, ch
ứ
không ph
ả
i ch
ỉ
có hai h
ì
nh th
ứ
c
s
ở
h
ữ
u toàn dân và s
ở
h
ữ
u t
ậ
p th
ể
như quan ni
ệ
m tr

ứ
c s
ở
cá th
ể
và s
ở
h
ữ
u h
ỗ
n h
ợ
p. Trong các h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u này khái 22
quát l
ạ
i ch
ỉ
có hai h

c h
ỗ
n h
ợ
p,
ở
đây, m
ỗ
i
h
ì
nh th
ứ
c l
ạ
i có nhi
ề
u phương th
ứ
c bi
ể
u hi
ệ
n v
ề
tr
ì
nh
độ
th

ả
n xu
ấ
t và năng l
ự
c qu
ả
n l
ý
.
V
ề
s
ở
h
ữ
u toàn dân: tr
ướ
c đây ng
ườ
i ta quan ni
ệ
m s
ở
h
ữ
u toàn dân
trùng v
ớ
i s

ữ
u, trong đó kinh t
ế
qu
ố
c doanh gi
ữ
v
ị
trí then ch
ố
t, liên
k
ế
t và h
ỗ
tr
ợ
các thành ph
ầ
n kinh t
ế
khác phát tri
ể
n theo
đị
nh h
ướ
ng có l
ợ

i di
ệ
n
đố
i v
ớ
i tài s
ả
n s
ở

h
ữ
u toàn dân.
N
ướ
c ta hi
ệ
n nay, như hi
ế
n pháp và lu
ậ
t
đấ
t đai
đã
quy
đị
nh r
õ

a c
ả
m
ộ
t c
ộ
ng
đồ
ng x
ã
h
ộ
i. Xét v
ề
m
ặ
t x
ã
h
ộ
i
đấ
t đai là l
ã
nh th
ổ

nơi cư trú c
ủ
a c

u c
ủ
a riêng ai. Tuy
nhiên, suy cho cùng,
đấ
t đai c
ũ
ng là tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t, hay nói chính xác hơn,
đó là m
ộ
t b
ộ
ph
ậ
n quan tr
ọ
ng c
ủ
a tư li
ệ
u s
ả
n xu
ấ

tr
ườ
ng và ch
ị
u s
ự
đi
ề
u ti
ế
t c
ủ
a quy lu
ậ
t đó. Vi
ệ
c
đấ
t đai thu
ộ
c quy
ề
n s
ở
h
ữ
u
toàn dân mà Nhà n
ướ
c là ng

quy
ề
n chuy
ể
n nh
ượ
ng,
quy
ề
n s
ử
d
ụ
ng
đấ
t đai n
ế
u bi
ế
t gi
ả
i quy
ế
t c
ụ
th
ể
c
ụ
th

ộ
t s
ứ
c b
ậ
t cho s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a l
ự
cl
ượ
ng s
ả
n xu
ấ
t và tăng tr
ưở
ng
c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
nói chung. Văn ki
ệ

ộ
ng
đấ
t
đượ
c giao cho ng
ườ
i 23
nông dân s
ử
d
ụ
ng lâu dài. Nhà n
ướ
c quy đinh b
ằ
ng lu
ậ
t pháp các v
ấ
n
đề
v
ề

th
ừ

u toàn qu
ố
c l
ầ
n th
ứ
VII- nhà xu
ấ
t b
ả
n s
ự
th
ậ
t- Hà N
ộ
i năm
1991). Như v
ậ
y, h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u toàn dân
ở
n

phát tri
ể
n kinh t
ế
.
V
ề
s
ở
h
ữ
u Nhà n
ướ
c :
Trong th
ờ
i k
ỳ
bao c
ấ
p tr
ướ
c đây không ch
ỉ
có n
ướ
c ta mà c
ò
n có
nh

c v
ớ
i s
ở
h
ữ
u toàn dân. Do nh
ầ
m l
ẫ
n như v
ậ
y mà trong
m
ộ
t th
ờ
i gian khá lâu, ng
ườ
i ta th
ườ
ng b
ỏ
quên h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h

ắ
n k
ế
t v
ớ
i s
ự
phát tri
ể
n c
ủ
a khu v
ự
c kinh t
ế
qu
ố
c doanh mà chúng
ta ra s
ứ
c qu
ố
c doanh nó n
ề
n kinh t
ế
v
ớ
i ni
ề

