1
Luận văn
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY
NHANH TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN
CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT
BẰNG TRÊN ĐỊA BÀN CÁC ĐÔ THỊ 2
LỜI NÓI ĐẦU

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là
thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố
dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng. Đất
đai đóng vai trò quan trọng cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người
và các sinh vật khác trên trái đất. Nó tham gia vào tất cả các hoạt động của
đời sống kinh tế xã hội với vai trò là nguồn tài nguyên, nguồn lực, là một
đầu vào không thể thiếu. Vì vậy việc quản lý và sử dụng tài nguyên này một
cách hợp lý và hiệu quả là mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Luật đất đai năm 2003 của Việt Nam đã
quy định tại Điều1: “ Đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân do Nhà nước
thống nhất quản lý”. Đất đai không còn thuộc sở hữu Nhà nước (theo Luật
đất đai 1988t) mà thuộc sở hữu toàn dân và Nhà nước là người đại diện, vì
thế vấn đề đất đai luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm với những chính
sách cải cách về đất đai sao cho sử dụng đất một cách hiệu quả nhất, đem lại
lợi ích cho Nhà nước cũng như lợi ích dân cư… Bước vào thời kì công

ChươngIII.Phương hướng và giải pháp hoàn thiện công tác giải
phóng mặt bằng trên địa bàn các đô thị.
Khi nghiên cứu đề tài này em đã sử dụng những phương pháp sau:
phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp thống kê…
Những phương pháp này đã giúp em phân tích, đánh giá tình hình thực tế
công tác GPMB để hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình. CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC
GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG. 4
I. SỰ CẦN THIẾT VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG
MẶT BẰNG (GPMB).
1.Khái niệm giải phóng mặt bằng và bồi thường giải phóng
mặt bằng.
Trong những năm gần đây, quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và
quá trình mở rộng, chỉnh trang đô thị diễn ra hết sức mạnh mẽ thì càng có
nhiều yêu cầu bức thiết đặt ra. Một trong những yêu cầu đó là công tác
GPMB để mở mang phát triển đô thị, xây dựng các khu công nghiệp, khu
chế xuất, khu du lịch, dịch vụ, khu dân cư, mạng lưới giao thông, trường
học, bệnh viện, các công trình phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh,
quốc phòng và nâng cao đời sống nhân dân… Để triển khai các dự án đó

vật kiến trúc, công trình hạ tầng kỹ thuật, cây cối hoa màu và chi phí để ổn
định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp cho người sử dụng đất đai có đất bị
thu hồi khi Nhà nước thu hồi đất đó để sử dụng vào mục đích an ninh, quốc
phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích cộng cộng, phát triển kinh tế.
Khi thu hồi đất, Nhà nước áp dụng hai hình thức bồi thường: bồi thường
thiệt hại bằng đất hoặc bằng tiền, có thể kèm theo hỗ trợ, giúp đỡ. Bồi
thường thiệt hại bằng tiền được xác định trên cơ sở định giá đất, tài sản trên
đất theo giá thị trường của mục đích sử dụng hiện tại của mảnh đất bị thu
hồi. Có những quy định hướng dẫn cụ thể của Nhà nước thông qua các văn
bản luật và dưới luật. Bồi thường thiệt hại bằng đất là việc dùng đất đai có
cùng mục đích sử dụng hoặc không cùng mục đích sử dụng với giá trị tương
đương mảnh đất bị thu hồi giao cho người trong diện được đền bù để họ ổn
định cuộc sống của mình. Dù áp dụng hình thức nào thì Nhà nước cũng đảm
bảo lợi ích cho người bị thu hồi đất, giúp họ có cuộc sống ổn định ngay sau
khi bị thu hồi đất (trong một số trường hợp người bị thu hồi đất còn được hỗ
trợ di chuyểnt, hỗ trợ về nhà ở, đào tạo nghề…). Bồi thường GPMB là công
việc hết sức cần thiết do đó cần có sự chỉ đạo kịp thời của Chính phủ và sự
phối hợp của các sở, ban, ngành có liên quan để tạo tiền đề giúp cho công
việc này tiến hành thuận lợi, giao mặt bằng kịp thời cho các chủ dự án và
đảm bảo lợi ích của các bên có liên quan. 6
2. Sự cần thiết của công tác giải phóng mặt bằng.
Trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia, Nhà nước thu hồi những
vùng đất để xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế như: hệ thống giao thông, thuỷ
lợi, cấp thoát nước; cơ sở hạ tầng xã hội: bệnh viện, trường học, khu vui
chơi giải trí, thể dục thể thao; các cơ sở sản xuất lớn và nhỏ: khu công
nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế; mở rộng đô thị, sắp xếp lại hệ thống dân
cư…là quy luật tất yếu của sự phát triển. Nhìn vào sự phát triển kinh tế xã

