BÁO CÁO TỐT NGHIỆP Đề tài

Đào tạo nghề với chuyển dịch cơ
cấu lao động ở việt nam hiện nay
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
1

A
. Đặt vấn đề Thế kỉ XXI là thế kỉ của nền kinh tế tri thức đòi hỏi ngày càng
cao về số lợng đội ngũ công nhân kĩ thuật và nhân viên nghiệp vụ
.Việt Nam đang bớc vào nền kinh tế thị trờng, cơ cấu kinh tế đang
có sự chuyển dịch mạnh mẽ kéo theo sự chuyển dịch cơ cấu lao động,
sự chuyển dịch này đã đạt đợc một số thành tựu nhng vẫn còn nhiều
bất cập chủ yếu là về nguồn nhân lực.
Nhận thực đợc vai trò quan trọng hàng đầu có tính quyết định
của yếu tố con ngời trong quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động để
phát triển đất nớc theo hớng công nghiệp hoá hiện đại hoá. Báo cáo
của ban chấp hành trung ơng Đảng khoá XIII tại đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ 9 của Đảng về phơng hớng nhiệm vụ kế hoạch phát

2.Mục tiêu nghiên cứu
Làm rõ thực trạng dạy nghề tình hình chuyển dịch cơ cấu lao
động giai đoạn 1996_2003 , phân tích những thành tựu , yếu kém và
nguyên nhân
- Trên cơ sở phân tích thực trạng này và dự báo nhu cầu lao động qua
đào tạo nghề đến 2010 để đa ra những định hớng và giải pháp đến
năm 2010
3.Đôí tợng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu tập trung vào phân tích thực trạng dạy nghề và
chuyển dịch cơ cấu lao động , số liệu lấy trong giai đoạn 1996_2003
ti: o to ngh vi chuyn dch c cu lao ng vit
nam hin nay
4.Kết cấu của đề tài
Đề tài đợc kết cấu gồm 3 phần:
A.Đặt vấn đề
B.Nội dung
Chơng I : Cơ sở lí luận về đào tạo nghề và chuyển dịch cơ cấu lao
động
Chơng II:Phân tích thực trạng đào tạo nghề và chuyển dịch cơ cấu lao
động ở VN
Chơng III: Một số giải pháp phát triển đào tạo nghề gắn với chuyển
dịch cơ cấu lao động đến năm 2010
C.Kết luận
TàI liệu tham khảo
Mặc dù đã có cố gắng để hoàn thiện nhng không tránh khỏi sai sót
trong quá trình thực hiện rất mong đợc sự xem xét và bổ sung của
thầy giáo để đề tài hoàn thiện hơn .
Em xin chân thành cảm ơn GS.TS Mai Quốc Chánh đã giúp đỡ em
tận tình trong quá trình hoàn thành đề án này .
Hà Nội ngày 30/12/2003

Một là :giáo dục trí tuệ
Hai là: Giáo dục thể lực nh trong các trờng Thể dục Thể thao hoặc
bằng cách huấn luyện quân sự
Ba là:dạy kí thuật nhăm giúp học sinh nắm đợc vững những nguyên lí
cơ bản của tất cả các quá trình sản xuất, đồng thời biết sử dụng các
công cụ sản xuất đơn giản nhất
(C.Mác Ph.ăng nghen. Tuyển tập xuất bản lần 2, tập 16 trang 198)
ở Việt Nam có tồn tại các khái niệm sau:
Theo giáo trình KTLĐ của trờng ĐH KTQD thì kháI niệm đào
tạo nghề đợc tác giả trình bày là : Đào tạo nguồn nhân lực là quá
trình trang bị kiến thực nhất định về chuyên môn nghiệp vụ cho ngời
lao động,để họ có thể đảm nhận đợc một số công việc nhất định
Theo tàI liệu của bộ LĐTB và XH xuất bản năm 2002 thì kháI niệm
đào tạo nghề đợc hiểu : Đào tạo nghề là hoạt động nhằm trang bị cho
ngời lao động nhừng kiến thức ,kĩ năng và tháI độ lao động cần thiết
để ngời lao động sau khi hoàn thành khoá học hành đợc một nghề
trong xã hội
Nh vậy ,khái niệm này đã không chỉ dừng lại ở trang bị những
kiến thức kĩ năng cơ bản mà còn đề cập đến thái độ lao động cơ bản
.Điều này thể hiện tính nhân văn, tinh thần xã hội chủ nghĩa,đề cao
ngời lao động ngay trong quan niệm về lao động chứ không chỉ coi
lao động là một nguồn Vốn nhân lực ,coi công nhân nh cáI máy sản
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
4

