BÀI 14 GIÁ TRỊ NHÂN ĐẠO TRONG CÁC TÁC PHẨM
VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI
A. Mục tiêu cần đạt.
- Nắm được tư tưởng nhân đạo của các tác giả khi phản ánh số phận bất hạnh và
những vẻ đẹp tâm hồn của các nhân vật qua các tác phẩm “ Cô bé bán diêm”; “
Chiếc lá cuối cùng”.
- Rèn kỹ năng phân tích văn học.
B. Nội dung.
I. Kến thức cơ bản.

1. Cô bé bán diêm.
a. Khung cảnh lạnh giá của đêm giao thừa.
- Ngoài trời gió tuyết, mưa lạnh >< Các ngôi nhà ấm áp, sực nức mùi ngỗng quay.
- Cô bé nhớ về dĩ vãng tươi đẹp, bà nội hiền từ nhân hậu >< thực tại: đói, rét.

b. Những ánh lửa diêm và thế giới ảo mộng.
- Que diêm thứ nhất: H/a lò sưởi ấm áp gắn với thực tại phải chống chọi cái giá rét
khắc nghiệt. Cô bé vui thích khi được chứng kiến ánh sáng của ngọn lửa, mở ra 1
thế giới ảo tưởng huy hoàng.
- Que diêm thứ hai: Bàn ăn và ngỗng quay – bụng đói cồn cào -> chống chọi với
cái đói bằng giấc mơ.
- Que diêm thứ ba: H/a cây thông Nô-en – khát khao được vui chơi của tuổi thơ
sớm phải chịu thiệt thòi vì hoàn cảnh nghèo khổ.
- Que diêm thứ tư: Em bé được gặp lại bà nội đã khuất. Thực ra đây không còn là
ảo mộng mà là sự thực trước phút em bé bị chết rét. Nhưng tấm lòng nhà văn đã dể
em có nhữngkhoảnh khắc hạnh phúc được sống trong tình thương.
- ánh sáng huy hoàng đón em về trời cùng bà chính là lời tiễn đưa đầy thương cảm
dành cho 1 em bé ngoan.

c. Buổi sáng đầu năm mới.
- Sự vô cảm của mọi người trước cái chết của em bé.


b. Tình huống đảo ngược thứ nhất:
- Tâm trạng đau khổ và hồi hộp của Xiu khi phải mở cửa cho Giôn-xi. Sự bất ngờ
ngoài dự kiến: chiếc lá cuối cùng vẫn còn trên tường -> hy vọng trở lại.
- Tâm trạng chờ đợi héo hắt của Giôn-xi -> tuyệt vọng, thiếu niềm tin vào sự sống.
Thời gian là nỗi ám ảnh của Giôn-xi.
- Chiếc lá vẫn ở trên tường: thức tỉnh ý chí sống của Giôn-xi, giúp cô vượt qua
bệnh tật
-> Thiên nhiên thua chiếc lá, định mệnh thua ý chí con người.

c. Tình huống đảo ngược thứ 2:
- Tâm trạng Xiu: từ hồi hộp lo lắng đến khi hiểu rõ sự thật là sự hòa trộn tình yêu
thương và cảm phục trước tấm lòng cao cả của cụ bơ-men.
- Sự hi sinh từ 1 hành động lừa dối cao cả.
-> Nghệ thuật có thể thức tỉnh niềm tin của con người.
=> Tác phẩm là sự khẳng định cho ý nghĩa cao cả của sự sống. Là lời ca ngợi và
kính trọng trước nhân cách cao đẹp của người nghệ sĩ dám hi sinh vì đồng loại.

Bài tập:
1. Giôn -xi đã nói khi ngắm nhìn chiếc lá mà cụ Bơ-men vẽ: Muốn chết là một
tội” nhưng cụ Bơ-men đã đánh đổi sinh mạng của mình để vẽ nên chiếc lá này.
Điều tưởng như mâu thuẫn này đã gây cho em những suy nghĩ gì?
( HS có thể có nhiều lý giải nhưng nhìn chung có thể trả lời bằng gợi ý: Cụ
Bơ-men lựa chọn cái chết vì người khác, cái chết ấy gieo mầm cho sự sống, nó hồi
sinh ý thức sống cho Giôn- xi… ).

2. Bí mật về chiếc lá cuối cùng chỉ được tiết lộ ở phần kết của câu chuyện. Hãy
chỉ ra ý nghĩa nghệ thuật của cách kết thúc truyện này?
( - Tạo ra sự bất ngờ cho người đọc, khiến cho truyện trở nên hấp dẫn đến những
dòng cuối cùng.