Lich sử hội họa hiện đại và hậu hiện đai
việt nam
I. Hội hoạ Hiện Đại

Hội họa Hiện Đại là gì? Có gì khác biệt với những khuynh hướng hội hoạ trước đó?
Điểm khác biệt là ở quan niệm về năng khiếu. Năng khiếu là yếu tố cần thiết của
người hoạ sĩ, nhưng trong Hội họa Hiện Đại, người ta khẳng định rằng: năng khiếu,
một trong những yếu tố giúp cho hoạ sĩ có được những tác phẩm cuốn hút, lại là
không cần thiết lắm! Bởi vì sản phẩm của hội hoạ không phải chỉ là những cái gì đẹp,
không chỉ là để thỏa mãn một thị hiếu, mà cốt yếu nó còn đi tìm một sự đồng cảm và
chia sẻ. Nói chung, nó phải truyền thông được một thông điệp với công thức:
Tác phẩm lớn = Tính sâu thẳm + tính phức tạp + tính nguyên sơ.

Có thể nói, khuynh hướng Hiện Đại này đã đi vào môi trường Hội hoạ của Việt Nam
kể từ ngày triển lãm đầu tiên vào năm 1929 tại Trường Mỹ thuật Đông Dương.

Cách đây 85 năm, ngày 7/10/1924, tại Hà Nội, toàn quyền Đông Dương Martial
Merlin ký sắc lệnh cho thành lập Trường Mỹ thuật Đông Dương, với tên tiếng Pháp là
École superieure des Beaux-Arts de L’Indochine. Người đảm nhiệm kiêm hiệu trưởng
là họa sĩ người Pháp: Victor Tardieu. Trường hoạt động trong thời gian 20 năm (1925-
1945), đã trao bằng tốt nghiệp cho 128 sinh viên họa sĩ, trong đó có các ngôi sao sáng
của nền mỹ thuật Việt Nam như: Nguyễn Phan Chánh, Lê Văn Đệ, Tô Ngọc Vân, Lê
Phổ, Nguyển Gia Trí, Bùi Xuân Phái, v.v

Và cuộc triển lãm đầu tiên mang tính lịch sử ở VN thời bấy giờ, được khai mạc tại
trường Mỹ Thuật Đông Dương, số 102 phố Reinach, Hà Nội, vào ngày thứ sáu
15/11/1929 (cách đây 80 năm), đã có tác động đáng kể đến đời sống và công chúng
đương thời. Lúc ấy, tranh lụa và tranh sơn mài chưa ra đời. Vào thời điểm đó, tờ
L’Avenir du Tonkin (Tương lai Bắc Kỳ) đã trang trọng chạy “tít” trên bìa 1: Một
trường phái hội họa và điêu khắc mới “Trường phái Việt Nam”. Trong tờ báo đó, ký
giả Yvonne Schultz viết: “Cái trường phái hội họa này, ngay bây giờ người ta có thể

Trung, Hồ Thành Đức, Bé Ký, Hồ Hữu Thủ,Trịnh Cung, vv

Đây là thời gian cực thịnh của các trường phái Hiện Đại: Ấn tượng, Lập thể, Siêu
thực, Trừu tượng v.v Ở thời vàng son này, các họa sĩ rất được công chúng trọng thị
và mến yêu, nhất là tầng lớp trung lưu trí thức, bác sĩ, kỹ sư, công chức, giáo
sư,vv…Sau mỗi tháng lãnh lương, họ thường trích ra một khoản tiền để sưu tập tranh,
tượng.
Hội hoạ Hiện Đại và Hậu Hiện Đại VN
"Trừu tượng", sơn dầu, Tạ TỵTranh hậu hiện đại của Lê Hiếu Tranh hậu hiện đại của
Lê Hiếu

C. Giai đoạn từ 1975-1990

Sau khi thống nhất đất nước, trong bối cảnh cả nước vẫn sống trong nền kinh tế bao
cấp tập trung, Sài Gòn-Tp HCM có lực lượng họa sĩ xuất thân từ các nguồn đào tạo
hết sức khác nhau, từ các nước xã hội chủ nghĩa như Liên Xô, Tiệp Khắc, Hungary,
Ba Lan, Trung Quốc, và từ các nước tư bản như Pháp, Mỹ, Ý, Anh, Nhật…

Riêng miền Nam đang liên tục tiến hành cải tạo xã hội và xây dựng xã hội mới mà dân
Sài Gòn và giới văn nghệ sĩ tại chỗ còn quá xa lạ. Vì thế mà rất nhiều người cầm cọ
thời bấy giờ, bị đi cải tạo, hoặc bỏ vẽ. Số còn lại trở nên rụt rè trước hoàn cảnh xã hội
thay đổi. Trong suốt thời gian này hầu như không có cuộc triển lãm tranh tượng của cá
nhân, hay tổ chức tư nhân nào, mà chỉ có những cuộc triển lãm chung do Hội Mỹ
thuật Thành Phố, hoặc Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức cho các họa sĩ vẽ theo chủ đề,
theo định kỳ mỗi năm, hay 5 năm một lần.

II. Hội họa Hậu Hiện Đại

Giai đoạn đổi mới (1990-2009)


đến tính sâu thẳm, và khác nhau ờ chỗ:
- Hội họa Hiện đại nhấn mạnh hơn về: tính phức tạp và tính nguyên sơ
- Hội họa Hậu Hiện đại lại nhấn mạnh đặc biệt về: tính tự do và tính cá nhân.

Điểm đặc biệt khác của Hội hoạ Hậu Hiện đại là: người xem "cùng sáng tác" với tác
giả. Khi ngắm nghía bức tranh, vào từng thời điểm khác nhau, họ khám phá ra những
góc cạnh mới, những ý nghĩa mới, và đặt tên mới cho bức tranh. Bức tranh là một tác
phẩm bỏ ngỏ

III. Nhận định

Chưa bao giờ nền nghệ thuật thế giới đứng trước những thách thức đáng kể như ngày
hôm nay, bởi lẽ con người đã mất niềm tin vào cuộc sống, mất định hướng, nên dễ trở
nên tha hóa. Từ đó, tư duy về cái Đẹp phát sinh nhiều quan niệm mới, nhiều khi đi
ngược lại với nền mỹ học cổ truyền. Mà tự bản chất, khả năng con người thì chưa đủ
sức chân nhận giá trị. Ngôn ngữ và tư tưởng giữa các thế hệ có khoảng cách ngày
càng xa, khiến cho sự kết nối, chia sẻ, yêu thương trở nên cực kỳ khó khăn. Những
người trẻ ở các nước đang phát triển lại càng thêm bối rối, mất phương hướng.

Hiện nay, bóng đêm của trường phái Hậu Hiện Đại ngày càng bao trùm khăp nơi trên
thế giới. Không giống như khoa học, kỹ thuật, luôn luôn có mẫu số chung, trong môi
trường hội họa, không ai giống ai, mỗi người mỗi phong cách. Hiện Đại hay Hậu Hiện
Đai của mỗi người đều xuất phát tự bên trong nội tâm sâu thẳm, và đều thể hiện một
mỹ cảm nhất định về cái Đẹp.Thêm vào đó, lối giáo dục ngày nay là lối giáo duc trực
quan: làm ngay, thấy ngay, cộng với sự nhiễu loạn thông tin từ internet, cũng là một
phần cản trở sự tiếp thu theo kiểu cũ của trường phái Hiện Đại.

Hậu Hiện Đại đã bẻ vỡ thế giới nhận thức và cảm xúc ra nhiều mặt, và đưa đến hai kết
quả khác nhau: tích cực và tiêu cực: