LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP ĐƠN GIẢN BẢO QUẢN CHẾ PHẨM NẤM METARHIZIUM ĐỂ DIỆT MỐI
NHÀ (COP. FORMOSANUS)

Nguyễn Dương Khuê và CS
Phòng Bảo quản Lâm sản
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

I. MỞ ĐẦU
Loài mối nhà (Cop. Formosanus) phá hoại rất nghiêm trọng các công trình xây dựng ở nước ta. Nghiên
cứu dùng vi nấm nhằm thay thế thuốc hoá học để diệt mối không gây ô nhiễm môi trường sống là nhu cầu
của thực tế đang đòi hỏi.
Các chủng vi nấm Metarhizium có ký hiệu M1, M2 và M5 đã được tuyển chọn dùng để tạo chế phẩm diệt
mối nhà có hiệu lực cao. Nhưng các chế phẩm này nhanh chóng suy giảm hiệu lực diệt mối theo thời gian
bảo quản.
Vấn đề đặt ra là phải tìm được phương pháp bảo quản chế phẩm vi nấm Metarhizium để diệt mối nhà
(Cop. Formosanus Shiraki) sao cho các đặc điểm sinh học cơ bản, nhất là tính độc của chúng không bị biến
đổi theo thời gian, có nghĩa là các chế phẩm đó vẫn còn hiệu lực diệt mối nhà.
Chúng tôi đã tiến hành thử nghiệm phương pháp bảo quản kín hoàn toàn không có ánh sáng ở nhiệt độ
phòng, nhằm kéo dài hiệu lực diệt mối của chế phẩm theo thời gian trong điều kiện dễ thực hiện và đạt hiệu
quả kinh tế.
II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Nguyên, vật liệu nghiên cứu.
- Các chủng vi nấm Metarhizium (M1, M2, M5) có khả năng diệt mối nhà (Cop. formosanus Shiraki).
- Loài mối Coptotermes formosanus shiraki do phòng BQLS định tên và cung cấp cho thử nghiệm. Các
cá thể mối đưa vào thử nghiệm khoẻ mạnh bình thường.
2. Phương pháp nghiên cứu.
- Bảo quản thường ở nhiệt độ phòng.
- Bảo quản kín ánh sáng ở nhiệt độ phòng.
- Đếm BTT(Bào Tử Trần) bằng buồng đếm hồng cầu Thomas.
- Phương pháp đánh giá hiệu lực của chế phẩm thông qua tỷ lệ nảy mầm của BTT theo thời gian bảo
quản: 1, 3, 6 và 9 tháng. Theo phương pháp của Ducan được tính theo công thức:

Bảng 2. Tỷ lệ (%) mối chết sau 7 ngày phun chế phẩm Metarhizium đã bảo quản
thường ở nhiệt độ phòng
Thời gian bảo quản M1 M2 M5
Mới sản xuất 100 100 93.97
1 tháng 100 92.13 83.84
3 tháng 86,63 51,97 67,13
6 tháng 27,34 9,13 24,00
Bảng 3. Tỷ lệ (%) mối chết sau 7, 13 ngày phun chế phẩm Metarhizium đã bảo quản
kín ánh sáng ở nhiệt độ phòng.
M1 M2 M5 Thời gianbảo
quản
7ngày 13 ngày 7 ngày 13 ngày 7 ngày 13 ngày
Mới SX 100 100 100
1 tháng 100 100 100
3 tháng 100 100 100
6 tháng 67,8 100 65,1 100 60,2 100
9 tháng Bt 40,0 Bt 49,0 Bt 43,0
Các thí nghiệm trên, với thời gian bảo quản 9 tháng thử hiệu lực với mối sau 20 ngày mối chết 100%,
còn các đối chứng không có hiện tượng mối chết.
Nhận xét: Kết quả bảng 2 và 3 cho thấy: chế phẩm vi nấm (3 chủng M.) được bảo quản sau 6 tháng, đem
thử hiệu lực diệt mối theo phương pháp lây nhiễm, sau 7 ngày phun chế phẩm tỷ lệ mối chết trong thí
nghiệm cao nhất 27,34% ở bảo quản thường, 67,8% ở bảo quản kín ánh sáng, tương ứng có tỷ lệ thấp nhất
9,13% so với 60,2% ở bảo quản kín ánh sáng.
Khi chế phẩm bảo quản đến 9 tháng thử hiệu lực với mối, sau 20 ngày phun chế phẩm các cá thể mối
trong thí nghiệm chết 100%.
IV. KẾT LUẬN
Chế phẩm Vi nấm Metarhizium để diệt mối nhà (Cop. Formosanus) được bảo quản kín ánh sáng ở nhiệt
độ phòng còn hiệu lực diệt mối nhà 100% trong 6 tháng, sau 13 ngày phun chế phẩm; tới 9 tháng sau 20
ngày phun chế phẩm.
Điều này đã giúp chúng ta chủ động trong việc sản xuất và dễ dàng trong bảo quản chế phẩm, nâng cao