máy băm dăm tre lm bột giấy

Nguyễn Mạnh Hoạt
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

I. Đặt vấn đề
Tre là loài cây sinh trởng và phát triển nhanh, chỉ sau 3 năm kể từ khi trồng là có thể khai
thác sử dụng, sau đó năm nào cũng thu hoạch đợc 30% sản lợng. Hiện nay do áp dụng công nghệ
nhân giống bằng hom, nên diện tích và sản lợng tre đáp ứng đợc yêu cầu phát triển công nghiệp
sản xuất bột- giấy từ nguyên liệu tre, nứa, gỗ rừng trồng. Hiện nay ở nớc ta đã có khoảng 200 nhà
máy, xí nghiệp sản xuất bột giấy từ tre - nứa hoặc tre phối hợp với gỗ nh các nhà máy giấy Bãi
Bằng, nhà máy giấy Lửa Việt ở Phú Thọ, nhà máy giấy Sơn La ở Sơn La, nhà máy giấy Sông Lam ở
Nghệ An,
Đa số các nhà máy trên đều mua tre về băm dăm tại nhà máy, bằng máy băm dăm của Trung
Quốc hay Đài Loan. Do tre có độ rỗng lớn nên chi phí vận chuyển thờng cao khi nhà máy ở xa
vùng nguyên liệu, (nh các nhà máy giấy Sông Lam, Bãi Bằng, cự ly vận chuyển nguyên liệu tre
thờng trên 100km) và cần có bãi dự trữ nguyên liệu lớn để bảo đảm sản xuất liên tục. Nhờ có chính
sách giao đất, khoán rừng và phát triển kinh tế trang trại nên hiện nay nguyên liệu tre rất phong phú,
ngời nông dân đang cần bán nguyên liệu tre cho nhà máy. Sản phẩm của họ nếu là tre cây thì chỉ
lấy một đoạn có chiều dài <5m còn bỏ mất trên 30% (tính theo khối lợng). Nhà máy giấy Việt Trì
và Bãi Bằng ngoài việc mua tre về băm còn mua dăm tre của nông dân với giá bình quân =
350.000đ /tấn tại nhà máy (độ ẩm dăm qui định = 50%); tuy nhiên, dăm băm thủ công chất lợng
thấp vì dăm không đều nên tốn hoá chất và thời gian để nấu bột giấy, khối lợng nạp nguyên liệu
vào nồi nấu bị giảm so với dăm băm bằng máy. Vì vậy để đảm bảo chất lợng bột giấy các nhà máy
cần mua dăm băm bằng máy. Tại Việt Nam hiện nay có 2 loại máy băm dăm đợc dùng trong các
nhà máy giấy là máy băm dăm kiểu đĩa do Đài Loan sản xuất với công suất = 3 4 tấn dăm/giờ,
loại của Thuỵ Điển có công suất lớn = 30 tấn dăm/giờ và máy băm dăm kiểu tang trống do Thuỵ
Điển sản xuất công suất = 25 tấn dăm /giờ. Dăm do máy băm kiểu đĩa tạo ra có chất lợng tốt hơn
vì tỷ lệ dăm hợp cách cao, có thể đạt tới trên 90% (theo tiêu chuẩn dăm do nhà máy đặt ra). Về cấu
tạo máy băm dăm kiểu tang trống thờng cồng kềnh, cấp liệu và chuyển dăm ra đều phải dùng băng
tải. Mặt khác, để băm tre bằng máy băm dăm kiểu tang trống thì tre phải đợc làm bẹp và kẹp chặt

