PHÂN TÍCH ĐỀ, LẬP DÀN Ý BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

I. MỤC TIÊU BÀI DẠY :
- Nắm được cách thức phân tích đề văn nghị luận.
- Biết cách lập dàn ý bài văn nghị luận.
II. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN:
- Sách giáo khoa Ngữ Văn 11 - tập 1.
- Sách giáo viên Ngữ Văn 11 - tập 1.
- Sách thiết kế.
III. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH:
- GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp: Gợi tìm, trao đổi
thảo luận, vấn đáp,
IV. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ: « Thương vợ » :
- Đọc bài thơ « Thương vợ » của Trần Tế Xương.
- Phân tích hình ảnh bà Tú qua nỗi lòng thương vợ của ôngn Tú.
- Nhận xét của em về nhân cách của ông Tú qua bài thơ ?
3. Bài mới: “Phân tích đề, lập dàn ý văn nghị luận”.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC
 Hoạt động 1 : Hướng dẫn HS
phân tích đề:
+ GV : Em hiểu thế nào là phân tích
đề trong một bài văn nghị luận?
Công việc này đòi hỏi những yêu cầu
nào?
+ HS: Suy nghĩ, vận dụng kiến thức
tìm câu trả lời.  Hoạt động 2: Hướng dẫn HS lập
dàn ý:
+ GV : Thế nào là lập dàn ý trong
bài văn nghị luận? Tác dụng của việc
lập dàn ý ?
+ HS: Suy nghĩ trả lời.
+ GV : Khi lập dàn ý, chúng ta cần
là chủ yếu.
- Đề 2/SGK:
+ Kiểu đề: đề mở
+Vấn đề cần nghị luận: Tâm sự của HXH
trong bài Tự tình II
+ Yêu cầu về nội dung: Nêu cảm nghĩ của
mình về tâm sự và diễn biến tâm trạng của
HXH: nỗi cô đơn, chán chường, khát vọng
được sống hạnh phúc…
+Yêu cầu về phương pháp: sử dụng thao tác
lập luận phân tích kết hợp với nêu cảm nghĩ.
+ Phạm vi tư liệu: Dẫn chứng thơ HXH là

- Tìm dẫn chứng
- Sắp xếp luận điểm, luận cứ.
+ Mở bài: Giới thiệu và định hướng triển
khai vấn đề.
+ Thân bài: Sắp xếp các luận điểm, luận cứ
trong luận điểm theo một trật tự lô gíc.
+ Kết bài: Tóm lược nội dung đã trình bày
hoặc nêu những nhận định, bình luận, nhằm
khơi gợi suy nghĩ cho người đọc.
* Ví dụ: Đề 1/ SGK:
- Luận điểm: việc chuẩn bị hành trang vào
thế kỉ mới.
+ Luận cứ:
o Người Việt Nam có nhiều điểm mạnh:
thông minh, nhạy bén với cái mới (dẫn
chứng).
o Người Việt Nam có những điểm yếu: thiếu
hụt về kiến thức cơ bản, khả năng thực hành + GV : Gọi HS đọc ghi nhớ SGK.
 Hoạt động 3: Hướng dẫn HS
luyện tập:
+ GV : Chia lớp thành 2 nhóm, yêu
cầu mỗi nhón thảo luận một bài tập
trong SGK.
+ HS: thảo luận theo nhóm, trình bày

2. Đề 2:
a. Phân tích đề:
- Dạng đề: Định hướng rõ về nội dung.
- Vấn đề nghị luận: Tài năng sử dụng ngôn
ngữ dân tộc của Hồ Xuân Hương.
- Yêu cầu về nội dung:
+ Dùng văn tự Nôm.
+ Sử dụng các từ thuần Việt.
+ Sử dụng hình thức đảo trật tự từ trong câu.
- Yêu cầu về phương pháp: thao tác lập luận
phân tích, bình luận.
- Yêu cầu về phạm vi tư liệu: dẫn chứng thơ
Hồ Xuân Hương.
b. Lập dàn ý:

V. HƯỚNG DẪN HỌC BÀI – BÀI MỚI:
1. HƯỚNG DẪN HỌC BÀI:
- GV chốt lại những ý chính của tiết học.
- Hoàn thiện các bài tập.
2. BÀI MỚI:
Soạn bài “Khóc Dương Khuê”- Nguyễn Khuyến theo hệ thống câu hỏi hướng
dẫn học bài SGK.