trong khu dân cư là điều không thể tránh khỏi. Mặt bằng là một yếu tố hết
sức quan trọng đối với một dự án đầu tư xây dựng. Có mặt bằng thì mới có
thể tiến hành đo đạc, thi công, xây lắp công trình được. Công tác GPMB đã
trở thành một yêu cầu tiên quyết đi trước một bước trong các dự án xây
dựng.
Trong những năm gần đây, một vấn đề nổi cộm lên là việc thu hồi đất,
bồi thường GPMB để phục vụ cho quá trình đô thị hoá, xây dựng cơ sở hạ
tầng, khu công nghiệp, khu đô thị mới đang phát triển mạnh mẽ… Trong
thời gian tới, cả nước đặc biệt các đô thị lớn (thủ đô Hà Nộit, thành phố Hồ
Chí Minh, Đà Nẵng…) có tốc độ đô thị hoá cao, quy mô đô thị lớn thực hiện
các dự án mở rộng không gian, cải tạo nút giao thông, xây dựng các tuyến
đường, xây dựng khu đô thị mới, phát triển nhà… Công tác GPMB thực hiện
tốt sẽ góp phần đảm bảo nhịp độ phát triển đô thị, nâng cao năng lực quản lý
đô thị trong tình hình mới. Tuy nhiên công tác này vẫn còn nhiều vướng mắc
do các khu đất đã được giải toả gần hết nhưng có một số hộ gia đình bị thu
hồi đất trong diện giải toả chưa chịu di dời, tháo dỡ nên cản trở việc thi công
thực hiện dự án đầu tư xây dựng.
2.2. Công tác giải phóng mặt bằng góp phần đẩy nhanh công tác thực
hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một công cụ quản lý của Nhà nước
nhằm quản lý thống nhất toàn bộ đất đai trên phạm vi cả nước, đảm bảo đất
đai được sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả… Thông qua công cụ này,
Nhà nước thực hiện quyền định đoạt đối với đất đai, nắm được thực trạng và
hiện trạng sử dụng đất đến từng loại đất và đảm bảo cho việc giao đất, cho
thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đến từng cá nhân, tổ chức, hộ
gia đình được thực hiện đúng pháp lý và đảm bảo công bằng xã hội. Đồng
thời đưa ra các chính sách về đất đai, hướng dẫn các cá nhân, tổ chức, hộ gia
đình sử dụng đất một cách tiết kiệm và hiệu quả. Nhà nước thực hiện quy
tự nhiên nên manh mún, nhỏ lẻ và thiếu đồng bộ dẫn tới một lượng đất đai bị
sử dụng lãng phí, kém hiệu quả. Thông qua quy hoạch, kế hoạch sử dụng 9
đất, Nhà nước đã tiến hành bố trí, sắp xếp lại quy mô cũng như cơ cấu sử
dụng đất trong cả nước nhằm sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực đất đai. Có sử
dụng hiệu quả, hợp lý nguồn lực này sẽ tạo điều kiện cho việc sử dụng các
nguồn lực khác trong vùng.
Công tác GPMB cho phép sử dụng nguồn lực đất đai một cách có hiệu
quả, là yếu tố không thể thiếu trong việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất tổng thể cũng như chi tiết. Một cách gián tiếp, công tác GPMB đã
điều tiết các hoạt động liên quan đến đất đai của tổ chức, cá nhân, hộ gia
đình.
II. THẨM QUYỀN CỦA CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
TRONG CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BÀN.
1. Bản chất của giải phóng mặt bằng.
Khi thực hiện công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, công tác thu hồi
đất GPMB, Nhà nước phải tiến hành thu hồi đất của cá nhân, tổ chức, hộ gia
đình. Mỗi dự án có sử dụng đất được thực hiện tại những vùng, những khu
vực nhất định với đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội khác nhau vì thế đối
tượng GPMB rất đa dạng và phức tạp. Việc thu hồi đất tại các khu trung tâm
đông dân cư, khu đô thị, khu thuận lợi cho công ăn việc làm là rất khó khăn.
Bởi lẽ việc tìm một nơi ở mới của hộ gia đình có ảnh hưởng rất nhiều tới đời
sống, thu nhập cũng như phong tục tập quán của họ (nơi ở mới xa trung tâm
hơnn, không thuận tiện giao thông, cơ sở hạ tầng thấp kém hơn, đặc biệt là
cơ hội việc làm của họ bị ảnh hưởng). Ngoài ra giá đền bù thiệt hại giữa các
dự án, giữa các mảnh đất có vị trí cũng như mục đích sử dụng khác nhau là
khác nhau dẫn đến khó khăn, phức tạp trong công tác bồi thường thiệt hại.
Trong các dự án có sử dụng đất cần thực hiện việc GPMB thì các dự án