+ Dăm đợc phun ra theo đờng ống tròn có chiều cao hợp lý để có thể phun thẳng vào
thùng xe vận chuyển hoặc phun thành đống
+ Năng suất băm dăm đạt khoảng 3 tấn dăm/giờ, hoặc 30 tấn cho một ngày làm việc.
+ Có khả năng điều chỉnh đợc kích thớc dăm phù hợp với tiêu chuẩn dăm cho sản xuất bột
giấy
Nguyên lý hoạt động của máy băm dăm kiểu đĩa
Máy băm dăm tre đợc đặt tại nơi có thể tập trung đợc nguyên liệu tre, gần đờng vận chuyển và
gần trạm biến thế điện nếu là máy dùng động cơ điện.
Khi nạp liệu vào máy ta đặt tre vào máng và đẩy cho tre tiếp xúc với dao băm, nhờ đà quay của đĩa
băm, tre đợc kéo vào liên tục cho đến hết. Dăm đợc phun theo ống thoát dăm vào kho chứa hoặc
thùng xe nhờ có 6 cánh gắn trên đĩa dao tạo gió đẩy dăm thoát ra ngoài. Cũng nhờ các cánh đó nên

2
dăm đợc đập nhỏ trong buồng dăm đạt kích thớc yêu cầu trớc khi thoát ra ngoài. Trên thân máy
có cửa để tháo lắp và điều chỉnh dao băm; đồng thời có hệ thống bu lông để điều chỉnh dao tỳ đảm
bảo đạt các kích thớc dăm tiêu chuẩn.

Công suất cần thiết của động cơ điện:
N
đ c
= 1,2 (28,03 + 2,04) = 36,08 (Kw) = 49 (cv)
Kích thớc dao băm:
260 x 180 x 20 (mm); góc mài = 36
o
Kích thớc dao tỳ:
220 x 160 x 16 (mm); góc mài = 85
o
Kích thớc một số chi tiết chính :
a - Đĩa băm: D = 980mm; Chiều dày b = 55mm
b - Cửa nạp liệu: 160 x 180 (mm)

* Năng suất băm dăm bình quân: Q

3 tấn dăm tơi/giờ
* Đờng kính tre có thể băm đợc: D = (4 ữ 13) cm
* Chiều dài khúc tre có thể băm đợc: L = (40 ữ 500) cm
* Tỷ lệ dăm hợp quy cách: x 87,6 %
* Chi phí điện năng cho sản xuất: p = (6 ữ 6,5) Kw/tấn dăm
* Gian cách mài dao sau khi băm đợc lợng dăm Q 30 tấn

IV. Kết luận
Máy băm dăm tre lu động MBT 3A đã đáp ứng đợc các yêu cầu đặt ra cho đề tài nên ngay
sau khi lắp đặt chạy thử 02 ca máy, đơn vị sản xuất đã tiếp thu và tổ chức sản xuất bình thờng
trong suốt cả năm 2002 với khối lợng đã băm đợc trên 5000 tấn tre. Sau khi có máy băm, Công ty
đã lắp thêm một nồi nấu bột loại 8m
3
, nâng công suất sản xuất bột của xởng lên 100 tấn/tháng
(mặc dù vậy vẫn cha sử dụng hết công suất của máy băm). Máy đã hoạt động ổn định trong sản
xuất đến nay là 15 tháng, cha có hỏng hóc gì đáng kể; đến nay đã có 3 cơ sở sử dụng loại máy băm
dăm tre MBT- 3A của chúng tôi. Có thể nói máy MBT- 3A đạt đợc cả 2 yêu cầu về:
* Kiểu dáng công nghiệp đẹp.
* Chất lợng máy và chất lợng sản phẩm dăm.
MBT-3A là loại máy thích hợp cho các hộ gia đình làm kinh tế trang trại ở vùng núi gần các nhà
máy sản xuất bột giấy từ tre và các xởng bột giấy qui mô nhỏ .

Tài liệu tham khảo chính
1 S.I Rakmanov; K.F Gonokhovski. Máy và thiết bị khai thác gỗ NXB - Matxcơva 1967.
2 B.G Dalêgale; P.V.Latoxkin. Cơ giới hoá và tự động hoá các công việc trên kho gỗ NXB -
Matxcơva 1965.
3 Peter Kox.Công nghệ chế biến gỗ NXB - Matxcơva 1969
4 Penelitian Kehutanan. Forestry Research Bulletin. Vol.9 No-3 Oct.1993