xuất .Nó cũng thể hiện sự đầy đủ hơn về vấn đề tinh thần và kỉ luật lao
động một yêu cầu vô cùng quan trọng trong hoạt động sản xuất vơí
công nghệ và kĩ thuật tiên tiến hiện nay

và phù hợp sẽ là đIều kiện rất thuận lợi để phát triển công tác dạy nghề
Nghị quyết hội nghị ban chấp hành Trung ơng Đảng khoá VIII (
12/1996) đã đánh giá : Giáo dục chuyên nghiệp nhất là đào tạo công
nhân kĩ thuật có lúc suy giảm mạnh mất cần đối lớn về cơ cấu trình độ
trong đội ngũ lao động ở nhiều nghành sản xuất.Quy mô đào tạo nghề
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
5

hiện nay vẫn còn quá bé nhỏ ,trình độ,thiết bị đào tạo lạc hậu không
đáp ứng đợc nhu cầu CNH HĐH .Từ đó nghị quyết đã đa ra chủ
trơng là đảy mạnh đào tạo công nhân lành nghề ,tăng quy mô học
nghề, tăng cờng đầu t củng cố và phát triển các trờng dạy nghề,xây
dung một số trờng trọng đIúm, đào tạo công nhân lành nghề cho các
khu công nghiệp, khu chế xuất ,có tính đến nhu cầu xuất khẩu lao
động.
Nh vậy ta thấy đầy là một sự u tiên rất lớn của Đảng và Nhà
nớc trong công tác dạy nghề
d. Các yếu tố dân số
Quy mô và cơ cấu dân số quyết định đến số lợng ,quy mô và cơ
cấu của các trờng dạy nghề .Nứoc có cơ cấu dân số trẻ thì mạng lới
dạy nghề phảI lớn còn những nớc có quy mô dân số vừa và nhỏ thì
phát triển những trờng dạy nghề mang tính chuyên sâu
e. TháI độ xã hội về nghề và công tác đào tạo nghề
Xu hớng vào đợc ĐH mới có thể kiếm đợc một nghề ổn định
đang ảnh hởng rất nhiều đến sự phát triển của công tác đào tạo nghề
trong các trờng CNKT .Học sinh không muốn thi vào hoặc nếu đỗ thì
cũng tìm cách thi lên ĐH .ĐIều này làm cho đầu vào của các trờng
dạy nghề có thể khá đông nhng đầu ra lại ít .Tạo nên tình trạng thừa

chốt.Một trong những công tác hàng đầu để hình thành con ngời mới
XHCN đó chính là đào tạo nghề cho ngời lao động.

II. Một số vấn đề về chuyển dịch cơ cấu lao động
1. Khái niệm về chuyển dịch cơ cấu lao động
Chuyển dịch cơ cấu lao động có thể hiểu là sự di chuyển của lao
động từ ngàhnh này qua nghành khác ,từ thành phần kinh tế này sang
thành phần kinh tế khác và từ vùng này sang vùng khác .Từ đó tạo ra
sự thay đổi về quy mô lao động giữa các nghành,vùng,thành phần kinh
tế.
2.Nội dung chuyển dịch cơ cấu lao động:
- Chuyển dịch cơ cấu lao động theo thành phần kinh tế.
- Chuyển dịch cơ cấu lao động theo vùng kinh tế.
- Chuyển dịch cơ cấu lao động theo độ tuổi lao động.
- Chuyển dịch cơ cấu lao động theo chất lợng lao động .
3.Các yếu tố ảnh hởng đến sự chuyển dịch cơ cấu lao động:
a.Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế:
Đây là đIều kiện tiền đề cho chuyển dịch cơ cấu lao động.Sự
chuyển dịch cơ cấu lao động càng mạnh mẽ thì kéo theo sự chuyển
dịch cơ cấu lao động cũng càng nhanh .
Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế sẽ làm xuất hiện cân đối mới về nhu
cầu lao động về cả số lợng lẫn chất lợng lao động.Quá trình công
nghiềp hoá hiện đại hoá sẽ làm xuất hiện các nghành mới trong cơ cấu
nghành kinh tế của vùng.Cùng với việc mở rộng khu vực công nghiệp
,xây dựng,dịch vụ se thu hút thêm lao động nhất là lao động có trình
độ chuyên môn kĩ thuật .ĐIều này làm cho cơ cấu lao động có sự
chuyển dịch từ nền kinh tế này sang nghành kinh tế khác và có sự phân
công lại lao động theo lãnh thổ
b.Cơ chế chính sách của Đảng và Nhà nớc
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software

