BÀI SOẠN ÔN THI TỐT NGHIỆP
MÔN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ (PHẦN 4)
Câu 4: Sự cần thiết khách quan của quản lý nhà nước đối với nền kinh
tế. Từ thực tế chứng minh vai trò của nhà nước ngày càng quan trọng
trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang
nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

I. Sự cần thiết khách quan của quản lý nhà nướcđối với nền kinh tế:

Nhà nước phải can thiệp vào nền kinh tế bởi các lý do sau:

a. Tính giai cấp trong kinh tế và bản chất giai cấp của nhà nước.

Nhà nước là sản phẩm của xã hội có phân chia và đối kháng giai cấp, nó
được giai cấp thống trị về kinh tế sinh ra để bảo vệ quyền lợi kinh tế của giai
cấp thống trị đó. Nói cách khác, nhà nước có sứ mạng và nhiệm vụ bảo vệ
lợi ích của giai cấp thống trị về kinh tế.

Tính giai cấp trong kinh tế thể hiện ở vị thế của giai cấp đó đối với tư liệu
sản xuất, vị thế trong quản lý sản xuất, cơ sở vật chất, vị thế trong phân chia
lợi ích kinh tế. Theo đó, trong nền kinh tế Tư bản chủ nghĩa, giai cấp công
nhân là những người làm công, không có tư liệu sản xuất, ở vị trí bị quản lý
và bị bóc lột; và giai cấp tư sản, những chủ sở hữu về tư liệu sản xuất, quản
lý, phân phối lợi nhuận và bóc lột. Vậy giai cấp chỉ hình thành trong kinh tế
và cuộc đấu tranh giai cấp là cuộc đấu tranh giành 3 vị thế trong kinh tế.

Kết hợp 2 mặt vấn đề, ta thấy trong kinh tế có đấu tranh giai cấp, nhà nước
là 1 công cụ của giai cấp. Nhà nước không thể đứng ngoài cuộc đấu tranh
giai cấp mà phải tham gia vào mới thể hiện hết vai trò công cụ của mình.

b. Tính mâu thuẫn gay gắt về lợi ích trong lĩnh vực kinh tế:

doanh bao gồm những kiến thức khoa học kỹ thuật, công nghệ sản xuất có
thể học được từ trường lớp, sách vở và thực tiễn. Còn nhóm thứ 2 bao gồm
nhiều thông tin như kinh tế kỹ thuật, chính trị, quân sự trong và ngoài nước,
giá cả, quy hoạch , chỉ có nhà nước mới có. Do đó, nếu không có nhà nước
chắc chắn các nhà doanh nghiệp không đủ tầm nhìn thấy tương lai.

Phải có phương tiện sản xuất kinh doanh, trước tiên là vốn, nhà doanh
nghiệp có thể huy động vốn từ nhiều nguồn, có khi không nhất thiết phải vay
vốn của nhà nước nhưng doanh nhân vẫn cần vay vốn của nhà nước do
không tin tưởng các nguồn khác. Ngoài nguồn vốn ra, phải cần có hệ thống
kết cấu hạ tầng trong đó sát với người làm kinh tế thị trường, nhất là hệ
thống chợ, điều này chỉ có nhà nước mới tạo ra được, chỉ có nhà nước quản
lý chợ mới có thể làm cho mọi người yên tâm khi tham gia thị trường. Hoạt
động của chợ rất phức tạp, khó bảo vệ, bất an nhất nên các loại chợ đều cần
có sự bảo hộ của nhà nước.

Phải có môi trường kinh doanh, đó là môi trường bè bạn và môi trường an
toàn cho sản xuất kinh doanh. Trong kinh doanh cần phải có đối tác, để tìm
được đối tác như ý ở trong hay ngoài nước, tự thân nhà doanh nghiệp không
dể tìm, do vậy nhà nước là 1 chỗ dựa quan trọng cho các nhà doanh nghiệp.

Môi trường an toàn là an toàn cho tính mạng và tài sản của doanh nhân, chỉ
có nhà nước mới là người bảo vệ tốt nhất. Hơn nữa môi trường an toàn là
môi trường không có chiến tranh, không có tội phạm hình sự, ngăn ngừa
được thiên tai hay dự báo để phòng tránh thiên tai. Sự an toàn này trừ nhà
nước không ai tạo ra được cho doanh nhân.

d. Sự có mặt của kinh tế Nhà nước trong kinh tế quốc dân, đây là lý do
trực tiếp nhất khiến Nhà nước phải can thiệp vào nền kinh tế quốc dân.


quản lý kinh tế của nhà nước không hề suy giảm mà còn tăng lên. Điều đó,
không có nghĩa là nhà nước nắm tất cả, can thiệp vào tất cả mọi hoạt động
kinh tế của toàn xã hội, mà trái lại nhà nước chỉ nắm những lĩnh vực, những
khâu then chốt, thực hiện những công việc quan trọng nhất mà thị trường và
nhân dân không làm được, biết sử dụng cơ chế thị trường một cách khôn
khéo để phục vụ cho mục tiêu quản lý của mình, biết phát huy những mặt
tích cực của cơ chế thị trường và hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế đó, phát
huy động lực của sự phát triển kinh tế, xử lý những bất trắc và tình huống
mới nảy sinh, đảm bảo cho cơ chế thị trường ra đời đồng bộ và vận hành
thông suốt, thúc đẩy kinh tế phát triển. Như vậy, vai trò của nhà nước trong
bước chuyển đổi sang cơ chế thị trường hết sức quan trọng và nặng nề, vừa
phải tiến hành đổi mới, cách thức điều hành từ chỗ trước đây vốn quen với
cơ chế cũ sang cách thức điều hành, quản lý theo cơ chế mới, nguyên tắc
mới nhằm thiết lập mối quan hệ hợp lý giữa nhà nước - thị trường - doanh
nghiệp, vừa phải liên tục hoàn thiện phương pháp, công cụ và kỹ thuật điều
hành trong điều kiện vừa chuyển đổi, vừa hội nhập, vừa phát triển theo
hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Nhà nước phải thực hiện vai
trò là người đại diện cho nhân dân để quản lý nền kinh tế vì lợi ích của đất
nước và nhân dân nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội
công bằng, dân chủ, văn minh.