Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đề tài:
NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI
NGÂN HÀNG DẦU KHÍ TOÀN CẦU
Chương I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động cho vay
tiêu dùng của ngân hàng thương mại
1.1 Tổng quan về hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
1.1.1 Khái niệm về cho vay
Cho vay là hoạt động đem lại nguồn thu chủ yếu của ngân hàng thương
mại. Hoạt động cho vay của NHTM phải an toàn, hiệu quả thì NHTM mới
tồn tại và phát triển. Muốn vậy các khâu của hoạt động cho vay phải tuân thủ
các nguyên tắc nhất định và thực hiện trôi chảy để NHTM thu hồi được vốn
và lãi khi kết thúc thời hạn cho vay.
Cho vay là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ người sở
hữu (NHTM) sang người sử dụng (người vay) sau một thời gian nhất định
lại quay về với lượng giá trị lớn hơn lượng giá trị ban đầu.
Ngân hàng phải kiểm soát được người đi vay, kiểm soát được quá
trình sử dụng vốn. Người đi vay phải có ý thức trả nợ cho nên bắt buộc họ
phải quan tâm đến việc sử dụng làm sao có hiệu quả để hoàn trả nợ vay.
Trong cho vay thì mức độ rủi ro rất lớn, không thu hồi được vốn vay hoặc
trả không hết hoặc không đúng hạn…do chủ quan hoặc khách quan. Do đó
khi cho vay các ngân hàng cần sử dụng các biện pháp bảo đảm vốn vay: thế
chấp, cầm cố …
1
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1.1.2 Phân loại cho vay
Khi nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển thì hoạt động cho vay
của NHTM cũng ngày càng đa dạng và phong phú. Việc phân loại cho vay
giúp thấy được rõ đặc điểm của từng loại hình cho vay từ đó giúp quản lý
trợ nhu cầu tăng thêm vốn cho sản xuất kinh doanh. Đây là khách hàng
chiếm số lượng đông nhất của ngân hàng thương mại. Phần lớn các khoản
cho vay này có thế chấp hoặc cầm cố tài sản.
- Ngân hàng cho vay cá nhân thường với mục đích đáp ứng nhu cầu
tiêu dùng hàng ngày.
Cho vay trung hạn:
Cho vay trung hạn: là các khoản vay có thời hạn từ một đến năm năm.
Cho vay trung hạn chủ yếu được sử dụng để mua sắm tài sản cố định, cải
tiến hoặc đổi mới thiết bị, công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, xây
dựng các dự án mới có quy mô nhỏ, thời gian thu hồi vốn nhanh. Ngoài ra,
cho vay trung hạn còn là nguồn hình thành vốn lưu động thường xuyên của
các doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp mới thành lập.
Cho vay trung hạn với người tiêu dùng nhằm thỏa mãn nhu cầu về
dịch vụ như thăm quan, du lịch, du học,…
Cho vay dài hạn:
Cho vay dài hạn là loại hình cho vay có thời hạn trên năm năm. Đây là
loại hình cho vay để mua sắm tài sản cố định, công nghệ,… có quy mô lớn
hoặc xây dựng các xí nghiệp mới. Ngân hàng chủ yếu cho vay dài hàn với
các doanh nghiệp, Nhà nước.
3
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Cho vay dài hạn với người tiêu dùng để mua sắm hàng tiêu dùng lâu
bền như nhà cửa, phương tiện vận chuyển,…
Việc xác định thời hạn trên cũng chỉ có tính chất tương đối vì nhiều
khoản cho vay không xác định trước được chính xác thời hạn. Phân loại cho
vay theo thời hạn có ý nghĩa quan trọng đối với ngân hàng vì thời gian liên
quan mật thiết đến tính an toàn và sinh lợi của tài sản.
Tỷ trọng cho vay ngắn hạn tại các ngân hàng thương mại thường cao
hơn cho vay trung và dài hạn do các ngân hàng chủ yếu tài trợ cho vay tài
đủ tài sản đảm bảo.
Ngân hàng cũng có thể cho vay thông qua người bán lẻ các sản phẩm
đầu vào của quá trình sản xuất. Việc cho vay theo cách này sẽ hạn chế người
vay sử dụng tiền sai mục đích.
Cho vay gián tiếp thường được áp dụng đối với thị trường có nhiều
món vay nhỏ, người vay phân tán, cách xa ngân hàng.
Tuy nhiên, cho vay gián tiếp cũng có những khiếm khuyết. Nhiều trung gian
đã lợi dụng vị thế của mình để giữ lấy số tiền của các thành viên khác cho
riêng mình. Nếu ngân hàng không quản lý tốt sẽ tăng lãi suất cho vay với
các thành viên. Các nhà bán lẻ cá thể lợi dụng để bán hàng kém chất lượng
hoặc với giá cao cho người vay vốn.
1.1.3.5 Theo phương thức cho vay
Thấu chi:
- Thấu chi là nghiệp vụ cho vay qua đó ngân hàng cho phép người vay
được chi trội (vượt) trên số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một giới
hạn nhất định và trong khoảng thời gian xác định. Thời hạn này gọi là hạn
mức thấu chi.
5
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Thấu chi nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nảy sinh bất chợt. Hình
thức cho vay này tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng thanh toán nhanh,
chủ động, linh hoạt, kịp thời. Tuy nhiên, lãi suất thấu chi thường cao gấp 1,5
lần lãi suất vay thông thường.
Cho vay từng lần (cho vay theo món):
- Là hình thức cho vay tương đối phổ biến của ngân hàng đối với
khách hàng không có nhu cầu vay thường xuyên, không có điều kiện để cấp
hạn mức thấu chi. Một số khách hàng sử dụng vốn chủ sở hữu và tín dụng
thương mại là chủ yếu, chỉ khi có nhu cầu thời vụ, hay mở rộng sản xuất đặc
biệt mới vay ngân hàng, tức là vốn từ ngân hàng chỉ tham gia vào một số
cải tiến phơng thức kinh doanh, mua sm nh ca, ti sn phc v nhu cu
hng ngy. Từ đó góp phần thúc đẩy tạo điều kiện cho quá trình phát triển sản
xuất kinh doanh đựơc liên tục v ci thin i sng.
+ Cho vay ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của cỏc
t chc, cỏ nhõn.
Khi sử dụng vốn cho vay ngân hàng các t chc, cỏ nhõn phải tôn trọng
hợp đồng tín dụng phải đảm bảo hoàn trả cả gốc lẫn lãi đúng hạn và phải tôn
trọng các điều khoản của hợp đồng cho dù làm ăn có hiệu quả hay không. Do
đó đòi hỏi các t chc, cỏ nhõn muốn có vốn của ngân hàng phải có phơng án
khả thi. Không chỉ thu hồi đủ vốn mà phải tìm cách sử dụng vốn có hiệu quả,
tăng nhanh chóng vòng quay vốn, đảm bảo tỷ suất lợi nhuận phải lớn hơn lãi
suất ngân hàng thì mới trả đợc nợ và kinh doanh có lãi. Trong quá trình cho
vay ngân hàng thực hiện kiểm soát trớc, trong và sau khi giải ngân buộc t
chc, cỏ nhõn phải sử dụng vốn đúng mục đích và có hiệu quả.
+ Cho vay góp phần hình thành cơ cấu vốn tối u cho t chc kinh t.
7
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Trong nền kinh tế thị trờng hiếm t chc kinh t nào dùng vốn tự có để
sản xuất kinh doanh. Nguồn vốn vay chính là công cụ đòn bẩy để tối u hoá
hiệu quả sử dụng vốn. Do hạn chế về vốn nên việc sử dụng vốn tự có để sản
xuất là khó khăn vì vốn hạn hẹp vì nếu sử dụng thì giá vốn sẽ cao và sản phẩm
khó đợc thị trờng chấp nhận. Để hiệu quả phải có một cơ cấu vốn tối u, kết cấu
hợp lý nhất là nguồn vốn tự có và vốn vay nhằm tối đa hoá lợi nhuận tại mức
giá vốn bình quân rẻ nhất.
+ Cho vay góp phần tập trung vốn sản xuất, nâng cao khả năng cạnh
tranh của các t chc kinh t.
Cạnh tranh là một quy luật tất yếu của nền kinh tế thị trờng, muốn tồn tại và
đứng vững thì đòi hỏi các doanh nghiệp phải chiến thắng trong cạnh tranh. Xu
hớng hiện là tăng cờng liên doanh, liên kết, tập trung vốn đầu t và mở rộng sản
tiền tệ.
1.2 Lý lun chung v hot ng cho vay tiờu dựng ca ngõn hng
thng mi
1.2.1 Khỏi nim v cho vay tiờu dựng
Cho vay tiờu dựng c hiu l hỡnh thc ti tr cho mc ớch chi tiờu
ca cỏ nhõn, h gia ỡnh. Cỏc khon cho vay tiờu dựng l ngun ti chớnh
quan trng giỳp ngi tiờu dựng cú th trang tri cỏc nhu cu trong cuc
sng nh nh , phng tin i li, tin nghi sinh hot, hc tp, du lch, y t,
trc khi h cú kh nng v ti chớnh hng th.