đến sự di chuyển .ĐIều kiện tự nhiên và môI trờng khó khăn là động
lực cho sự ra đI tìm một vùng mới thuận lợi hơn .
Khi dân c tập trung đông đúc vào một vùng ,tàI nguyên suy
giảm ,cuộc sống của cộng đồng sẽ gặp khó khăn hơn là động lực để họ
đI tìm một nơI mới hoặc làm các nghành nghề có thu nhập cao hơn.
Ví dụ: ở đồng bằng sông Hồng sự tập trung dân c đông đúc chủ yếu
làm nông nghiệp nhng có thu nhập thấp dần dần họ đã chuyển sang
làm nh thủ công nghiệp,dịch vụ,xây dựng hoặc đI xây dựng vùng
kinh tế mới

III. Mối quan hệ giữa đào tạo nghề và chuyển dịch cơ cấu lao động
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
8

Lao động của con ngời là một trong ba yếu tố đầu vào của sản
xuất ,hơn thế nữa lại là nhân tố thực hiện kết hợp các yếu tố khác để
tao ra sản phẩm .Khi cơ cấu kinh tế thay đổi thì kéo theo nhu cầu về
lao động cũng sẽ thay đổi để phù hợp với sản xuất .Tức là thúc đẩy quá
trình chuyển dịch cơ cấu lao động .Vậy trớc khi có sự chuyển dịch
này thì đã có sự d thừa lao động ở các nghành ,vùng ,thành phần kinh
tế này nhng lại có sự thiếu hụt ở nghành,vùng kinh tế khác và số lao
động d thừa này sẽ phảI trảI qua một qua trình đào tạo lại để phù hợp
với nghành,vùng thành phần kinh tế khác.Và nh vậy công tác đào tạo
nghề phảI nhanh chóng kịp thời để vừa đảm bảo sản xuất vừa đảm bảo
cuộc sống cho ngời lao động .
Chuyển dịch cơ cấu lao động có thể hiểu là quá trình tổ chức lại
lao động theo hớng hiện đại hơn ,tiên tiến hơn để tần dụng tối đa và
có hiệu quả mọi nguồn lực trong xã hội .Vì vậy ngời lao động luôn


1.Mạng lới cơ sở dạy nghề
Trong những năm qua, với những thay đổi có tính đột phá trong
công tác tổ chức quản lý hoạt động dạy nghề ,hệ thóng các trờng dạy
nghề đang đợc phục hồi và phát triển ,đào tạo dạy nghề đợc quan
tâmm , mở rộng bớc đầu đã đợc một số kết quả .
Các bộ nghành địa phơng đã thể hiện đợc sự quan tâm đối với dạy
nghề thông qua các nghị quyết , chỉ thị và tăng đầu t cho dạy nghề.Do
đó,số lợng thanh niên,học sinh có nhu cầu học nghề ngày càng tăng
làm giảm áp lực đào tạo đại học cho xã hội.
Về số lợng đào tạo :
- Năm 1975 có 185 cơ sở đào tạo dạy nghề công tác đào tạo nghề gắn
với giảI quyết việc làm phục vụ công cuộc táI htiết đất nớc sau chiến
tranh và từng bớc tiến lên chủ nghĩa xã hội.Bớc đầu chúng ta đã xây
dựng đợc một hệ thống cơ sở trờng lớp đào tạo công nhân kĩ thuật
rộng khắp ỏ tất cả các bộ nghành địa phơng và cơ sở dạy nghề bên
cạnh xí nghiệp ,công nông lâm trờng đáp ứng nhu cầu học nghề ở
trong cả nớc.
Thời kì từ năm 1987 đến 1992 công tác quản lí dạy nghề do vụ
dạy nghề đảm nhiệm .Từ năm 1992 đến tháng 6/1998 công việc này
chỉ còn một phần trong vu trung học chuyên nghiệp và dạy nghề đảm
nhiệm .Thời kì này công tác dạy nghề ít đợc quan tâm, đầu t và phát
triển,hệ thống dạy nghề ngày càng thu hẹp lại cả về số lợng lẫn quy
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
10

mô đào tạo,năm 1998 số trờng dạy nghề chỉ còn 129 trờng (giảm
56% so với năm 1986)

sách Nhà nớc cho giáo dục đào tạo lỉên tục giảm từ 7% năm 1991
,3,7% năm 1992 ;4,5% năm 1994; 4,2% năm 1995 ;3,7% năm 1997 ;
3,7% năm 1998 .
Theo nội dung quy định tại nghị định02/2001/NĐ-CP ngày
9/1/2001 của chính phủ hớng dẫn Bộ Luật lao động và Luật GD tài
chính đảm bảo cho hoạt động dạy nghề bao gồm :
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
11

