1
Báo cáo tiến độ Dự án CARD 004/04VIE
MS4: Xác định chuỗi cung cấp

Nội dung:

• Phương pháp nghiên cứu, phân tích số liệu và tài liệu tập huấn để phân
tích chuỗi.
• Những vấn đề và lựa chọn mấu chốt cho cải thiện quản lý chuỗi cung cấp
một số loại rau quan trọng
• Sơ đồ chuỗi cung cấp cho 2 loại rau chính.
• Tập huấn chuỗi cung cấp bao gồm phân tích, chiến lược và chương rình
tập huấn. Mục đích chính của dự án này nhằm tập trung tăng cường năng lực xây dựng hệ thống
sản xuất rau dạng công nghệ cao, khảo nghiệm các giống cà chua, dưa chuột trong
điều kiện Việt Nam từ đó sẽ giới thiệu hệ thống này cho người sản xuất và thành viên
trong các chuỗi cung cấp khác. Như vậy, điều quan trọng là cải thiện chuỗi cung cấp
rau thì chưa mong
đặt nhiều hy vọng mà đơn thuần chỉ là việc việc điều tra khảo sát
các chuỗi cung cấp rau hiện nay và đi xác định xác định những vấn đề chính trong
chuỗi hiện nay. Báo cáo tiến độ này đã bổ sung cho dự án sau bản đề cương ban đầu
và trên thực tế đó là những trích dẫn từ các dự án CARD khác cho dự án này. Mặc dù
điều này chỉ là hợp phần phụ của dự án này nhưng nhóm nghiên c
ứu đã cố gắng trình
bày trong báo cáo tiến độ này.

Tập huấn chuỗi cung cấp
Hợp phần đào tạo của chuyên gia Úc bao gồm đào tạo đặc biệt trong việc cung cấp

lượng và làm thế nào
để điều này có thể thực thi trong bối cảnh của Việt Nam.

Tập huấn chuỗi
.
Ngoài các hoạt động đào tạo trên có hai điều tra đã được thực hiện tại 2 chuỗi cung
cấp:
a) Chuỗi cung cấp cà chua của trang trại ông Phong
b) Chuỗi cung cấp rau của Metro

Phương pháp thực hiện trong nghiên cứu chuỗi:
• Xác định các điều tra (2) theo từng chuỗi đặc trưng
• Xây dựng bản đồ từ thu hoạch cho đến người bán lẻ
• Mô tả và xác định mố
i quan hệ trong mỗi bước của hệ thống đóng gói.
• Xác định các vấn đề/các Identify key problems/kết quả trong hệ thống đóng
gói
• Xác định các giải pháp tiềm năng (điều chỉnh chuỗi cung cấp, đào tạo và
chuyển giao vv )
Đào tạo việc quản lý chuỗi cung cấp là nội dung mấu chốt của dự án này trong khi đó
vấn đề bị mắc trong dự án này là cung cấp các khóa đ
ào tạo, Các cuộc điều tra trong
nghiên cứu này sẽ cung cấp cho các đối tác của dự án phía Việt Nam các kỹ năng phù
hợp với các chuỗi cung cấp rau hiện nay.

3
CHUỖI CUNG CẤP 1: CÀ CHUA VÀ CÂY CON GIỐNG CÀ CHUA
Ông Nguyễn Hồng Phong, nông dân trồng rau và nhà sản xuất cây con giống, Đức
Trọng , Lâm Đồng.


sản phẩm sau đó được bán vào thành phố Hồ Chí Minh (50%) và các chợ của vùng
khác (ví dụ nh
ư Nha Trang và Huế). Từ các chợ chính trong vùng, sản phẩm sẽ được
bán tới các chợ địa phương. Những quả tốt nhất (quả to và chất lượng ngon) được
chuyển tới thành phố Hồ Chí Minh. Điển hình là đối với cà chua được phân loại, anh
nhận được trung bình là 4000 đồng/kg ở thị trường thành phố Hồ Chí Minh và 3000-
3500 đồng/kg ở các thị trường khác.
Cà chua được thu hoạch vào buổi sáng từ 7 h – 11 h với 3-4 tấn/ngày. Qu
ả được thu
hái khi đã màu sắc quả đã chín đỏ 25 %, quả được thu vào các thùng, hộp 10 kg và
sau đó chúng được để trên cánh đồng để cho các nhà thu gom phân loại, thường thì
quả cà chua được để trên cánh đồng từ 5-6 h (24-28
o
C). Người thu gom phân loại sản
phẩm trên cách đồng dưới trời nắng. Họ phân loại cà chua thành 3 loại:
- Loại to: >80g
- Loại trung bình: 60-80g
- Loại nhỏ: <60g