1.2.2 c im v cho vay tiờu dựng
9
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Cho vay tiêu dùng là ngân hàng tài trợ cho các nhu cầu tiêu dùng của
hộ gia đình và cá nhân. Khác với cho vay kinh doanh, ở đây người đi vay sử
dụng tiền vay vào các hoạt động không sinh lời, nguồn trả nợ độc lập so với
việc sử dụng tiền vay, vì thế nó có đặc điểm riêng khác so với các loại hình
cho vay khác:
- Khách hàng vay là cá nhân, hộ gia đình.
- Mục đích vay nhằm phục vụ nhu cầu tiêu dùng của cá nhân, hộ gia
đình. Do đó, cho vay tiêu dùng phụ thuộc vào nhu cầu, tính cách của từng
đối tượng khách hàng và chu kỳ kinh tế của người đi vay. Khi nền kinh tế
phát triển đời sống của người dân được nâng cao thì nhu cầu tiêu dùng càng
cao. Hay vào các dịp lễ tết, nhu cầu mua sắm tăng cho vay tiêu dùng cũng
tăng theo.
- Cho vay tiêu dùng cũng phụ thuộc vào trình độ học vấn và thu nhập
của người đi vay vì phần lớn các khoản vay tiêu dùng được trả bằng thu
nhập của người vay nên những người có thu nhập khá có nhu cầu nhiều hơn
về vay tiêu dùng.
- Lãi suất của các khoản cho vay tiêu dùng cao hơn cho vay kinh
tiền gốc và lãi) cho ngân hàng nhiều, theo những kỳ hạn nhất định theo thu
nhập định kỳ của người đi vay vì người đi vay không đủ khả năng thanh
toán hết một lần số nợ vay. Đối với loại cho vay tiêu dùng này, ngân hàng
thường chú ý tới một số vấn đề cơ bản có tính nguyên tắc sau:
• Loại tài sản được tài trợ
Ngân hàng thường chỉ muốn tài trợ cho những khoản vay mua sắm
các đồ dùng có giá trị và tính sử dụng lâu bền, với những tài sản như vậy,
11
11
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
người tiêu dùng sẽ được hưởng những tiện ích từ chúng trong một thời gian
dài.
• Số tiền phải trả trước
Ngân hàng yêu cầu người đi vay phải thanh toán trước một phần giá
trị tài sản cần mua, số còn lại ngân hàng sẽ cho vay. Điều này một phần giúp
ngân hàng hạn chế rủi ro, mặt khác tạo cho người đi vay có trách nhiệm hơn
với tài sản mình định mua bởi họ cũng đã đóng góp một phần số tiền của
mình vào đó. Khi khách hàng không trả được nợ, trong nhiều trường hợp
ngân hàng phải phát mãi tài sản để thu hồi nợ. Hầu hết các tài sản đã qua sử
dụng đều bị giảm giá trị nên số tiền trả trước có vai trò quan trọng giúp ngân
hàng hạn chế rủi ro.
Số tiền trả trước nhiều hay ít phụ thuộc:
+ Loại tài sản: Với các loại tài sản có mức độ giảm giá nhanh thì số
tiền trả trước nhiều hơn, các loại tài sản có mức độ giảm giá chậm thì số tiền
trả trước ít hơn.
+ Thị trường tiêu thụ tài sản sau khi sử dụng: Tài sản dễ bán thì số
tiền trả trước sẽ ít hơn loại tài sản khó bán sau khi sử dụng.
+ Môi trường kinh tế: kinh tế càng phát triển nhu cầu sử dụng tài sản
đã qua sử dụng càng ít dẫn đến việc tiêu thụ tài sản đã sử dụng càng kém, số
tiền trả trước sẽ nhiều hơn.
Cho vay tiêu dùng gián tiếp là hình thức cho vay trong đó ngân hàng
mua những khoản nợ phát sinh do những Công ty bán lẻ đã bán chịu hàng
13
13
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
hoá dịch vụ cho người tiêu dùng. Đây là một hình thức tài trợ bán trả góp
của ngân hàng thương mại.
Cho vay tiêu dùng gián tiếp được thực hiện bằng 2 cách:
Cách 1: Ngân hàng, người bán hàng và người mua hàng phải thoả
thuận với nhau về số tiền vay, mức và thời hạn trả dần, sau đó ngân hàng
cho người mua hàng vay phần tiền chưa trả đủ cho người bán để thanh toán
cho người bán và giữ lại quyền sở hữu tài sản cho đến khi người mua trả đủ.