+Ngân sách Nhà nớc gồm ngân sách trung ơng và ngân sách địa
phơng giữ vai trò chủ yếu trong nguồn đầu t cho dạy nghề.
+Vốn của các tổ chức cá nhân cho dạy nghề .
+Học phí xây dựng trờng lớp.
+Các nguồn tài trợ của các tỏ chức cá nhân nớc ngoài và quốc tế
,đóng góp của các tổ chức cá nhân trong nớc
+Nguồn kinh phí đầu t hoặc đóng góp cho dạy nghề của các doanh
nghiệp ,các dự án trong nớc và nớc ngoài khi xây dựng các công
trình công nghiệp và dịch vụ .
+Các khoản thu của cơ sở dạy nghề từ hội đồng t vấn ,chuyển giao
công nghệ ,sản xuất dịch vụ.
+Các nguồn khác.
Trong thực tế những năm qua,ngân sách nhà nớc cho đào tạo
nghề chủ yếu là nguồn kinh tế thờng xuyên ,vốn đầu t cơ bản xây
dựng ,thực chất gân sách nhà nớc mới chỉ đảm bảo đợc một phần rất
nhỏ so với nhu cầu kinh phí cho đào tạo nghề ,phần lớn số kinh phí cần
thiết cho đào tạo dạy nghề là do cơ sở đào tạo tự lo liệu.Đây là một hạn
chế rất lớn đối với hoạt động đào tạo nghề và ít nhiều làm giảm chất
lợng đào tạo .

o to 700 hc viờn/nm.Tuy nhiờn do nhng iu kin khỏch quan
v ch quan m nhng nm tip theo nc ta ó gp rt nhiu khú
khn trong sn xut, kinh t b thu hp .Nhu cu v CNKT ó gim i
rt nhiu ó nh hng ti cụng tỏc o to ngh.
n nm 1986 quy mụ o to di hn ch cũn 120.000 hc
sinh/nm.Cho n ngy 31/7/1998 sau mt thi gian di cụng tỏc o
to ngh b lóng quờn, quy mụ o to ngh di hn ca c nc ch
cũn 62.500 hc sinh/nm, thc s tr thnh mt thỏch thc mi cho s
nghip dy ngh trong thi i cụng nghip húa ,hin i húa.
Nhn thc ra nhng sai lm , kp thi s cha , ỏp dng
nhng bin phỏp v chớnh sỏch phự hp vi quy lut khỏch quan
chỳng ta ó kp khc phc c mt phn khú khn trong o to
ngh.Quy mụ o to ngh trong khong 5 nm tr li õy tng khỏ
nhanh ,quy mụ tuyn sinh h di hn tng t 57.000 ngi nm 1997
lờn 126.000 ngi nm 2001 ( tng bỡnh quõn hng nm l 22%); quy
mụ o to ngh ngn hn tng t 390.000 ngi nm 1997 lờn
761.000 ngi nm 2001 ( tng bỡnh quõn hng nm l 19%)

1975 1980 1986 1998 2001
80 250 120 62,5 126
(Bộ LĐTBXH, "Định hớng phát triển đào tạo nghề đến năm 2010" )
Chúng ta có số liệu về học sinh các trờng chuyên nghiệp cả
nớc trong những năm 1997-2000 nh trong bảng dới đây :

số học sinh (1000 ng-ời) Số học sinh tốt nghiệp (1000)

Năm
CNKT THCN CĐ, ĐH CNKT THCN CĐ, ĐH
1997



1.3 Chất lượng đào tạo nghề
A. Nội dung chương trình đào tạo
Trong thời gian qua nội dung, chương trình đào tạo nghề đã và
đang được biên soạn để phù hợp với sự thay đổi kỹ thuật ,công nghệ
sản xuất. Đã tiếp cận và triển khai xây dựng chương trình đào tạo nghề
theo mô đun. Nhiều chương trình đào tạo ngắn hạn theo Mô đun do dự
án Tăng cường trung tâm dạy nghề xây dựng đã được thẩm định và
phổ biến, áp dụng rộng rãi.
Tuy nhiên ,ngoài một số ít cơ sở đào tạo nghề được sự hỗ trợ
của các nước và các tổ chức quốc tế về trang thiết bị hiện đại cũng như
cơ sở vật chất tốt phục vụ cho việc giảng dạy và học tập ,thì hầu hết
các cơ sở đào tạo nghề vần đang áp dụng các chương trình và tài liệu
đào tạo quá cũ kỹ lạc hậu được biên soạn theo những tiêu chuẩn cấo
bậc thợ do Bộ lao động ban hành từ những năm 70.
Ở các trường này ngoài trang thiết bị lạc hậu ,cơ sở vật chất tồi
tàn thì giáo trình dùng trong giảng dạy tại các trường này ;aok được
xây dựng theo phương pháp truyền thống lạc hậu ,chậm cập nhật kiến
thức mới nên phần nào ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào
tạo.Hầu hết các trường vẫn giảng dạy theo phương pháp truyền
thống,tỷ lệ sử dụng máy vi tinh trong giảng dạy còn ít.
Cho đến nay Nhà nước chỉ có giáo trình khung cho một số nghề
,còn lại chủ yếu do các cơ sở tự biên soạn ,các giáo trình đào tạo nghề
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
14

ngn hn thiu s kim tra chun b , b sung v thng nht gia cỏc
c s dy ngh.

(Nguồn : Bộ LĐTBXH)
Tuy nhiờn trong khi nhu cu v o to ngh ang t ra nh
mt vn khn cp c v s lng ln cht lng thỡ c cu i ng
giỏo viờn nh trờn vn cún thiu v cha ỏp ng c nhu cu cn
thit ca xó hi .Bờn cnh nhng giỏo viờn cú trỡnh v tõm huyt
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
§Ò ¸n KTLD §ç Thanh B×nh
15

với nghề thì vẫn còn không ít giáo viên có trình độ kém và không tâm
huyết với nghề.
Sở dĩ như vậy là vì chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ giáo viên này
còn quá thấp,và hạn chế; chưa có chế độ riêng , đặc thù cho giáo viên
dạy nghề mà vẫn còn vận dụng chế độ của giáo viên đào tạo nói chung
.Hiện nay có 5 trường cao đẳng , ĐH sư phạm kĩ thuật đào tạo giáo
viên dạy nghề và 5 khoa sư phạm kĩ thuật thuộc các trường đại học kĩ
thuật mới được hình thành năm 1998 có chức năng tham gia đào tạo
giáo viên dạy nghề.
Có 50% giáo viên trong các trường đào tạo nghề thiếu những
kiến thức kĩ năng về sư phạm và thực hành và chỉ dạy được lí
thuyết.Một bộ phận khác có trình độ về lí thuyết nhưng chưa được đào
tạo về sư phạm.
Trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế thì yêu cấu về nguồn
nhân lực có trình độ khoa học kĩ thuật cao trong những nghành mới
hiện đại được đạt ra rất bức thiết .Nó đòi hỏi đội ngũ giáo viên dạy
nghề phải không ngừng nghiêm cứu khoa học nâng cao trình độ giảng
dạy bắt kịp với xu thế phát triển chung của xã hội. Ở đây yếu tố tuổi
trẻ chính là then chốt .Những giáo viên trẻ nắm vững kiến thức khoa
học, hăng say nghiên cứu học hỏi và tâm huyết với nghề chính là lời

t ng ;kinh phớ chng trỡnh mc tiờu nõng cp thit b dy ngh ca
Nh nc tng t 30 t ng lờn 90 t ng.Ngoi ra trong thi gian
qua kinh phớ ngoi ngõn sỏch nh nc u t cho xõy dng c s vt
cht trang thit b dy ngh ca cỏc B ,nghnh , a phng, t chc
,cỏ nhõn ,h tr ca nc ngoi cng tng thờm nhiu so vi trc.