Thường thì khoảng 10% lượng cà chua không đảm bảo chất lượng và bị loại bỏ.
Thùng đựng theo yêu cầu của người thu gom và các đại lý là các sọt tre 60kg, một
lượng nhỏ cung cấp cho các siêu thị bằng các thùng thưa 35 kg. Lá chuối được sử
dụng để
lót dưới đáy các sọt với độ dày 2 cm và 1 lớp giấy báo ở xung quanh.
Khoảng 5% sản lượng được xuất khẩu sang Cam Pu Chia hoặc Trung Quốc. Trong
trường hợp này các sọt 50 kg được sử dụng và các vật liệu đóng gói sử dụng để buộc
các thùng nhựa thưa là chắc chắn nhất. Các thùng được xếp lên xe tải 10 tấn với 4 tần
thùng. Các thanh gỗ mỏng được sử dụng phân cách các thùng ra. Nói chung các xe tải
không được che chắ
n ngoại trừ trời mưa. Thông thường thời gian vận chuyển như sau:


6
Các giải pháp tiềm năng
• Phân loại và lựa chọn dễ dàng thực hiện trong các lán của trang trại của anh
Phong. Sản phẩm sau khi thu hái dduwwocj vận chuyển nhanh ra khỏi cánh đồng
sẽ làm giảm được nhiệt gây ra trên đồng ruộng và làm giảm sự hư hại sản phẩm.
Phân loại và lựa chọn sản phẩm tại nơi sạch sạch và có che mát sẽ 1) giữ cho sản
phẩm mát, 2) giữ cho sản ph
ẩm sạch sẽ, 3) cung cấp cho nhà thu gom môi trường
làm việc tốt, do đó cung cấp cho người công nhân sự tiện nghi và làm tăng chất
lượng sản phẩm.
• Sự lựa chọn đóng gói khác nhau nên được quan tâm cân: Sử dung thùng đựng 60
kg cho cà chua sex làm hư hại sản phẩm. Chọn các thùng đựng nhỏ hơn và việc
xếp chồng các thùng dễ dàng hơn hoặc dùng các thùng gỗ thưa là thích hợp hơn
để cải thiện chất lượng s
ản phẩm. Lưu ý khi sử dụng các vật liệu giấy báo làm lót
đệm trong các thùng chứa cũng sẽ làm giảm sự lưu thông không khí và làm tăng
nhiệt độ trong container. Do vậy nên sử dụng các vật liệu đóng gói có tác dụng
thoáng khí cho sản phẩm. CHUỖI CUNG CẤP 2: CHUỖI RAU CỦA METRO - THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH

(Dựa vào cuộc phỏng vấn ông Nguyệt – người quản lý chuỗi cung cấp và ông Nguyễn
Văn Dũng – nhân viên quản lý chất lượ
ng ở điểm thu gom Đà lạt)
Metro bán rau với doanh thu 100 triệu đồng/ngày với lượng hàng lớn nhất là từ Đà
Lạt. Họ là nhà phân phối bán buôn chính, mục tiêu là các nhà bán lẻ nhỏ và các nhà
hàng nhưng họ cũng đang tăng sự cung cấp tói người tiêu dùng. Trong năm 2006,

8

Sơ đồ 4. Quá trình sau thu hoạch – Metro 9
Thu hoạch
Sản phẩm được đóng gói ngay trên cánh đồng
với từng sọt nhựa 25kg Vận chuyển đến các điểm thu gom
Xếp đồng 4-5 tầng trên xe tải
Nông dân và người thu gom vận chuyển sản
phẩm đến Metro trên xe tải không có hệ thống
làm lạnh. Sản phẩm được nhận từ 9h sáng đến 3h
chiều. Mỗi loại nhận khoảng 6-15 tấn/ngày.