nước như Nghị định số 201/1980/NĐ - CP ngày 1 tháng 7 năm 1980 của
Chính phủ về việc thống nhất quản lý ruộng đất và tăng cường công tác quản
lý ruộng đất trong cả nước. Nghị định số 201 quy định người bị thu hồi đất
chỉ được bồi thường tài sản trên đất, trường hợp cần có đất sử dụng thì được
cấp đất khác. Hiến pháp năm 1980 được Quốc hội thông qua ngày 18 tháng
12 năm 1980 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, tuy nhiên việc bồi
thường cho người sử dụng đất vẫn áp dụng theo Nghị định số 201.
Từ năm 1983, Tổng cục quản lý ruộng đất đã nghiên cứu mô hình quy
hoạch sử dụng đất ở cả cấp huyện và cấp xã. Năm 1998, Luật đất đai đầu
tiên ra đời và có hiệu lực thi hành quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng
đất (Điều 9§: quy hoạch trong quản lý nhà nước về đất đai; Điều 11: kế 11

hoạch sử dụng đất đai). Luật đất đai 1988 đã quy định người sử dụng đất bị
thu hồi đất phục vụ nhu cầu của Nhà nước và xã hội được bồi thường thiệt
hại (về các khoản đầu tưv, cải tạo tài sản trên đất) và được giao đất khác.
Hiến pháp năm 1992 ra đời. Trên cơ sở Hiến pháp, tháng 7 năm 1993
Luật đất đai lần thứ hai ra đời để thay thế cho Luật đất đai 1988. Từ khi có
Luật đất đai 1993, pháp luật về đất đai đã có nhiều đổi mới quan trọng phù
hợp và thiết thực hơn với tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước.
Luật đất đai 1993 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống
nhất quản lý. Quyền của người sử dụng đất đã được mở rộng hơn như được
quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp… Với đất bị
thu hồi thì được bồi thường thiệt hại cho cả mảnh đất đó và tài sản trên đất
dựa trên khung giá đất do Nhà nước quy định.
Để bổ sung cho Luật đất đai năm 1993 và quy định chi tiết trong các hoạt
động liên quan đến quy định bồi thường thiệt hại là các Nghị định, Thông tư
đi kèm. Nghị định số 90/1994/NĐ - CP ngày 17 tháng 8 năm 1994 quy định

thường. Trừ các trường hợp được quy định tại khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,
11, 12 Điều 38 và các điểm b, c, d, đ khoản 1 Điều 43. Việc thu hồi đất xuất
phát từ mục đích của Nhà nước với tư cách là đại diện chủ sở hữu toàn dân
về đất đai – sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi
ích công cộng, phát triển kinh tế, vì thế các cá nhân, hộ gia đình, tổ chức
phải thực hiện quyết định thu hồi đất của Nhà nước.
3. Các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong công tác
GPMB.
Nghị định số 197/2004/NĐ - CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính
phủ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, quy định cụ
thể như sau:
3.1. Thẩm quyền thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất:
+ Chính phủ tổ chức chỉ đạo việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
trong cả nước; kiểm tra việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của
cả nước (tỉnh và thành phố trực thuộc trung ươngt).
+ UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, huyện, quận, thị xã,
thành phố trực thuộc tỉnh tổ chức việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất của địa phương cấp dưới trực tiếp. 13

