Chơng III

Cơ sở tính toán kinh tế kỹ thuật
trong ccđ-xn

3.1 Mục đích; yêu cầu:

Mục đích: chọn đợc phơng án (PA). tốt nhất vừa đảm bảo yêu cầu kỹ
thuật lại hợp lý về mặt kinh tế.

Yêu cầu:
các PA so sánh phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật cơ bản (chỉ
cần đạt đợc một số yêu cầu kỹ thuật cơ bản m thôi, vì chẳng thể có các
PA cùng hon ton giống nhau về kỹ thuật)

sau đó tiến hnh so sánh về
kinh tế.

Quyết định chọn PA còn phải dựa trên nhiều yếu tố khác:
- Đờng lối phát triển công nghiệp.
- Tổng vốn đầu t của nh nớc có thể cung cấp.
- Tốc độ v qui mô phát triển, tình hình cung cấp vật t TB., trình độ
thi công, vận hnh của cán bộ v công nhân, cùng một số yêu
cầu đặc biệt khác về chính trị quốc phòng.

3.2 So sánh kinh tế kỹ thuật hai phơng án:(trong phần ny không đề cập đến vấn đề kỹ thuật cảu các PA nữa).


YYYYY +++=
Trong đó:
Y

A
Chi phí về tổn thất điện năng trong năm.

Y

A
=

A.

A [kWWh/năm] tổn thất điện năng

[đ/kWh] - giá điện năng tổn thất.

Y
kh
Chi phí khấu hao (thờng tính theo % của vốn, phụ thuộc vo tuổi thọ
của TB. v công trình).

Y

a
vh
l hệ số khấu hao + các tỷ lệ khác K.(a
kh
+ %chi phí phụ, lơng ).

3) So sanh khi có hai phơng án: Gọi K
1
; Y
1


PA 1
K
2
; Y
2


PA 2

Trờng hợp 1: K
1
< K
2
- Trờng hợp ny thơng ít xẩy ra,
Y

2
K
1
[đồng].

+ Mức tiết kiệm đợc chi phí hng năm l:
Y = Y
1
Y
2
[đ/năm].

+ Thời gian thu hồi mức chênh vốn (nếu sử dụng PA 2) l: 21
12
YY
KK
Y
K
T


=



ngời ta nói rằng cả hai phơng án nh nhau về
kinh tế.
+ Nếu T > T
tc
PA có vồn đầu t nhỏ hơn sẽ nên đợc chọn.
+ Nếu T < T
tc
PA có vốn đầu t lớn hơn sẽ nên đợc chọn.

3.3 Hàm mục tiêu chi phí tính toán hàng năm:

trong trơng hợp có nhiều PA cùng tiết hnh so sánh

cũng có
thể tiến hnh so snh từng hai PA một, để rồi cuối cùng cũng xẽ tìm ra PA
tốt nhất. Tuy vậy lm nh vậy sẽ mất khá nhiều thời gian v vì vậy ở mục
ny chung ta xây dựng một công cụ tổng quát hơn cho việc so sánh các
PA.
Nh đã biết ở phần trên:

(2) Nếu
tc
12
21
T
YY
KK
<



=
- l hệ số thu hồi vốn đầu t phụ tiêu chuẩn.

Đặt Z
1
= a
tc
.K
1
+ Y
1
; Z
2
= a
tc
.K
2
+ Y
2
đợc gọi l hm chi phí tính toán
hng năm của phơng án. Từ đấy thấy rằng PA có hm Z nhỏ hơn sẽ l
PA. tối u.

Tổng quát ta có thể viết:

Y
i
= a
vh
.K


Khi có xét đến độ tin cậy CCĐ của PA thì hm Z
i
sẽ có dạng: iAiitcvhi
HYK).aa(Z
+
+
+
=

Trong dó:
H
i
Giá trị trung bình của thiệt hại kinh tế hng năm do mất điện khi dung
PA thứ i. Giá trị ny bao gồm các khoản sau:

+ Tiền hao hụt sản phẩm do mất điện.
+ Tiền h hỏng sản phẩm do mất điện.
+ Tiền h hỏng thiết bị sản xuất do mất điện.
+ Thiệt hại do mất điện lm rối loạn quá trình công nghệ.
+ Tiền trả lơng cho công nhân không lm việc trong thời gian
mất điện.

Trong thực tế có những PA CCĐ. khác nhau ứng với tổng sản phẩm khác

tcttc
)a1)(YY()a1.(K.aZ
a
tc
còn đợc gọi l hệ số qui đổi định mức chi phí ở các thời điểm khác
nhau có tính đến ứ đọng vốn trong công trình cha hon thnh.
T - ton bộ thời gian tính toán [năm].
K
t
- vốn đầu t đặt vo năm thứ (t+1).
Y
t
-phí tổn vận hnh trong năm thứ t. Với giả thiết rằng Y
0
(năm thứ nhất
cha vận hnh nên Y
0
=0).

3.4 Tính toán kinh tế kỹ thuật khi cải tạo:

Bi toán khi cải tạo thờng đặt ra l chung ta đang đứng giữa việc
quyết định chọn xem có nên đại tu cải tạo thiết bị (thiết bị lớn nh máy
phát, động cơ ), hoặc thay thế chúng bằng một thiết bị mới có tính năng
gần tơng đơng. Để giải quyết vấn đề ny trớc tiên chung ta cần xét các
yếu tố kinh tế liên quan:


Z
m
= a
tc
.(K
m
K
th
) + Y
m
(9)

K
m
- vốn đầu t mua thiết bị mới để thay thế.
K
th
- Tiền thu hồi do sử dụng thiết bị cũ vo việc khác.
Y
m
- phí tổn vần hnh hng năm đối với PA dùng thiết bị mới.

Từ (8) & (9) ta cũng có thể tính đợc thời gian thu hồi vốn đầu t phụ khi
dùng PA. thay mới thiết bị.
mc
cthm
YY