(1)
(4)
(5)
(2)
(6) (3)
Trong đó:
(1): Công ty bán lẻ ký hợp đồng mua bán nợ với ngân hàng.
(2): Khách hàng ký hợp đồng mua tài sản với ngân hàng (người mua trả
trước 20 – 30 %).
(3): Công ty bán lẻ giao tài sản cho người mua đồng thời giữ lại quyền
sở hữu tài sản.
(4): Công ty bán lẻ giao quyền sở hữu tài sản cho ngân hàng thế chấp.
(5): Ngân hàng trả số tiền còn thiếu cho người bán (70 – 80 %).
(6): Người mua trả góp cho ngân hàng theo hạn mức và kỳ hạn xác định
trước.
14
14
Ngân hàng
- Ngân hàng không tiếp xúc trực tiếp với người vay, do đó thông tin về
khách hàng không chính xác, không tìm hiểu kỹ được khách hàng có
thể dẫn tới rủi ro hay không.
- Thiếu sự kiểm soát của ngân hàng khi công ty bán lể thực hiện việc
bán chịu hàng hóa.
- Kỹ thuật nghiệp vụ cho vay tiêu dùng gián tiếp có tính phức tạp cao.
Cho vay tiêu dùng trực tiếp:
Cho vay tiêu dùng trực tiếp là hình thức cho vay trong đó ngân hàng
và khách hàng trực tiếp gặp nhau để tiến hành cho vay hoặc thu nợ.
Cho vay tiêu dùng trực tiếp có 3 loại:
• Cho vay trả theo định kỳ:
Khái niệm: là phương thức cho vay trong đó khách hàng vay và trả
trực tiếp cho ngân hàng với mức trả và thời hạn trả được quy định cụ thể khi
vay. Hình thức này tạo cho ngân hàng khả năng thanh khoản đều đặn, và
thích hợp với cá nhân có thu nhập ổn định
Đặc điểm:
- Việc phát tiền vay có thể một lần bằng tiền mặt hoặc chuyển vào tài
khoản tiền gửi cá nhân.
- Việc thu nợ có thể thực hiện theo 2 phương thức:
+ Thu nợ gốc đều đặn theo kỳ hạn, lãi vay được tính theo nợ gốc
còn lại ở đầu mỗi kỳ hạn.
+ Phương pháp thu nợ trong số tiền lãi và vốn gốc được thu đều
đặn mỗi kỳ.
• Cho vay trả theo yêu cầu:
16
16
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Khái niệm: là một cách cho vay rất linh hoạt được thực hiện bằng
cách ngân hàng đồng ý cho khách hàng rút tiền vượt quá số dư có của tài
khoản tiền gửi trong một khoảng thời gian nhất định.
được quyết định bởi đội ngũ nhân viên tín dụng giàu kinh nghiệm và được
đào tạo chuyên môn tốt của ngân hàng chứ không phải là nhân viên của công
ty bán lẻ. Nhân viên tín dụng ngân hàng có xu hướng chú trọng đến việc tạo
ra các khoản cho vay có chất lượng tốt trong đó nhân viên của công ty bán lẻ
thường chú trọng đến việc bán được nhiều hàng nên dẫn tới các quyết định
tín dụng vội vàng và có thể có nhiều khoản tín dụng được cấp ra không
chính đáng.
- Cho vay tiêu dùng trực tiếp linh hoạt hơn so với cho vay tiêu dùng
gián tiếp, ngân hàng tiếp xúc trực tiếp với khách hàng nên hiểu rõ khách
hàng.
- Khách hàng có quan hệ trực tiếp với ngân hàng, có thể rất nhiều lợi
thế có thể phát sinh, ngân hàng có cung cấp thêm một số sản phẩm khác làm
tăng khả năng thỏa mãn nhu cầu cho khách hàng và tăng lợi nhuận cho ngân
hàng.
18
18
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1.2.4 Quy trình cho vay tiêu dùng
19
19
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Khách hàng CVKH Lãnh đạo CVHTTD
(1)
(7)
(10)
(17)
(2)
(3)
(5)
(13)
nhận TSĐB, giải
ngân
Kiểm tra, theo
dõi sau giải ngân
Kiểm tra TSĐB
sau giải ngân
Soạn hợp đồng
ra hạn
Phê duyệt
Kiểm tra, gia
hạn
Đề nghị ra hạn
Thanh lý hợp
đồng, giải chấp
TSĐB
Kết thúc
Phối hợp với
CVHTTD thu
hồi nợ
Bắt đầu
Nhận và hướng
dẫn KH lập
hồ sơ
Đề nghị cho vay
tiêu dùng
Thẩm định KH,
hồ sơ
Định giá TSĐB
Kiểm soát
Duyệt
đủ trang trải các nghĩa vụ tại ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác.
