1
BÀI GIẢNG MÔN HỌC CƠ SỞVĂN
HÓA VIỆT NAM
TS. TRẦN QUANG KHÁNH2
GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH
MÔN CƠ SỞ VĂN HÓA VI T NAMỆ
@ Môn cơ sở văn hóa VN: sẽ học trong 3 đơn vò học
trình gồm 45 tiết
@ Tài liệu tham khảo:
- Cơ sở văn hóa của Gs. Trần Quốc Vượng
- Cơ sở văn hóa của Gs Ts Trần Ngọc Thêm

@ Nội dung nghiên cứu:
Phần 1: Một số vấn đề chung về văn hóa và VH
Việt Nam
Phần 2: Những thành tố của văn hóa Việt Nam
3
PH N I:Ầ TỔNG QUAN VỀ
VĂN HÓA VÀ VĂN HÓA VI T NAMỆ
I- VĂN HÓA LÀ GÌ?
1- KHÁI NIỆM:
VĂN HÓA LÀ H TH NG H U C NHỮNG Ệ Ố Ữ Ơ GIÁ TRỊ VẬT CHẤT
VÀ TINH THẦN ĐƯC CON NGƯỜI SÁNG TẠO VÀ TÍCH L YŨ

- Cho biết trình độ phát triển
- Có tính quốc tế
- Gắn nhiều hơn với phương Tây, đô thị

7
VĂN HÓA VỚI VĂN MINH,
VĂN HIẾN, VĂN VẬT
@ Văn hiến:

Thiên về giá trị tinh thần

Có tính truyền thống
@ Văn vật:

Thiên về giá trị vật chất ( nhân tài, di
tích, hiện vật )8
I M CHUNG C A V N Đ Ể Ủ Ă HÓA
V N HI N Ă Ế VÀ V N V TĂ Ậ

Đều có bề dày lịch sử

Có tính dân tộc

Gắn bó nhiều với phương Đông nông

=> R t ấ khác biệt với VH Phương Đơng11
VĂN HĨA VIỆT NAM
I- CƠ SỞ HÌNH THÀNH VĂN HÓA NGƯỜI VIỆT
A/ Những điều kiện bên trong
3 -Đặc điểm con người Việt nam
@ Mảnh đất con người xuất hiện sớm => Tính
bản địa được khẳng định
@ Cộng với q trình thiên di các luồng dân cư
@ => Chủ thể là quốc gia đa dân tộc, thể hiện
tính đa dạng
12
VĂN HĨA VIỆT NAM
CƠ SỞ HÌNH THÀNH VĂN HÓA NGƯỜI VIỆT
A/ Những điều kiện bên trong
4- Đ c đi m l ch s :ặ ể ị ử
Đó là: L ch s d ngị ử ự và gi n cữ ướ
@ Th i k 18 th Vua Hùng ( 2500 n m )ờ ỳ ế ă
@ TK 1000 năm Bắc thuộc
@ TK 1000 năm giành và giữ chủ quyền
@ TK đơ hộ thực dân ( 80 năm )
@ Tkỳ giải phóng dân tộc và kháng chiến
chống ngoại xâm
@ Tkỳ xây dựng đất nước
15
VĂN HĨA VIỆT NAM
CƠ SỞ HÌNH THÀNH VĂN HÓA NGƯỜI VIỆT
B/ Những ảnh hưởng bên ngòai
@-Ảnh hưởng của văn hóa Phương Tây:
- Kitô giáo
- Pháp
- Mỹ
@- Học thuyết Mác Lê Nin

16
III- TIẾN TRÌNH VĂN HĨA VIỆT NAM
1/ Lớp văn hóa bản địa:
@- Giai đọan văn hóa tiền sử
- Hình thành xã hội lòai người
- Nền kinh tế hái lượm, săn bắn…
@- Giai đọan văn hóa Văn Lang Âu Lạc
- Khỏang giữa thiên niên kỷ thứ III tr CN
- Nghề nơng nghiệp lúa nước, kỹ nghệ luyện kim phát
triển – Đồ đồng Đơng Sơn
- Chữ viết, văn hóa bản đòa Việt cổ phát triển
- Cơ cấu tổ chức triều đình ( Chia đất nước thành
15 bộ, hệ thống Lạc hầu, Lạc tướng…)

* Bắt đầu từ Ngô Quyền -> hết nhà Tây Sơn
* Đặc điểm: - VH dân gian
- Chế độ thi cử,
- Bộ máy hành chính v.v…
được tổ chức và chú trọng duy trì và phát huy
- Phật giáo đời Lý Trần, Nho giáo đời Lê
đạt đến độ cường thònh.
- Các cuộc mở đất xuống Phương Nam…19
TIẾN TRÌNH VĂN HĨA VIỆT NAM
3/ Lớp văn hóa giao lưu với văn hóa Phương Tây:
@ Giai đọan văn hóa Đại Nam ( 1802 – 1858 )
* Cải cách tổ chức của Nhà Nguyễn
* Giai đoạn Trònh Nguyễn phân tranh
* Đây là thời kỳ xuất hiện sự xâm nhập truyền
giáo từ Phương Tây
* Xuất hiện 2 xu hướng:
- Âu hóa, mở cửa, lai căng, cổ súy văn minh phương
Tây
- Chống Âu hóa, ý thức bảo tồn VH dân tộc, áo dài
khăn đóng, để tóc nhuộm răng…

20
TIN TRèNH VN HểA VIT NAM
3/Lp vn húa giao lu vi vn húa

22
I- VĂN HÓA NH N TH CẬ Ứ
Văn hóa nhận thức của người Việt:
Sẽ trình bày:
@ Nhận thức về vũ trụ
- Tư tưởng xuất phát
- Cấu trúc không gian
- Cấu trúc thời gian
@ Nhận thức về con người23
VĂN HÓA NH N TH CẬ Ứ
I- Nh n th c v v tr ậ ứ ề ũ ụ
1- Triết lý Âm dương của cư dân nông
nghiệp
Cư dân nông nghiệp chỉ quan tâm:
- Sự sinh sôi nẩy nở của hoa màu
- Sự duy trì nòi giống
Trực quan ban đầu của họ là:
- Trời – Đất => Hoa màu
- Cha – Mẹ => Tạo ra con cái
24
VĂN HÓA NH N TH CẬ Ứ

@ Qua Triết lý Âm dương, Từ đó:
=> Hình thành ra các cặp đối lập