+ UBND xã, phường, thị trấn tổ chức chỉ đạo việc thực hiện quy hoạch,
kế hoạch sử dụng đất của địa phương; chống lại, ngăn chặn hành vi sử dụng
đất trái với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được công bố.
+ Bộ quốc phòng, Bộ công an tổ chức thực hiện việc lập quy hoạch, kế
hoạch sử dụng đất vào mục đích quốc phòng - an ninh trình Chính phủ xét
duyệt.
3.2. Thẩm quyền thực hiện công tác GPMB.
+ UBND các cấp phối hợp với các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, tổ

+ Trong khi chờ giải quyết khiếu nại, người bị thu hồi đất vẫn phải chấp
hành quyết định thu hồi đất, giao đất đúng kế hoạch và thời gian đã được cơ
quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định.
Như vậy thẩm quyền thực hiện công tác GPMB có sự tham gia của
UBND các cấp (cấp tỉnhc, cấp huyện, cấp xã), các sở, ban, ngành (sởs, ban,
ngành cấp tỉnh: Sở tài chính, Sở xây dựng, quy hoạch & kiến trúc, Sở tài
nguyên & môi trường), trách nhiệm của các bộ (Bộ tài chínhB, Bộ kế hoạch
& đầu tư, Bộ xây dựng, Bộ tài nguyên & môi trường), chủ đầu tư. Ngoài ra
còn có đại diện của những hộ bị thu hồi đất. Việc tham gia đầy đủ của các
bên trong công tác GPMB đảm bảo cho lợi ích của Nhà nước, chủ đầu tư
cũng như lợi ích của người bị thu hồi đất, của cộng đồng và xã hội.
III. CÁC QUY ĐỊNH ĐỀN BÙ SAU GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG.
Nghị định số 197/2004/NĐ- CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính
phủ quy định việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
như sau:
1. Bồi thường thiệt hại đất.
- Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi
thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất
để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời
điểm có quyết định thu hồi; trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mới
hoặc bằng nhà có chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch đó được thực
hiện thanh toán bằng tiền.
- Trường hợp người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi
đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước thì
phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền được bồi
thường, hỗ trợ để hoàn trả Ngân sách nhà nước.
- Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích sử dụng tại thời
điểm có quyết định thu hồi đất do UBND cấp tỉnh công bố theo quy định của
3.2. Hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất. 16

Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi
trên 30% diện tích đất nông nghiệp được giao, được hỗ trợ ổn định đời sống.
Khi Nhà nước thu hồi đất của tổ chức kinh tế, hộ sản xuất kinh doanh có
đăng kí kinh doanh mà bị ngừng sản xuất kinh doanh được hỗ trợ ổn đinh
sản xuất.
Mức hỗ trợ cụ thể cho các trường hợp trên do UBND cấp tỉnh quy định
cho phù hợp với thực tế ở địa phương.
3.3. Hỗ trợ chuyển đổi nhề nghiệp và tạo việc làm.
Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi
trên 30% diện tích đất nông nghiệp được giao, được hỗ trợ chuyển đổi nghề
nghiệp cho người trong độ tuổi lao động; mức hỗ trợ và số lao động cụ thể
được hỗ trợ do UBND cấp tỉnh quy định cho phù hợp với thực tế ở địa
phương.
Việc hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp được thực hiện chủ yếu bằng
hình thức cho đi học nghề tại các cơ sở dạy nghề.
3.4. Hỗ trợ cho người đang thuê nhà không thuộc sở hữu Nhà nước.
Khi bị thu hồi nhà sẽ được Nhà nước hỗ trợ di chuyển, ngoài ra có thể hỗ
trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất cho hộ gia đình, cá nhân.
3.5. Hỗ trợ khi thu hồi đất công ích của xã, phường, thị trấn.
Khi thu hồi đất này sẽ được hỗ trợ, mức hỗ trợ cao nhất có thể bằng mức
bồi thường; mức hỗ trợ cụ thể do UBND cấp tỉnh quy định; tiền hỗ trợ được
nộp vào Ngân sách nhà nước và được đưa vào dự toán ngân sách hàng năm
của xã, phường, thị trấn.
3.6. Hỗ trợ khác.
Căn cứ vào tình hình địa phương, chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định

