1

Kết quả nghiên cứu thiết kế chế tạo
máy băm dăm tre làm bột giấy

Nguyễn Mạnh Hoạt
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

Tre là loài cây sinh trưởng và phát triển nhanh, chỉ sau 3 năm kể từ khi trồng là có
thể khai thác sử dụng, sau đó năm nào cũng thu hoạch được 30% sản lượng. Hiện nay do
áp dụng công nghệ nhân giống bằng hom, nên diện tích và sản lượng tre đáp ứng được
yêu cầu phát triển công nghiệp sản xuất bột- giấy từ nguyên liệu tre, nứa, gỗ rừng trồng.
Hiện nay ở nước ta đã có khoảng 200 nhà máy, xí nghiệp sản xuất bột giấy từ tre - nứa
hoặc tre phối hợp với gỗ như các nhà máy giấy Bãi Bằng, nhà máy giấy Lửa Việt ở Phú
Thọ, nhà máy giấy Sơn La ở Sơn La, nhà máy giấy Sông Lam ở Nghệ An,…
Đa số các nhà máy trên đều mua tre về băm dăm tại nhà máy, bằng máy băm dăm
của Trung Quốc hay Đài Loan. Do tre có độ rỗng lớn nên chi phí vận chuyển thường cao
khi nhà máy ở xa vùng nguyên liệu, (như các nhà máy giấy Sông Lam, Bãi Bằng, cự ly
vận chuyển nguyên liệu tre thường trên 100km) và cần có bãi dự trữ nguyên liệu lớn để
bảo đảm sản xuất liên tục. Nhờ có chính sách giao đất, khoán rừng và phát triển kinh tế
trang trại nên hiện nay nguyên liệu tre rất phong phú, người nông dân đang cần bán
nguyên liệu tre cho nhà máy. Sản phẩm của họ nếu là tre cây thì chỉ lấy một đoạn có
chiều dài <5m còn bỏ mất trên 30% (tính theo khối lượng). Nhà máy giấy Việt Trì và
Bãi Bằng ngoài việc mua tre về băm còn mua dăm tre của nông dân với giá bình quân =
2

350.000đ /tấn tại nhà máy (độ ẩm dăm qui định = 50%); tuy nhiên, dăm băm thủ công
chất lượng thấp vì dăm không đều nên tốn hoá chất và thời gian để nấu bột giấy, khối
lượng nạp nguyên liệu vào nồi nấu bị giảm so với dăm băm bằng máy. Vì vậy để đảm
bảo chất lượng bột giấy các nhà máy cần mua dăm băm bằng máy. Tại Việt Nam hiện
nay có 2 loại máy băm dăm được dùng trong các nhà máy giấy là máy băm dăm kiểu đĩa

+ Dao băm dễ tháo lắp
+ Có thể lắp được cả động cơ điện hoặc động cơ Điêzen
+ Có tính cơ động cao và gọn nhẹ.
+ Cửa nạp trên dùng để nạp khúc tre ngắn có kích thước từ 40 - 200cm theo
phương pháp trọng lực tự kéo nhờ máng nạp và dao băm .
+ Cửa dưới để nạp nguyên liệu có chiều dài >200cm đến 500cm theo phương
pháp tự kéo nhờ máng nạp và dao băm.
+ Máy được đặt đứng - nghĩa là trục chính song song với mặt phẳng ngang, mặt
phẳng của đĩa băm vuông góc mặt phẳng ngang.
+ Dăm được phun ra theo đường ống tròn có chiều cao hợp lý để có thể phun
thẳng vào thùng xe vận chuyển hoặc phun thành đống
+ Năng suất băm dăm đạt khoảng 3 tấn dăm/giờ, hoặc 30 tấn cho một ngày làm
việc.
+ Có khả năng điều chỉnh được kích thước dăm phù hợp với tiêu chuẩn dăm cho
sản xuất bột giấy
4

Nguyên lý hoạt động của máy băm dăm kiểu đĩa
Máy băm dăm tre được đặt tại nơi có thể tập trung được nguyên liệu tre, gần đường vận
chuyển và gần trạm biến thế điện nếu là máy dùng động cơ điện.
Khi nạp liệu vào máy ta đặt tre vào máng và đẩy cho tre tiếp xúc với dao băm, nhờ đà
quay của đĩa băm, tre được kéo vào liên tục cho đến hết. Dăm được phun theo ống thoát
dăm vào kho chứa hoặc thùng xe nhờ có 6 cánh gắn trên đĩa dao tạo gió đẩy dăm thoát ra
ngoài. Cũng nhờ các cánh đó nên dăm được đập nhỏ trong buồng dăm đạt kích thước
yêu cầu trước khi thoát ra ngoài. Trên thân máy có cửa để tháo lắp và điều chỉnh dao
băm; đồng thời có hệ thống bu lông để điều chỉnh dao tỳ đảm bảo đạt các kích thước
dăm tiêu chuẩn.

Công suất cần thiết của động cơ điện:
Nđ

sản xuất .
2 - Công suất động cơ đo bằng thiết bị đo công suất cầm tay FLUKE -39 của Mỹ
sản xuất, thấy rằng suốt quá trình làm việc công suất đạt = (70 – 76)% Nđc
3 - Số vòng quay thực tế của trục đĩa băm, đo trực tiếp bằng đồng hồ đo số vòng
quay trên đầu trục chính, kết quả cụ thể như sau:
nMin

= 605 (v/ph)
nMax

= 665 (v/ph)
Nhận xét chung:
6

1 - Máy hoạt động ổn định, độ ồn và độ rung trong giới hạn cho phép về an toàn và môi
trường.
2 - Các thông số kỹ thuật của máy đều đạt các giá trị yêu cầu như :
* Năng suất băm dăm bình quân: Q

3 tấn dăm tươi/giờ
* Đường kính tre có thể băm được: D = (4  13) cm
* Chiều dài khúc tre có thể băm được: L = (40  500) cm
* Tỷ lệ dăm hợp quy cách: x  87,6 %
* Chi phí điện năng cho sản xuất: p = (6  6,5) Kw/tấn dăm
* Gian cách mài dao sau khi băm được lượng dăm Q  30 tấn

3. Kết luận
Máy băm dăm tre lưu động MBT– 3A đã đáp ứng được các yêu cầu đặt ra cho đề
tài nên ngay sau khi lắp đặt chạy thử 02 ca máy, đơn vị sản xuất đã tiếp thu và tổ chức
sản xuất bình thường trong suốt cả năm 2002 với khối lượng đã băm được trên 5000 tấn

area.
8

After manufacture the machine was tested and put into operation in Bac Giang.
Throughout the past 15 months the machine operated well meeting technical
requirements as regards productivity and bamboo-chips quality. The BDT-3A machine is
suitable for production of households scale, capacity 3t of fresh bamboo-chips/h, neatly
built, stable operation.