2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động ở Việt Nam trong
những năm qua
2.1. Tình hình chuyển dịch cơ cấu lao động theo độ tuổi
Đơn vị : 1000 ngời
1989 Tỷ trọng(%)

1999 Tỷ trọng(%)
Tổng DS 64.376

100 76.328 100
DS d-ới tuổi LĐ 25.223

39,18 25.562 33,5
DS trong tuổi LĐ 33.496

52,03 43.556 57,1
DS trên tuổi LĐ 5.657 8,79 7.210 9,4
(Nguồn : Số liều điều tra dân số 1989-1999, TCTK)
Ta nhân thấy dân số trong 10 năm tăng gần 12 triệu nghĩa là hơn
1 triệu ngời 1 năm, tốc độ này gần bằng tốc độ của dân số trong độ
tuổi lao động : từ 33.496 (năm 1989) lên 43.556 (năm 1999) nhng tỷ
trọng lao động trong độ tuổi lao động lai thay đổi từ 52,03% lên 57,1%
dân số dới độ tuổi lao động hầu nh không thay đổi nhng tỷ trọng
giảm.

KTTĐ bắc bộ 4355,2

13,14

4825,1 14,4 5033,7 13,9
KTTĐ miền trung

1704,9

5,14 1842,8 5,5 2027,5 5,64
Tây nguyên 1201,6

3,62 1444,2 4,31 1512,9 4,2
KTTĐ nam bộ 3056,8

9,2 3092,6 9,24 3158,9 8,78
ĐBSCL 6611,1

19,52

7342 21,94 7833,4 21,78

(Nguồn : Điều tra lao động việc làm 1990-1998, TCTK)
Quá trình tăng trởng và phát triển kinh tế đồng thời là quá trình
diễn ra sự tích tụ chuyên môn hoá sản xuất và chuyên môn hoá lao
động trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc, các vùng
chuyên môn hoá sản xuất nông nghiệp, các khu đô thị mới xuất hiện
dẫn đến sự thay đổi về cơ cấu lao động giữa các vùng.
Trong thời gian qua trên phạm vi cả nớc đã có những tiến bộ
trong việc phân bố lao động cho các vùng lãnh thổ theo chiều hớng

4731,4
13
Thơng mại-Dịch vụ
%
6643,5
19,65
8587,4
24,58
8698,5
23,9
(Nguồn : Niên giám thống kê 1996-2000, NXB Thông kê)
Qua biểu ta thấy cơ cấu lao động theo ghành kinh tế nớc ta đã
có sự thay đổi theo chiều hớng tích cực : Tỷ trọng nông nghiệp giảm
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
18

từ 69,8%(1996) xuống 63,1%(2000), lao động các nghành Công
nghiệp xây dựng, TMDV tăng lên trong đó nhanh nhất là lao động dịch
vụ từ 19,65%(1996) lên 23,9%(2000).

2.4. Chuyển dịch cơ cấu theo thành phần kinh tế
ơn vị : 1000 ngời
LĐ làm việc
nền KTQD
Khu vực nhà
nớc
Khu vực ngoà
nhà nớc

của ngời lao động.
Trong những năm qua đào tạo nghề đã đạt đợc một số những
kết quả đáng khích lệ phần nào đã đóng góp vào sự chuyển dịch cơ cấu
lao động :
Cơ cấu lao động chuyển dịch theo hớng tăng cơ cấu lao động
cho sản xuất công nghiệp xây dựng và các nghành dịch vụ, giảm lao
độngnông nghiệp từ 72,6% (1991) xuống 63%(2000) trung bình mỗi
năm giảm gân 1% lao động làm nông nghiệp, tỷ lệ đào tạo tăng liên
tục từ 10% (1996) lên 20%(2000) trong đó đào tạo nghề khoảng 13,4%
Cơ cấu lao động vùng cũng có sự biển đổi rõ rệt: vùng đồng
bằng sông hồng cơ cấu lao động giảm từ 22,7% (1995) xuống
17%(1999), còn vùng tây nguyên tăng từ 4,31% (1995) lên 5,36%
(1999). Nh vậy ta thấy đào tạo nghề đã tạo ra 1 lực lợng lao động
lớn có trình độ (số lao động có chuyên môn kỹ thuật năm 2000 là
5992,5 nghìn ngời chiếm 15,51% tổng số lao động. Thành quả này
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
19

của đào tạo nghề đã giúp cho quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động
nhanh hơn.
Tuy nhiên chuyển dịch cơ cấu lao động cũng tác động đến công
tác đào tạo nghề, sự chuyển dịch cơ cấu lao động nhanh và sâu sẽ tạo
ra một mạng lới đào tạo nghề rộng khắp và ngày càng có chất lợng.
Tính hết năm 2001 nớc ta đã có 248 trờng tăng 119 trờng so với
năm 1998, quy mô học sinh đào tạo nghề dài hạn tăng từ 57.000 ngời
năm 1997 lên 126.000 năm 2001( tăng bình quan là 22%/năm). Quy
mô đào tạo nghề ngắn hạn tăng từ 390.000 ngời (1997) lên 761.000
ngời (2001).

