Giới thiệu những ứng dụng thực tế khi
giảng dạy Toán học

Khi thực hiện học chế tín chỉ ở trường đại học chuyên ngành,
các học phần cơ bản nói chung (và các học phần Toán nói riêng)
đã phải rút gọn thời gian đứng lớp khoảng 50% so với học chế
niên chế. Do đó, để đảm bảo nội dung đào tạo theo quy định của
khung chương trình, đòi hỏi lớp học có sự tác động qua-lại giữa
giảng viên và học viên, trong đó vai trò của giảng viên (người
điều khiển lớp học) rất quan trọng: để thúc đẩy học viên góp
phần sinh động cho lớp học, giảng viên cần tạo niềm hứng thú
của học viên, giúp học viên nắm bắt nội dung và sự hữu dụng
trong thực tế của học phần. Vì vậy, nên chăng đưa vào trong bài
giảng (nhất là với các học phần Toán, vốn mang tiếng thuần lý
thuyết, xa rời thực tế) những ví dụ áp dụng kiến thức vào thực
tiễn, giúp cho học viên cảm nhận sâu sắc tính ứng dụng của học
phần đang học?
Chúng tôi xin phép trình bày một vài kinh nghiệm nhỏ trong
việc giới thiệu những ứng dụng thực tế khi giảng dạy Toán cho
nhiều đối tượng khác nhau. Ở mức độ căn bản, các ví dụ áp
dụng không thể quá phức tạp, cao xa, mà cần đơn giản, phù hợp
với đối tượng học viên…
Ở cấp phổ thông, khi giải những bài toán thực tế bằng phương
pháp đại số, ta cần giới thiệu thêm cách giải bằng số học, tương
đối sát với thực tế. Chẳng hạn, khi tìm số gà, chó trong câu đố
dân gian
“Vừa gà vừa chó, Bó lại cho tròn, Ba mươi sáu
con, Một trăm chân chẵn”,
đặt x và y là số gà và số chó, cách giải cộng đại số 2x+2y=72 so
với 2x+4y=100, có thể diễn đạt đơn giản (cho người chưa học
đại số) như sau: chặt 2 chân sau của mỗi con chó, thì mỗi con

từ khái niệm tích phân suy rộng và hàm số dưới dấu tích phân.
Từ đây, bên cạnh những ví dụ phổ cập trong đời sống hàng ngày
(như việc dùng xác suất để lý giải sự hơn-thua giữa Tứ Quý,
Bốn Đôi Thông, Năm Lào khi chơi bài), giảng viên cần lựa chọn
những ví dụ ứng dụng phù hợp với từng chuyên ngành, tránh
những khập khiễng như giới thiệu ví dụ y học cho sinh viên
nông nghiệp, hay ví dụ nông nghiệp cho sinh viên thể chất –
quốc phòng… Thậm chí, đi sâu vào chuyên ngành hẹp, các ví dụ
nên phân biệt cho từng đối tượng, ngành Nông học khác ngành
Chăn nuôi, ngành Công nghệ khác ngành Quản lý Đất, ngành Y
khác ngành Dược, ngành Điều dưỡng khác ngành Kỹ thuật Y
học…