Công tác tuyên truyền phổ biến tới người dân đã được thực hiện tích cực.
Một số địa bàn cấp cơ sở đã có sự tham gia tuyên truyền của các tổ chức
chính trị, các đoàn thể xã hội như: Mặt trận tổ quốc cấp xã, phường, thị trấn;
hội cựu chiến binh, hội phụ nữ xã… đã góp phần không nhỏ trong công tác
GPMB. Ghi nhận sự hy sinh, tự giác, tự nguyện, những đóng góp to lớn của
người dân, đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác GPMB đặc biệt cán bộ cơ
sở. 18

Các chủ dự án và chính quyền các cấp đã coi trọng công tác công bố công
khai chi tiết tới các hộ gia đình trong diện bị thu hồi đất trên các phương tiện
thông tin đại chúng ở địa phương.
Chính sách đền bù đã thông thoáng và mềm dẻo hơn, đã có khung giá đền
bù cụ thể của Nhà nước và ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quy
định chi tiết việc bồi thường hợp lý và giá đền bù đối với đất, tài sản trên đất
đã sát với giá thị trường hơn nhưnng cần được điều chỉnh một số bất cập.
Chủ động quỹ nhà, quỹ đất, bằng nhiều nguồn lực tạo quỹ nhà ở tái định cư
qua việc đặt hàng mua nhà của các dự án kinh doanh nhà ở, đầu tư ngân sách
vào các dự án xây dựng nhà chung cư cung cấp cho người dân ổn định chỗ ở
khi bị thu hồi đất.
Chính quyền các cấp đã chú trọng điều chỉnh, bổ sung các chính sách cho
phù hợp với thực tiễn, tạo điều kiện cho các chủ đầu tư tham gia dự án.
Công tác giải quyết các đơn từ khiếu nại tố cáo đã giải quyết một phần
nhưng cần nhanh chóng và dứt điểm hơn.
Hàng năm và trước mỗi dự án đều có chương trình huấn luyện, đào tạo,
nâng cao kiến thức chuyên môn cho cán bộ trực tiếp tham gia công tác
GPMB. Các sai pham của cán bộ được xử lý nghiêm minh trước pháp luật
(một số chủ dự án về xây dựng nhà tái định cư không đủ tiêu chuẩn chất

Công tác quản lý đất đai còn lỏng lẻo, chưa xử lý nghiêm minh những
hành vi vi phạm trong sử dụng đất, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử
dụng đất, quyền sở hữu nhà ở còn chậm trễ.
Chính sách đền bù: mức bồi thường, hình thức bồi thường còn nhiều bất
cập.
Một số cán bộ còn cửa quyền trong công tác quản lý đất đai, công tác
GPMB, còn xuất hiện các hiện tượng mắc ngoặc, tham ô, tham nhũng…
Tại Thành phố Hà Nội công tác GPMB phục vụ dự án đường Kim Liên -
Ô Chợ Dừa đã phải cưỡng chế đợt hai. Đợt hai đã có 12 hộ dân trong 13 hộ
đã chấp thuận phương án đền bù và tự nguyện di dời; các hộ chưa chịu nhận
tiền bồi thường do thắc mắc về mức hỗ trợ một phần diện tích. Như vậy đơn
cử từ công tác GPMB ở nút giao thông Kim Liên - Ô Chợ Dừa đã gặp khá
nhiều khăn phải dùng đến biện pháp cưỡng chế. Biện pháp cưỡng chế người
dân di dời, tháo dỡ công trình, vật kiến trúc giao lại mặt bằng là điều không
thể tránh khỏi.Tuy nhiên trong dự án này đã phải hai lần cưỡng chế các hộ di
dời giao lại mặt bằng vẫn còn một hộ chưa chịu chấp hành lại là một điều 20

