Thực trạng và giải pháp nâng cao văn hóa học đường cho sinh viên ngành sư
phạm các trường đại học, cao đẳng
Vấn đề thanh niên - sinh viên luôn là mối quan tâm đặc biệt của toàn xã hội, bởi
vai trò của thanh niên - sinh viên hết sức to lớn. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói
"Thanh niên là người chủ tương lai của đất nước, nước nhà thịnh hay suy, mạnh
hay yếu, một phần là do thanh niên". Trong những năm gần đây, tác động của kinh
tế thị trường làm thay đổi lối sống, nếp sống của các tầng lớp trong xã hội, thực
trạng văn hóa học đường trong một bộ phận sinh viên các trường đại học, cao đẳng
trở thành vấn đề nóng được xã hội quan tâm. Bài viết này chúng tôi tập trung phân
tích thực trạng và đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao văn hóa học đường cho
sinh viên sư phạm các trường đại học, cao đẳng ở Ngh
Vấn đề thanh niên - sinh viên luôn là mối quan tâm đặc biệt của toàn xã
hội, bởi vai trò của thanh niên - sinh viên hết sức to lớn. Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã từng nói "Thanh niên là người chủ tương lai của đất nước, nước nhà
thịnh hay suy, mạnh hay yếu, một phần là do thanh niên". Trong những năm
gần đây, tác động của kinh tế thị trường làm thay đổi lối sống, nếp sống của
các tầng lớp trong xã hội, thực trạng văn hóa học đường trong một bộ phận
sinh viên các trường đại học, cao đẳng trở thành vấn đề nóng được xã hội
quan tâm. Bài viết này chúng tôi tập trung phân tích thực trạng và đưa ra các
giải pháp góp phần nâng cao văn hóa học đường cho sinh viên sư phạm các
trường đại học, cao đẳng ở Nghệ An, góp phần thúc đẩy phát triển sự nghiệp
giáo dục đào tạo của nước nhà.

I. Thực trạng văn hóa học đường trong học sinh - sinh viên hiện nay.
Thuật ngữ "Văn hóa học đường" đã xuất hiện khá lâu trên các phương tiện
thông tin đại chúng. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có tài liệu chính thống nào đưa
ra một khái niệm hoàn chỉnh. Chúng tôi đồng ý với quan điểm của GS. Phạm
Minh Hạc cho rằng: "Văn hóa học đường là văn hóa trong các trường học, nó là
một bộ phận cấu thành của hệ thống giáo dục quốc dân và mang bản sắc chung
của nền văn hóa dân tộc. Cụ thể hơn, văn hóa học đường là hệ thống các chuẩn
mực, giá trị giúp các cán bộ quản lý nhà trường, các thầy giáo, cô giáo, các bậc

(Số liệu khảo sát năm học 2009 - 2010 ở trường Đại học Vinh, trường Đại học
Sư phạm Kỹ thuật Vinh, trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An)
Những con số biết nói trên đã cho thấy, sự thiếu trau dồi và tích lũy tri thức, tác
phong sư phạm kém, đặc biệt lối sống văn hóa buông thả khi đang ở giảng đường
đại học, là một trong những nguyên nhân dẫn đến không ít giáo viên vi phạm đạo
đức nhà giáo. Do đó, trong thời gian tới đòi hỏi các trường đại học và cao đẳng
trên cả nước nói chung, ở địa bàn tỉnh Nghệ An nói riêng cần có những biện pháp
để thực hiện tốt chức năng vừa dạy "chữ", vừa dạy "người".
Thực tế xã hội hiện nay, khi mà tri thức ngày càng trở nên quan trọng thì môi
trường giáo dục nhất là môi trường sư phạm - cái nôi của sự giáo dục nhân cách
càng phải có chiến lược phát triển đúng với ý nghĩa "Người giáo viên phải là tấm
gương sáng cho học sinh noi theo". Cần phải tạo lập một môi trường văn hóa sư
phạm lành mạnh mà ở đó, văn hóa được thể hiện qua những hành động, cử chỉ đẹp
hàng ngày, ngôn ngữ giao tiếp ở trên lớp học, ở ngoài giờ học, ở trên đường phố
giữa thầy và trò. Chúng tôi cho rằng, để xây dựng một môi trường văn hóa học
đường lành mạnh, trong sáng cho học sinh, sinh viên trong các trường đại học, cao
đẳng nói chung, sinh viên sư phạm nói riêng cần xây dựng và thực hiện tốt các giải
pháp sau:
II. Giải pháp nâng cao văn hóa học đường cho sinh viên sư phạm các
trường đại học, cao đẳng ở Nghệ An hiện nay.
1. Xây dựng môi trường sư phạm, khung cảnh sư phạm và ứng xử sư phạm tốt
nơi giảng đường.
Môi trường sư phạm và khung cảnh sư phạm là môi trường xung quanh học
đường, đòi hỏi cảnh quan trường học phải xây dựng thật trong lành, văn hóa. Văn
hóa thể hiện ở giáo viên, sinh viên qua hành động, cử chỉ, ngôn ngữ giao tiếp hàng
ngày. Môi trường xung quanh học đường là ý thức của giáo viên và sinh viên khi
bỏ rác đúng nơi quy định, không bẻ cây, khạc nhổ, vẽ bậy lên tường, bàn học;
không hút thuốc lá trong trường học; không nói tục, chửi thề Những việc làm
tưởng chừng rất nhỏ đó, nhưng là nền tảng hình thành chuẩn mực đạo đức ban đầu
của một nhà giáo.

