BÀI GIẢNG HÓA PHÂN TÍCH
THÔNG TIN CHUNG
TÊN MÔN HỌC: HÓA PHÂN TÍCH
SỐ ĐVHT: 3 ĐVHT
GIẢNG VIÊN: ThS. BÙI VĂN TOÀN
HỌC HÀNH,THI CỬ:
- SEMINAR: 3 ĐIỂM
- THI HẾT HỌC PHẦN: 7 ĐIỂM (GỒM CÁC BÀI
TẬP KIỂM TRA KIẾN THỨC VÀ BÀI TẬP
ỨNG DỤNG)
TÀI LIỆU HỌC TẬP:
1. BÀI GIẢNG TRÊN LỚP
2. TÀI LIỆU PHOTO
3. CÁC TÀI LIỆU KHÁC
CHƯƠNG 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ HÓA PHÂN TÍCH
1.1 NỘI DUNG VÀ YÊU CẦU CỦA HÓA PHÂN TÍCH
-
Hóa học là một khoa học nghiên cứu về vật
chất, bao gồm thành phần cấu tạo, cấu trúc,
tính chất vật lí và các phản ứng hóa học của
chất đó
-
Để thuận tiện cho việc nghiên cứu, hóa học có
thể chia thành các chuyên ngành nhỏ sau: Hóa
vô cơ, hóa hữu cơ, hóa lí, hóa sinh và hóa phân
tích
-
Hóa học phân tích là khoa học về các phương
pháp phân tích định tính và định lượng các chất.
Ngoài ra hóa học phân tích còn là khoa học về các
phương pháp kiểm tra những quá trình hóa lí và kỹ

môn khoa học đó
YÊU CẦU CỦA HÓA PHÂN TÍCH
•
Với ngành: phải luôn phát triển để theo kịp đà
phát triển của các ngành khác
•
Với người làm phân tích: cẩn thận, kiên nhẫn,
chính xác, sạch sẽ, trung thực, có óc phán
đoán… đồng thời có kiến thức về các ngành
khoa học khác như toán, lí, hóa, sinh, …tin học
=> có thể nắm vững, đi sâu vào các phương pháp,
phát triển các phương pháp phân tích mới
1.2 PHÂN LOẠI CÁC PHƯƠNG PHÁP
PHÂN TÍCH (PPPT)
1.2.1 Phân loại theo bản chất phương pháp
- Phương pháp hóa học (PPHH)
Dùng phản ứng hóa học để chuyển cấu tử khảo sát
thành hợp chất mới có tính chất đặc trưng mà ta có
thể xác định được sự hiện diện và hàm lượng của
cấu tử khảo sát.
Vd: Trong môi trường amoniac, Ni
2+
tham gia phản
ứng hóa học với dimethyl glyoxim cho kết tủa
màu đỏ son

•
Phương pháp vật lý (PPVL)
Xác định thành phần và hàm lượng của các chất dựa trên việc
nghiên cứu các tính chất quang, điện, từ, nhiệt hoặc các tính chất

10 gam hay ml, tách chất rắn khỏi chất lỏng bằng
phương pháp lọc
-
Phân tích bán vi lượng: dụng cụ <50ml, lượng
mẫu từ 10
-3
g đến 1g hay 10
-1
đến 1ml
-
Phân tích vi lượng: dụng cụ >1ml, lượng mẫu từng
10
-6
- 10
-3
g hay 10
-3
– 10
-1
ml
-
Phân tích siêu vi lượng: môi trường đặc biệt, mẫu
<10
-6
g hay <10
-3
ml
1.2.3 Phân loại theo hàm lượng chất khảo sát
•
Phân tích đa lượng: phân tích lượng lớn

3
=> 2NO
NO + 1/2O
2
=> NO
2
↑
-
Định lượng
Vd: MnO
4
+ 5Fe
2+
+ H
+
=> Mn
2+
+ 5Fe
3+
+ 4H
2
O
Phản ứng trao đổi tiểu phân: các phản ứng acid-
baz, phản ứng tạo tủa, phản ứng tạo phức
•
Phản ứng acid – baz: PƯ trao đổi H
+
giữa
đôi acid/baz, dùng để:
-

2+
, Hg
2+
+ HCl => AgCl↓, PbCl
2
↓…
-
Định lượng
Vd: Ba
2+
+ SO
4
2-
=> BaSO
4
↓
Phản ứng tạo phức: phản ứng kết hợp ion để
tạo phức chất dễ tan, dùng để:
•
Định tính
Vd: Fe
3+
+ nSCN
-
=> [Fe(SCN)n]
(3-n)
•
Định lượng
Vd: Ca
2+

Hóa chất phân tích 99% ≤ X ≤ 99,9%
-
Hóa chất tinh khiết phân tích 99,9% ≤ X ≤
99,99%
-
Tinh khiết hóa học 99,990% ≤ X ≤ 99,999%
-
Hóa chất tinh khiết quang học 99,9990 ≤X
≤99,9999%
•
Tính chọn lọc: thuốc thử phải có tính chọn
lọc cao đối với cấu tử cần khảo sát
•
Tính nhạy: khả năng phát hiện cấu tử với
hàm lượng thấp (được dặc trưng bằng độ
loãng và giới hạn phát hiện)
1.5 Yêu cầu của các phản ứng hóa học dùng
trong HPT
•
Xảy ra tức thời
•
Hoàn toàn theo chiều mong muốn
•
Hệ số chính xác, sản phẩm có thành phần
xác định
•
Có dấu hiệu nhận biết lúc phản phản ứng
chấm dứt
2. Các giai đoạn của một PPPT
2.1 Giai đoạn chọn mẫu

Xử lí thống kê
•
Kiểm nghiệm lại bằng phương pháp khác
•
(phần chọn mẫu và xử lí thống kê sv xem
thêm trong các tl về thống kê ứng dụng
trong chế biến, sx thực phẩm)