Kiểm tra chấ
t lượng QA
Sản phẩm phải được kiểm tra để đảm bảo chắc
chắn về chất lượng như đã có trong hợp
đồng.Hàng hóa gửi bán sẽ bị trả về nếu không
đảm bảo về kích thước, màu sắc hay độ cứng.
Với lượng ít thì kiểm tra trực tiếp với lượng lớn
có thể lấy mẫu để kiểm tra. Dư lượng thuố
c
BVTV cũng được kiểm tra 6-7 mẫu/tháng, với
những sản phẩm có nguy cơ cao như rau muống
cần phải kiểm tra thường xuyên hơn. Có khoảng


Metro bán 10 tấn cà chua/tuần. Họ phải trả 2000 đồng/kg cho cà chua không lưu kho
và 3500 đồng/kg cà chua lưu kho lạnh. Metro đánh giá những hao hụt trên đồng ruộng
là 20-25% và tỷ lệ hao hụt về khối lượng là 3-5%. Cà chua thường không đủ chất
lượng so với yêu cầu của Metro. Những vấn đề chính bao gồm kích thước quả, màu
sắc quả và vết sâu hại. Bệnh hại cũng được xem là vấn đề chính trong mùa mưa.

Nhữ
ng vấn đề tồn tại với hệ thống xử lý hiện nay
• Xử lý sau thu hoạch của nông dân kém nên gây ảnh hưởng rất nhiều đến chất
lượng, mặc dù không ai nhìn thấy được những thiệt hại này cho đến khi sản
phẩm đến được nơi tiêu thụ cuối cùng.
• Metro có rất nhiều sản phẩm bao gồm cà chua, bí, dâu tây không đảm bảo tiêu
chuẩn về chất lượng. Điề
u này có thể do: 1) yêu cầu chất lượng quá cáo hoặc
2) tiêu chuẩn phân loại không đúng.
• Chuỗi làm lạnh bắt đầu tại điểm thu gom. Mặc dù thời gian để trong kho lạnh
để vận chuyển không đủ để sản phẩm hạ được nhiệt độ do nhiệt độ ngoài đồng
cao. Xe chở sản phẩm có hệ thống làm mát không được thiết kế cho việc làm
mát sản phẩm nên sản phẩm trong thùng mát vẫn còn nóng.
Cách giải quyết

• Tập huấn về tiêu chuẩn chất lượng và phân loại sản phẩm chính là cung cấp
cho metro những hàng hóa chất lượng cao.
• Tập huấn xử lý sản phẩm sau thu hoạch góp phấn giúp nông dân giảm hao hụt
và tăng chất lượng sản phẩm.
• Xử lý lạnh tại điểm thu gom trước khi đưa vào xe lạnh vận chuyển đến nơi
tiêu thụ góp phần làm sả
n phẩm có nhiệt độ phù hợp và tăng cường chất lượng
của sản phẩn tại nơi tiêu thụ.


Sản xuất cà chua

3. thời vụ cà chua của trang trại nhà anh trong năm 2005-2006?
Cây cà chua được tr
ồng tháng 1 năm 2006 và bắt đầu thu hoạch tháng 5 năm 2006.

4. Anh sử dụng giống cà chua gì? Giống 386

5. Năng suất cà chua của trang trại anh là bao nhiêu?
80 tấn/ha nhưng khi trồng trong nhà lưới thì anh thu được năng suất 120 tấn/ha.

6. Tại sao anh lại chọn giống cà chua 386 để sản xuất?
Do yêu cầu của thị trường.

7. Ai là người thu mua chính sản phẩm của anh?
Người thu gom

8. Khách hang thu gom yêu cầu gì ở sản phẩm của anh?

Không có hợp đồng, nhưng người mua yêu cầu kích thước quả, àu sắc quả, độ cứng
của quả và không có vết sâu bệnh hại hay vêt sthương cơ giới.

9. Trong số những yêu cầu trên thì chỉ tiêu nào là quan trọng nhất?
Các chỉ tiêu đều quan trọng.

10. người thu gom đến từ đâu?

12
Đức Trọng .


18. Ai thu hoạch quả? Công nhân.

19. thừoi gian nào trong ngày anh thu hoạch? 7-11 giờ thường 3-4 tấn/ngày.

