CÁC NGUYÊN TỐ VI LƯỢNG

Một số nguyên tố hiện diện với một số lượng rất nhỏ trong thức
ăn nhưng có ảnh hưởng một cách rõ rệt đến các quá trình trao
đổi chất cơ thể, đó là nguyên tố vi lượng như Fe, Cu, Zn…
Bảng: Nhu cầu một số khoáng vi lượng của một số tôm cá
(ppm).
Loài Zn Mn Co Cu I Fe Se
Cá hồi 20 6
Cá trơn Mĩ 20 2.4 5 0.6 0.25
Cá chép 15-30

13 3 2
Cá phi 25 12 0.1 3.5 150
Tôm thẻ chân
trắng
15 0.3 16-320.2-
0.4
(Nguồn: Halver và Hardy, 2002).
Sắt (fe):
Fe trong cơ thể tồn tại ở dạng hợp chất hữu cơ như Hemoglobin
hay có thể ở dạng vô cơn như Fe dự trữ. Fe giữ vai trò quan
trọng trong quá trình hô hấp. Thiếu Fe, cá sẽ giảm lượng hồng
cầu và gan vàng. Trong khẩu phần thức ăn, Fe ở dạng vô cơ dễ
hấp thu hơn Fe hữu cơ và Fe có hóa trị thấp hấp thu nhanh hơn
Fe có hóa trị cao. ĐVTS có thể hấp thu sắt qua môi trường.
Trong thức ăn có nguồn gốc động vật có nhiều Fe thích hợp cho
sự hấp thu của ĐVTS. Hàm lượng Fe được đề nghị bổ sung vào

thấp hơn 2.4 mg/kg thức ăn. Sự thiếu hụt Mn làm giảm tăng
trưởng của cá, cá còi cọc, dễ bị dị hình. Sự hấp thu Mn từ môi
trường nước rất thấp. Các nguồn nguyên liệu có nguồn gốc động
vật có hàm lượng Mn rất cao, tuy nhiên hàm lượng cũng biến
động lớn. Mn có thể được bổ sung vào thức ăn ở dạng muối
sulphate và chloride.
Selen (Se):
Se là khoáng chất cần thiết cho cá. Trong cơ thể Se và Vitamin
E tham gia vào quá trình trao đổi lipid. Se có chức năng chống
lại quá trình tự OXH của lipid màng tế bào, là thành phần chính
trong cấu thành Enzyme glutathione peroxidase (GSH). Se và
Vitamin E được chứng minh là có vai trò chống OXH quan
trọng trong cá hồi.
Sự thiếu hụt Se làm giảm tăng trưởng, đặc biệt là giảm hoạt tính
của Enzyme GSH trong gan và huyết tương. Sự thiếu hụt Se làm
gia tăng quá trình OXH lipid ở giai đoạn tê cứng của cá.
Enzyme GSH xúc tác quá trình khử hydrogen peroxide hay các
hydro-peroxyde hữu cơ khác (-ROOH), làm giảm hàm lượng
peroxide trong nội tế bào. Sự hấp thu Se từ môi trường nước rất
thấp nên cần được cung cấp từ thức ăn. Bột cá thường có hàm
lượng Se cao mặc dù rất biến động. Se cần được bổ sung trong
thức ăn có hàm lượng Lipid cao nhằm hạn chế quá trinh OXH
lipid trong thức ăn. Nhu cầu Se của cá khoảng 0.25 mg/kg thức
ăn. Hiệu quả bổ sung Se tăng lên khi bổ sung vitamin E với mức
30 mg/kg thức ăn. Liều lượng Se cao hơn 10 mg/kg thức ăn có
thể gây độc cho cá.