đã
tr
ở
thành s
ở
h
ữ
u không ph
ả
i c
ủ
a m
ộ
t ch
ủ
th
ể
c
ụ
th
ể
nào c
ả
.
Trong x
ã
h
ộ
i mà nhà n
ướ

ố
ng kinh t
ế
noí chung. H
ì
nh th
ứ
c s
ở

h
ữ
u nhà n
ướ
c xét v
ề
t
ổ
ng th
ể
, m
ớ
i ch
ỉ
là k
ế
t c
ấ
u bên ngoài c
ủ

ể
hi
ệ
n
ở

quy
ề
n s
ở
h
ữ
u đó
ở
khu v
ự
c kinh t
ế
qu
ố
c doanh, khu v
ự
c các doanh nghi
ệ
p
Nhà n
ướ
c.
V
ề

ướ
i h
ì
nh th
ứ
c HTX(
g
ồ
m c
ả
HTX nông nghi
ệ
p và ti
ể
u th
ủ
công nghi
ệ
p) v
ớ
i n
ộ
i dung là c
ả
giá tr
ị

và giá tr
ị
s

u này, quy
ề
n mua và bán ho
ặ
c chuy
ể
n nh
ượ
ng tư
li
ệ
u s
ả
n xu
ấ
t, trong th
ự
c t
ế
s
ả
n xu
ấ
t và lưu thông hàng hoá
ở
n
ướ
c ta di
ễ
n ra


24
đôi khi l
ạ
i có t
ì
nh tr
ạ
ng l
ạ
m quy
ề
n. S
ự
không xác
đị
nh, s
ự
nh
ậ
p nh
ằ
ng v
ớ
i
quy
ề
n s
ở
h

i c
ả
nh c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
th
ị
tr
ườ
ng
hi
ệ
n nay c
ầ
n ph
ả
i xác
đị
nh r
õ
quy
ề
n mua bán và chuy
ể
n nh
ượ
ng tư li

p
th
ể
m
ớ
i có th
ể
tr
ở
thành h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u có hi
ệ
u qu
ả
.
Chúng ta
đã
bi
ế
t, HTX không ph
ả
i là h
ì

ĩ
a x
ã
h
ộ
i. V
ì
v
ậ
y, chúng ta duy tr
ì
và phát tri
ể
n hơn n
ữ
a
h
ì
nh th
ứ
c s
ở
h
ữ
u này khi xây d
ự
ng ch
ủ
ngh
ĩ

h
ộ
i ch
ủ

ngh
ĩ
a”.
HTX là nhu c
ầ
u thi
ế
t th
ự
c c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
h
ộ
gia
đì
nh c
ủ
a n
ề
n s
ả

t
đị
nh, n
õ
s
ẽ
thúc
đầ
y quá tr
ì
nh h
ợ
p tác.
Trong đi
ề
u ki
ệ
n c
ủ
a n
ề
n kinh t
ế
hàng hoá, các nhu c
ầ
u v
ề
v
ố
n, cung

ả
năng c
ạ
nh tranh và phát tri
ể
n. Chính nhu c
ầ
u đó
đã
liên k
ế
t nh
ữ
ng
ng
ườ
i lao
độ
ng l
ạ
i v
ớ
i nhau làm n
ả
y sinh quan h
ệ
s
ở
h
ữ

đờ
i do
nhu c
ầ
u t
ồ
n t
ạ
i và phát tri
ể
n c
ủ
a cơ ch
ế
th
ị
tr
ườ
ng” HTX
đượ
c t
ổ
ch
ứ
c trên
cơ s
ở
đóng góp c
ổ
ph

viên có quy
ề
n như nhau
đố
i v
ớ
i công vi
ệ
c chung”(
Đả
ng c
ộ
ng s
ả
n Vi
ệ
t Nam, văn ki
ệ
n
Đạ
i h
ộ
i
đạ
i
h
ộ
i
đạ
i bi

h
ữ
u t
ậ
p th
ể

đã
thay
đổ
i
phù h
ợ
p v
ớ
i h
ì
nh th
ứ
c th
ự
c ti
ễ
n
ở

đấ
t n
ướ
c ta hi