20. thùng đựng có kích thước như thế nào khi anh thu hoạhc?
Cà chua
được thu và để trong hộp 10 kg và trước khi người thu gom đến phân loại.
sau khi phân loại người ta để trong sọt tre với lượng 60 kg/sọt. công việc phân loại
được tiến hành ở ngoài đồng.

21. Thông tường sản phẩm được để ngoài đồng bao lâu sau thu hoạch?
Khoảng 5-6 giờ sau thu hoạch.

22. Người ta xếp các sọt như thế nào trên xe tải?
Họ xếp 4 tầng. Sản phẩm được che đậy cẩn thận nếu trờ
i mưa, còn nếu trời không
mưa thì không che đậy.

23.Xe tải có tải trọng bao nhiêu?
10 tấn. Họ xếp cà chua cùng với rau khác trong trường hợp cà chua không đầy
xe.The load is normally a mixed vegetable load. 13
24. Có dạng vận tải khác không?
Không, những nhà sản xuất nhỏ thì bán ngay tại chợ địa phương với các phương tiện
thô sơ.

25. người sản xuất có xếp sản phẩm vào các dạng hộp/thùng khác không?

32. Anh cung cấp cho siêu thị nào?
Metro và của hàng rau quả an toàn.

33. Thông thường thì sau khi thu hoạch bao lâu sản phẩm được mang ra khỏi trang
trại ?
8 giờ

34. Mấy giờ hàng ngày cà chua của trang trại anh được ch
ở đi bán?
1 giờ chiều, bắt đầu thu gom xếp lên xe sau đó thì họ chở đi (nhiệt độ thông thường
24-28ºC
Một số các trang trại nhỏ khác họ dung những xe tải nhỏ chở sản phẩm đến để xếp lên
xe tải lớn.

35 Cà chua anh thường trồng với khoảng cách như thế nào?
Với giống 386, hàng cách hàng 1,3-1,5m đủ để sử dụng các thiết bị phun thuốc, cây
cách cây 30-35 cm. Nă
m ngoài đã sử dụng 100% cây cà chua ghép với gốc ghép của
Viện Khoa học nông nghiệp miền Nam. 14
36. Loại đất ở trang trại anh là đất gì?
Đất đỏ bazan pha cát

37. Anh đã trồng cà chua bao nhiêu năm nay rồi? 25-30 năm

38. Sản xuất của anh so với các nông dân khác như thế nào?
Công nghệ cao hơn. Tôi đã đầu tư nhiều tiền hơn so với hầu hết nhà sản xuất khác vào
việc bón phân, công nghệ tỉa nhánh của tôi tốt hơn, tôi cũng dành vào việc đầu tư hệ

120% so với giá bình thường

44. Cây giống đó anh bán cho ai?
Hầu hết bán cách Đức Trọng 30 km. Thỉnh thoảng còn có hợp đồng ở những nơi xa
hơn. Khoảng 20% cây cà chua và hơn 50% cây trồng khác được bán cho những vùng
xa hơn.

45. Nông dân thường mua bao nhiêu cây giống?
Nông dân thường mua 5000 cây mỗi lần, 1 người nông dân thường mua 3 lần/năm.
Tôi thường bán cho khoảng 1000 người. Giá mỗi cây giống khoảng 320 đồng/cây

46. Khoảng bao nhiêu nông dân gieo trồng 2-3 vụ/năm?
Khoảng 50% số nông dân gieo trồng 2-3 vụ/năm nhưng còn tùy thuộc vào từng địa
phương. 15
47. bao nhiêu nông dân trồng trọt trong mùa mưa?
Cây cà chua ghép chủ yếu cung cấp cho mùa mưa, còn mùa khô nhu cầu thấp hơn
nhiều.

48. Vấn đề chính với sản xuất cây giống cfa chua của gia đình anh lòa gì?
10% mất do cây cà chua bị bệnh và thỉnh thoảng bị mất do cung vượt quá cầu.

49. Anh mua các vật liệu trồng trọt ở đâu?
70% giá thể được mua ở Bảo Lộc, còn lại các vật liệu khác như phân bón thuốc
BVTV mua ngay tại địa phương

50. Từ khi gieo hạt đến bán, cây giống cần bao nhiêu ngày trong vườn ươm?
30 để ghép và 20 ngày để bán.