- Xếp hạng khách hàng thể nhân.
- Thẩm định giá trị món vay: trên thị trường, hóa đơn, giá có thuế,…
Sau thẩm định CVKH lập báo cảo thẩm định và trình lãnh đão phòng quan
hệ khách hàng kiểm soát.
(4): Định giá tài sản đảm bảo
CVHTTD tiến hành định giá tài sản đảm bảo, cung cấp kết quả thẩm
định cho CVKH, hỗ trợ CVKH kiểm tra khách hàng, hồ sơ.
(5): Kiểm soát việc thẩm định cho vay tiêu dùng và xét duyệt
Lãnh đạo phòng quan hệ khách hàng thực hiện việc kiểm soát nội
dung hồ sơ đề nghị cho vay tiêu dùng, yêu cầu bổ sung thêm hồ sơ nếu thấy
cần thiết để đảm bảo nội dung thẩm định và hồ sơ khách hàng đầy đủ và
chính xác, đảm bảo tính pháp lý. Sau đó ghi ý kiến (nếu có), rồi ký. CVKH
trình hồ sơ lên cấp có thẩm quyền để phê duyệt.
(6): Phê duyệt hồ sơ
Lãnh đạo (Tổng giám đốc hoặc Giám đốc đơn vị kinh doanh) xem xét
phê duyệt bộ hồ sơ xin vay của khách hàng.
- Nếu bộ hồ sơ không đạt yêu cầu sẽ không đồng ý cho vay và trả lại hồ
sơ cho khách hàng.
- Nếu hồ sơ đạt yêu cầu, đồng ý cho vay sẽ thông báo chấp nhận cho
vay.
(7): Khách hàng nhận lại bộ hồ sơ
Khi hộ sơ không đạt yêu cầu của ngân hàng, khách hàng sẽ phải nhận
lại bộ hồ sơ và không vay được vốn.
22
22
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
(8): Thông báo chấp nhận cho vay (CVHTTD)
Khi lãnh đạo cấp trên quyết định đồng ý cho vay sẽ gửi thông báo cho
vay đến CVHTTD. CVHTTD nhận thông báo chấp nhận cho vay và chuyển
Khách hàng ký hợp đồng vay vốn.
(14): Hoàn tất thủ tục nhận TSĐB và giải ngân
+ Giải ngân trên T24:
Sau khi hoàn tất thủ tục ký hợp đồng, đăng ký giao dịch đảm bảo, bộ
phận HTTD lập khế ước nhận nợ theo mẫu quy định, trình cấp có thẩm
quyền ký và thực hiện hạch toán giải ngân trên T24. Phương thức giải ngân
là chuyển khoản trực tiếp cho công ty cung ứng. Ngân hàng chỉ giải ngân
bằng tiền mặt khi khách hàng có lý do chính đáng và có sự đồng ý của công
ty cung ứng, sau đó, CVKH yêu cầu công ty cung ứng xác nhận “đã nhận đủ
tiền”.
+ Hoàn tất thủ tục nhận thế chấp tài sản đảm bảo:
Ngân hàng sẽ giữ bản chính xác nhận quyền sở hữu của tài sản đảm
bảo, khách hàng giữ bản sao
(15): Theo dõi thu hồi nợ gốc, lãi vay và kiểm tra tài sản đảm bảo
+ Theo dõi thu hồi nợ gốc, lãi vay:
Định kỳ theo đúng các điều khoản về trả lãi vay đã thỏa thuận giữa
ngân hàng và khách hàng, CVKH thông báo cho khách hàng trước ngày trả
lãi 05 ngày để đôn đốc khách hàng trả tiền lãi vay đúng hạn.
Bộ phận HTTD thường xuyên rà soát toàn bộ các khoản nợ gốc và lãi vay
đến hạn chưa thu được, lập danh sách cụ thể thông báo cho bộ phận kinh
doanh để CVKH tiếp tục đôn đốc khách hàng trả nợ.
24
24
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đến trước thời hạn trả nợ gốc 10 ngày, CVHTTD soạn thảo công văn
thông báo nợ đến hạn theo mẫu của ngân hàng, chuyển cho khách hàng để
khách hàng chuẩn bị các nguồn tiền thanh toán. Với các khách hàng thể
nhân có lịch thanh toán nợ gốc hàng tháng, có thể không cần lập công văn
thông báo nợ đến hạn, mà có thể thông báo cho khách hàng bằng điện thoại,
thư điện tử, hoặc các hình thức phù hợp với từng đối tượng khách hàng.