nghề là đầu t cho phát triển bền vững và mang lại hiệu quả kinh tế xã
hội trực tiếp .Đào tạo nghề đòi hỏi sự đầu t lớn vì thế nhà nớc phải
giữ vai trò chủ đạo trong đầu tu trang bị cơ sở vật chất ban đầu cho các
cơ sở đào tạo nghề ,đặt biệt là đối với những nghành kinh tế mũi nhọn
,những nghành kinh tế trọng yếu của nền kinh tế quốc dân ,cho xuất
khẩu lao động và cho những vùng kinh tế khó khăn ,đồng thời tạo điều
kiện và môi trờng để mọi tổ chức ,các nhân trong và ngoài nớc tham
gia phát triển đào tạo nghề ,đăc biệt là những nghành kinh tế phục vụ
sự nghiệp CNH-HĐH nông nghiệp ,nông thôn.
- Mở rộng quy mô đi đôi với nâng cao chất lợng đào tạo.Phát triển
đồng thời đào tạo những nghành mũi nhọn và đào tạo đại trà ,song đặt
trọng tâm vào đào tạo mũi nhọn ,nhằm vừa đáp ứng nhu cầu CNKT-
NVNV trình độ cao của các khu công nghiệp khu chế xuất và xuất
khẩu lao động vừa đáp ứng phổ cập nghề cho đại bộ phận lao động
- Gắn đào tạo với sản xuât công nghiệp (Đào tạo nghề phải xuất phát từ
yêu cầu của sản xuất ,vì sản xuất và phụ thuộc vào sản xuất )
- Phát triển đào tạo nghề trên cơ sở liên thông, mềm dẻo và linh hoạt
.Liên thông giữa các cấp trình độ đào tạo (bán lành nghề,lành nghề
,lành nghề trình độ cao ) ngay trong hệ thống dạy nghề và liên thông
giữa các cấp trình độ trong hệ thống đào tạo nhân lực nhằm tạo động
lực ,điều kiện ,con đờng phấn đấu vơn lên của ngời học nghề.
II. Mục tiêu của đào tạo nghề :
- Về mục tiêu chung :
+Đào tào và bồi dỡng nhân lực kỹ thuật với chất lợng cao,với quy
luật và cơ cấu nghành nghề hợp lí phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH đất
nớc và hội nhập .
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
21

Đến năm 2005 tỷ lệ qua đào tạo nghề trong nghành công nghiệp
là 31%-32% , trong nông nghiệp là 12%-13% và dịch vụ là 24%-25% .
+Đến năm 2010 tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề trong nghành công
nghiệp là 40%-41% nghành nông nghiệp là 17%-18% và dịch vụ
là29%-30%.
+ Nhu cầu lao động qua đào tạo nghề của các nghành những năm cụ
thể (xin xem phụ lục).
III. Các giải pháp thực hiện mục tiêu chiến lợc :
1.Các giải pháp chung:
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Đề án KTLD Đỗ Thanh Bình
22

a. Hoàn thiện cơ cấu hệ thống :hoàn chỉnh cơ cấu hệ thống theo 3 cấp
trình độ đào tạo:
- Cấp I :Bán lành nghề -đào tạo ngắn hạn .Tổ chức đào tạo cấp trình độ
này nhằm phục vụ cho nhu cầu phát triển nghành nghề giản đơn ,doanh
nghiệp vừa và nhỏ ,chuyển dịch cơ cấu lao động tại chỗ ,phát triển kinh
tế trang trại ,kinh tế gia đình và tăng cơ hội có việc làm cho ngời lao
động .Tỷ trọng lao động đợc đào tạo ở cấp độ này sẽ giảm dần trong
kế hoạch đào tạo ,song vẫn chiếm phần lớn trong tổng số lao động
đợc đào tạo hàng năm.
- Cấp II:Lành nghề-đào tạodài hạn .Lao động đợc đào tạo ở cấp độ
này chủ yếu để phục vụ nhu cầu sử dụng cho các khu công nghiệp,khu
chế xuất ,những dây chuyền sản xuất sử dụng công nghệ cao ,phục vụ
nhu cầu xuất khẩu lao động và chuyên gia.
- Cấp III: Lành nghề trình độ cao -đào tạo kĩ s thực hành ,kĩ thuật viên
cao đẳng,thợ cả .Theo yêu cầu phát triển của công nghệ sản xuất ,theo
xu thế quốc tế ,để hội nhập ,cạnh tranh trên thị trờng lao động trong