đáng bàn cần được các cấp, các ngành xem xét lại cách quản lý và thực hiện
công tác trong dự án này (Theo báo Tinh tế & đô thị ra ngày 18-9-2006).
Tại thị xã Bạc Liêu còn xôn xao trong dư luận về vấn đề đền bù theo
kiểu… “ sống chết mặc bay”. Đó là dự án xây dựng và kinh doanh thuộc
khu dân cư phường 2 - thị xã Bạc Liêu với tổng diện tích đất bị thu hồi là 54
ha đất, ảnh hưởng tới 156 hộ dân do công ty Đầu tư kinh doanh 577 thuộc
tổng công ty Công trình giao thông 5 - Bộ giao thông vận tải làm chủ đầu tư.
Mức bồi thường được thống nhất tuỳ theo loại đất và khung giá khác nhau
(Mức bồi thường được thống nhất giữa chủ đầu tư và Chủ tịch UBND thị
xãM): đất phi nông nghiệp mức đền bù là 73.000 đồng /m

đình chính sách. Với giá đắt đỏ thế này khiến cho nhiều hộ rơi vào cảnh mất
đất, mất nhà vì phần lớn là hộ nghèo.
Chính quyền thị xã cũng không bảo vệ người dân lại lấy lý do để kịp giao
đất cho nhà đầu tư đã “ khuyến khích” các hộ dân nhận tiền bồi thường và
sớm ra khỏi vùng quy hoạch. Nhiều tháng nay hàng trăm hộ có đất bị thu hồi
đã gửi đơn yêu cầu các cơ quan chức năng tỉnh giải quyết nhưng vẫn chưa
được giải quyết… ( Theo tin tức cuối tuần số 44 từ ngày 2/11- 8/11).
Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn do
tính chất phức tạp của nó. Có nhiều đơn thư khiếu nại được gửi lên các cấp 21

chính quyền. Cũng theo thời báo tin tức cuối tuần số 43 ra ngày 1-11-2006
đưa tin hộ ông Lê Trung Hoàn trú tại 01/86 Phan Chu Trinh, phường Đông
Thọ, thành phố Thanh Hoá có đơn thư khiếu nại chính quyền Thanh Hoá
thực hiện cưỡng chế thu hối diện tích đất ở của gia đình ông không tuân thủ
theo quy định của pháp luật. Thẩm quyền thu hồi đất của gia đình ông thuộc
UBND Thành phố nhưng đến nay không hề nhận được quyết định nào về
thu hồi đất. Diện tích đất đó lại không thuộc phạm vi xây dựng quảng trường
Lam Sơn. Mục đích thu hồi đất là bán để tạo kinh phí đền bù GPMB dự án
xây dựng quảng trưòng Lam Sơn không đúng quy định của Luật đất đai về
các trường hợp thu hồi đất. Trong khi gia đình ông đã sinh sống ổn định, có
quyền sử dụng hợp pháp nhà, đất mà không bố trí tái định cư.
Như vậy còn rất nhiều tồn tại, khó khăn trong công tác GPMB cần được
các cấp chính quyền quan tâm, đặc biệt là công tác đền bù GPMB để giảm
sự khiếu nại tố cáo xuất phát từ người bị thu hồi đất.
3.Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác giải phóng
mặt bằng.
Công tác GPMB trên nhiều địa bàn còn gặp khó khăn do người bị thu hồi

