Cây sầu riêng

Cây sầu riêng tên La-tinh là Durio zibethinus D. C., cùng một họ thực
vật Malvaceae với bông vải, nguồn gốc Malaysia. Cây cần đất sâu và
mát mẻ để tăng trưởng mạnh. Cây sầu riêng mọc rất cao nếu trồng
bằng hột, nhưng nếu tháp thì cây mọc thấp hơn, cao không quá 10 m.
Hoa mọc từng chùm ở cành chính và ra trái lớn, dài hơn 20 cm và nặng
từ 1 đến 4 kg. Trái màu vàng xanh lợt, vỏ đầy gai nhọn và ngắn. Khi
trái chín thì vỉ nứt ra năm ngăn, mỗi ngăn hai ba múi có hột lớn hoặc
lép, cơm dày ăn béo như mỡ, nhiều xơ dính vào hột. Mùi vị sầu riêng rất
khó chịu đối với dân Âu Mỹ, nhưng được dân chúng Đông Nam Á quen
ăn ưa chuộng. Một số vườn tiêu ở Campuchia trước đây trồng sầu riêng
với khoảng cách rất xa để sau đó biến thành vườn sầu riêng thay cho
vườn tiêu. Sầu riêng ở Việt Nam trước đây trồng nhiều ở Lái Thiêu,
nhưng sau chiến tranh đã được phát triển mạnh trên đất đỏ tương đối
mưa nhiều từ Di Linh, Bảo Lộc và các tỉnh miền Tây như Vĩnh Long,
Tiền Giang, Bến Tre nhờ thủy cấp gần. Các vùng đất đỏ ở Sông Bé,
Đồng Nai cũng thích hợp với sầu riêng, nếu mùa nắng không kéo dài
quá ba tháng (mưa ít hơn 60 mm một tháng được kể là tháng nắng).
Nếu trồng ở miệt Nha Trang hay Tây Ninh thì nên tưới nước mùa nắng
cho sầu riêng mọc tốt. Nhiều giống sầu riêng, nhất là các giống ở vùng
biên giới Thái Lan và Malysia, cho trái hột lép, cơm dày, nên du nhập
trồng thử ở Việt Nam. Sầu riêng giống khổ qua xanh của Việt Nam, trái
nhỏ nhưng sai trái hiện được dân chúng rất thích. Ở Chợ Lách (Bến
Tre) hay ở Tiềng Giang có giống sầu riêng hột lép được nhà vườn ưa
chuộng. Sầu riêng thường trồng bằng hột, nhưng tháp giâm cành đều dễ
dàng. Điểm đáng lưu ý là hột sầu riêng cũng như hột mít mất sức nảy
mầm mau lẹ. Vườn sầu riêng trồng nhiều giống khác nhau để thụ phấn
chéo thì sẽ cho nhiều trái hơn. Khoảng cách là 12 m hay 10 m và tỉa dần
sau nhiều năm sản xuất, chỉ để lại 50 cây một hecta. Trái để chín trên
cây chừng non 4 tháng sau khi nở hoa và thu lượm trái rụng. Dạo vườn

hột, nhưng nếu tháp thì cây mọc thấp hơn, cao không quá 10 m. Hoa mọc
từng chùm ở cành chính và ra trái lớn, dài hơn 20 cm và nặng từ 1 đến 4 kg.
Trái màu vàng xanh lợt, vỏ đầy gai nhọn và ngắn. Khi trái chín thì vỉ nứt ra
năm ngăn, mỗi ngăn hai ba múi có hột lớn hoặc lép, cơm dày ăn béo như mỡ,
nhiều xơ dính vào hột. Mùi vị sầu riêng rất khó chịu đối với dân Âu Mỹ,
nhưng được dân chúng Đông Nam Á quen ăn ưa chuộng. Một số vườn tiêu ở
Campuchia trước đây trồng sầu riêng với khoảng cách rất xa để sau đó biến
thành vườn sầu riêng thay cho vườn tiêu. Sầu riêng ở Việt Nam trước đây
trồng nhiều ở Lái Thiêu, nhưng sau chiến tranh đã được phát triển mạnh trên
đất đỏ tương đối mưa nhiều từ Di Linh, Bảo Lộc và các tỉnh miền Tây như
Vĩnh Long, Tiền Giang, Bến Tre nhờ thủy cấp gần. Các vùng đất đỏ ở Sông
Bé, Đồng Nai cũng thích hợp với sầu riêng, nếu mùa nắng không kéo dài
quá ba tháng (mưa ít hơn 60 mm một tháng được kể là tháng nắng). Nếu
trồng ở miệt Nha Trang hay Tây Ninh thì nên tưới nước mùa nắng cho sầu
riêng mọc tốt. Nhiều giống sầu riêng, nhất là các giống ở vùng biên giới
Thái Lan và Malysia, cho trái hột lép, cơm dày, nên du nhập trồng thử ở Việt
Nam. Sầu riêng giống khổ qua xanh của Việt Nam, trái nhỏ nhưng sai trái
hiện được dân chúng rất thích. Ở Chợ Lách (Bến Tre) hay ở Tiềng Giang có
giống sầu riêng hột lép được nhà vườn ưa chuộng. Sầu riêng thường trồng
bằng hột, nhưng tháp giâm cành đều dễ dàng. Điểm đáng lưu ý là hột sầu
riêng cũng như hột mít mất sức nảy mầm mau lẹ. Vườn sầu riêng trồng
nhiều giống khác nhau để thụ phấn chéo thì sẽ cho nhiều trái hơn. Khoảng
cách là 12 m hay 10 m và tỉa dần sau nhiều năm sản xuất, chỉ để lại 50 cây
một hecta. Trái để chín trên cây chừng non 4 tháng sau khi nở hoa và thu
lượm trái rụng. Dạo vườn ban đêm coi chừng lủng đầu vì trái hay rụng về
đêm. Một vườn sầu riêng tốt sản xuất từ 10-18 tấn trái một hecta. Sầu riêng
có thể bị bệnh nứt nẻ thân (canker) từng mảng do nấm Phytophthora sp. gây
ra. Một loài bướm Daphnusa có thể ăn trụi lá và có khi còn gặp cả sâu đục
thân, đục trái nữa. Sầu riêng đã được trữ lạnh bán trái tươi hay múi tươi
đựng trong hộp nhựa dẻo trong các siêu thị thực phẩm Á Đông ở Âu Mỹ với