quy hoạch ,làm nòng cốt trong việc đào tạo đội ngũ công nhân kĩ thuật
,nhân viên nghiệp vụ lành nghề và lành nghề trình độ cao cho các
nghành kinh tế mũi nhọn, cho các khu công nghiệp tập trung và xuất
khẩu lao động.Các trờng này sẽ đảm bao tiếp nhận khoảng 26-28% số
tuyển sinh vào năm 2010
- Đôí với các trung tâm dạy nghề :tiếp tục phát triển mạng lới,mở
rộng quy mô đào tạo của các trung tâm dạy nghể nhằm tăng cơ hội học
nghề cho ngời lao động,từng bớc thực hiện phổ cập nghề đáp ứng
nhu cầu đa dạng của thị trờng lao động.Chính quyền địa phơng,các
cơ quan chủ quản giữ vai trò chính trong việc đầu t phát triển các
trung tâm dạy nghề .Nhà nớc có chính sách khuyến khích và hỗ trợ
một phần trang thiễt bị ,đào nội dung cho các trung tâm ,đặc biệt cho
các trung tâm dạy nghề ở khu vực nông thôn ,vùng sâu,vùng xa
Phát triển cơ sở dạy nghề tại các doanh nghiệp :khuyến khích
các doanh nghiệp thành lập cở đào tạo nghề phục vụ nhu cầu lao động
phù hợp với công nghệ sản xuất.Phát triển đào tạo nghệ theo huớng
này sẽ gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động ,khắc phục tình trạng
thiếu giáo viên, thiếu thiết bị đào tạo .
Duy trì và phát triển hình thúc kèm cặp, truyền nghề dạy nghề tu
nhân :tạo điều kiện và môi truờng đê duy trì và phát triển hình thúc
kèm cặp truyền nghề dạy nghề tại các làng nghề ,các doanh nghiệp nhỏ
đặc biệt là trong lĩnh vục tiểu thủ công nghiệp ,chế biến nông lâm thuỷ
sản-lĩnh vục mà các cơ sở dạy nghề hiện nay chua có điều kiện thực
hiện.
Phát triển đào tạo thông qua hợp tác quốc tế: Mở rộng hợp tác
quốc tế trong việc xây dựng các trờng trọng điểm chất lợng cao ; đào
tạo công nhân kĩ thuật, nhân viên nghiệp vụ cho một số nghành mũi
nhọn;đào tạo giáo viên;trao đổi chuyên gia,cán bộ quản lí ;gửi học sinh
đi đào tạo ở nớc ngoài


trờng ĐH,CĐ ,các viện nghiên cứu công nghệ
- Nâng cấp cơ sở vật chất trang thiết bị nhằm khắc phục tình trạng dạy
chay ở một só cơ sở đào tạo đặc biệt là các cơ sở đào tạo ở địa phơng
.Thực hiện theo các hớng :thứ nhất sử dụng các nguồn vốn theo chơng
trình ,dự án để nâng cấp cơ sở ,mua sắm những tranh thiết bị thiết
yếu,những thiết bị hiện đại.Thứ 2 :xây dựng cơ chế để thực hiện việc
chuyển giao các thiết bị thanh lí do đổi mới công nghệ, đổi mới sản
xuất từ các doanh nghiệp về cơ sở dạy nghề phục vụ cho việc thực hành
những kĩ năng cơ bản.
Xây dựng và ban hành danh mục nghề đào tạo đổi mới nội dung
chơng trình phơng pháp đào tạo theo dịnh hống thị trờng trên cơ sở
danh mục nghề đào tạo ,nguyên tắc xây dựng chơng trình ,các cơ sở
đào tạo tơ chức biên soạn giáo trình đào tạo phù hợp với nhiệm vụ đợc
giao và nhu cầu của ngời học ,ngời sử dụng lao động.Phơng pháp đào
tạo sẽ đợc cải tiến theo hớng tập trung,nâng cao kĩ năng thực hành của
ngời học .
- Xây dựng tiêu chí đánh giá ,kiểm định chất lợng đào tạo.Từng bớc áp
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.