hưởng chính sách đầu tư và phát triển như nhau. Dẫn đến tình trạng khiếu
kiện kéo dài từ năm này qua năm khác.
Một số dự án lại không được công bố công khai hoặc công bố chưa rộng
rãi đến người có đất thuộc diện bị thu hồi GPMB. Một số chủ dự án cho rằng
dự án đang thực hiện có quy mô nhỏ nên không cần công bố công khai chi
tiết nên khi thực hiện việc thu hồi, giải toả gặp sự phản kháng từ quần
chúng nhân dân do chưa công bố, công khai, giải thích rõ ràng về các văn
bản, chính sách có liên quan đến GPMB cho từng hộ.
Bất cập trong chính sách đền bù là nguyên nhân chính của việc khiếu nại,
chậm trễ trong giao đất trả mặt bằng cho chủ dự án. Các văn bản hướng dẫn
còn chưa đầy đủ, đồng bộ gây khó khăn trong việc xác định và phân loại
mức bồi thường, giá bồi thường đất có những khu vực còn chưa hợp lý. Giá
đất bồi thường được tính theo hạng nhưng có những hạng mức chênh lệch
nhau khá lớn sẽ gây thắc mắc cho người dân. Các chính sách hỗ trợ, đền bù
trên nhiều địa bàn còn áp dụng máy móc chưa có sự linh hoạt để phù hợp
với từng địa phương (cần có sự điều chỉnh lợp lýc). Cần linh hoạt trong áp
dụng hình thức đền bù, mức giá đền bù (chính sách về cung cấp nhà tái định
cưc, nên đào tạo nghề gì cho phù hợp với những người phải thay đổi nghề 23

nghiệp khi bị thu hồi đất…). Các chủ đầu tư vẫn chưa quan tâm đúng mức
đến công tác xây dựng khu tái định cư, tiến độ xây dựng khu tái định cư rất
chậm, chất lượng kém làm cho người dân hoang mang chưa chịu nhận tiền
bồi thường. Việc bồi thường còn diễn ra chậm khiến người bị thu hồi đất lao
đao trong việc ổn định lại cuộc sống sau khi bị thu hồi đất.
Công tác giải quyết đơn từ, khiếu kiện chưa kịp thời và dứt điểm. Một số
đơn từ được gửi đến nhưng không được các cấp chính quyền giải quyết hoặc
đùn đẩy trách nhiệm cho nhau khi đơn từ khiếu nại, tố cáo đó có liên quan

tiến độ thi công công trình xây dựng, dự án đầu tư gây thiệt hại cho vốn tư
nhân hoặc Ngân sách nhà nước. Công tác GPMB diễn ra nhanh chóng sẽ rút
ngắn thời gian thi công. Việc thi công công trình hoàn thành vượt mức về
thời gian sẽ mang lại nhiều lợi ích trong thời đại ngày nay. Ngoài ra còn phải
đảm bảo yêu cầu chính xác. Người thực hiện công tác GPMB phải đúng
thẩm quyền được giao, đúng đối tượng sẽ tránh được tình trạng “ trên bảo
dưới không nghe “ và hạn chế được các tệ nạn tham ô, tham nhũng từ một số
cán bộ thoái hoá, biến chất nhân cách.
2. Đảm bảo công khai, minh bạch và dân chủ.
Đây là yêu cầu mà các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền phải
đảm bảo khi thực hiện công tác GPMB. Công khai, dân chủ chính là công
khai, phổ biến cho tất cả các đối tượng bị thu hồi đất, trong diện giải toả mặt
bằng rõ các chính sách, mục tiêu, nhiệm vụ của dự án có liên quan. Công
khai các văn bản pháp lý, các văn bản về quy mô, cơ cấu dự án, sơ đồ khu
giải toả; đặc biệt là chính sách, phương án bồi thường, hỗ trợ cho các hộ gia
đình có trong phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt biết, tạo
niềm tin trong dân chúng.
Dân chủ trong phương án đền bù là một yêu cầu quan trọng. Đền bù đúng
đối tượng, đúng khung giá và đúng hình thức đã được quy định. Không phân
biệt giữa người dân thường với những người có “ quan hệ” với các quan
chức hay tự ý thêm bớt mức đền bù. Có như vậy mới tạo lòng tin cho người
dân, người dân sẽ tự giác trả đất, GPMB và nhận đền bù, tránh được sự tiêu
cực ở một số cán bộ - một vấn nạn ở nước ta trong công tác bồi thường thu
hồi đất GPMB.
3. Đảm bảo hài hoà lợi ích các bên có liên quan.
Đảm bảo hài hoà lợi ích của các bên có liên quan là đảm bảo lợi ích của 3
đối tượng Nhà nước, chủ đầu tư và người dân bị thu hồi đất. Quy định quyền 25