tỏ tâm tư nguyện vọng của mình. Tăng cường xây dựng các câu lạc bộ mang tính
học thuật ở các khoa giúp sinh viên có điều kiện rèn luyện kỹ năng giao tiếp, rèn
luyện văn hóa sư phạm. Ngoài ra, Đoàn thanh niên, Hội sinh viên cần kịp thời
khen thưởng đoàn viên, sinh viên thực hiện tốt nề nếp văn hóa, xử lý nghiêm đối
với những sinh viên vi phạm.
3. Mỗi trường học phải có hệ giá trị làm chuẩn mực để lấy đó làm mục tiêu
phấn đấu, thước đo thành quả của trường.
Việc làm này là động lực thúc đẩy sự phát triển của nhà trường, làm cho sinh
viên nhận thức được giảng đường, nơi mình học tập trở thành nơi phấn đấu của
nhiều học sinh, nơi phụ huynh của các em luôn yên tâm về một môi trường đào tạo
"Vừa hồng vừa chuyên". Xin dẫn chứng rất cụ thể về trường Đại học Vinh, luôn tự
hào là mái trường anh hùng, có bề dày truyền thống nửa thế kỷ miệt mài dạy chữ,
luôn có hệ giá trị cho sinh viên phấn đấu "Hội nhập tốt, học tập tốt, lao động tốt,
đoàn kết tốt", xác định cho các thế hệ sinh viên học tập, lao động có được "Bản
lĩnh, trí tuệ, văn minh, tình nguyện". Lớp lớp các thế hệ sinh viên trường Đại học
Vinh khi rời trường, dù công tác ở đâu, ở cương vị nào nhưng trong họ luôn có
một tình yêu nghề trong sáng, lối sống ứng xử hòa nhã, luôn thể hiện là một người
có đạo đức, có văn hóa, được đào tạo ở một ngôi trường có bề dày truyền thống 50
năm. Tuy nhiên, không vì thế mà trường Đại học Vinh không còn hiện tượng sinh
viên vi phạm nếp sống văn hóa, đâu đó còn không ít sinh viên có cách ứng xử văn
hóa rất thấp, hiện tượng sinh viên chơi lô đề, sống thử, bỏ học, chửi tục, nói bậy
còn nhiều. Vì vậy, trong thời gian tới, trường Đại học Vinh nói riêng và các trường
đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói chung, cần xây dựng các giải
pháp phù hợp, loại bỏ dần những hiện tượng vô văn hóa, xây dựng được hệ giá trị
riêng làm chuẩn mực góp phần thúc đẩy sự phát triển cho toàn ngành giáo dục.
Ngoài ra, các trường cần gắn việc giáo dục đạo đức văn hóa với đạo đức lối
sống, lồng ghép chương trình giảng dạy với các hoạt động dã ngoại cho sinh viên
như: thăm các di tích lịch sử, học tập truyền thống cách mạng lịch sử hào hùng của
dân tộc. Qua đó, khơi dậy trong sinh viên lòng tự hào dân tộc, giúp các em có
động cơ học tập tốt.

Sư phạm Kỹ thuật Vinh, trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An).
Từ thực tế trên cho thấy, vai trò của gia đình là rất quan trọng trong việc hình
thành phát triển nhân cách của học sinh, sinh viên. Không chỉ là cái nôi sinh thành,
dưỡng dục, gia đình còn là nhân tố quan trọng trong việc cùng với nhà trường
hoàn thiện nhân cách văn hóa cho các em.
Các đoàn thể tổ chức xã hội như khối xóm nơi có sinh viên ở phải thường
xuyên kiểm tra nếp sống văn hóa, tăng cường tuần tra, kiểm tra hiện tượng sinh
viên đi khuya về muộn, để kịp thời thông báo với nhà trường có biện pháp xử lý.
Có những hình thức xử lý thích đáng, với những bộ phận, những đối tượng có mục
đích lợi dụng sinh viên về cả tâm hồn và thể xác. Hạn chế những tụ điểm ăn chơi
(nhà hàng, nhà nghỉ, quán karaoke, quán internet, dịch vụ cầm đồ) xung quanh địa
bàn các trường học.
Một môi trường văn hóa học đường được tạo dựng từ sự kết hợp giữa gia đình
- nhà trường và xã hội sẽ có sức đề kháng với những mầm bệnh, loại trừ được
những biểu hiện văn hóa không lành mạnh nảy sinh từ bên trong, góp phần xây
dựng môi trường văn hóa học đường ngày càng hoàn thiện, trong sáng.
III. Kết luận: Trong những biến động mạnh mẽ của những giá trị chuẩn mực
xã hội, nếp sống của sinh viên có những thay đổi, thay đổi trong nhận thức, hành
động, cách thức suy nghĩ. Có không ít sinh viên sư phạm, thế hệ thực hiện sự
nghiệp trồng người cho dân tộc sa vào các tệ nạn xã hội. Vấn đề này, trở thành
tiếng chuông cảnh tỉnh cho các cấp quản lý của các trường đại học, cao đẳng phải
có những biện pháp thực sự hiệu quả để làm tốt chức năng dạy "chữ", dạy "người",
tạo một môi trường văn hóa trong lành, chân phương trong trường học. Thực hiện
đồng bộ các giải pháp, xây dựng môi trường sư phạm, khung cảnh sư phạm và ứng
xử sư phạm tốt nơi giảng đường. Phối hợp với các lực lượng giáo dục trong nhà
trường tăng cường xây dựng kỷ cương, nề nếp trong học tập, sinh hoạt của đoàn
viên, sinh viên. Mỗi trường học phải có hệ giá trị làm chuẩn mực để lấy đó làm
mục tiêu phấn đấu, thước đo thành quả của trường. Có sự phối hợp giữa gia đình -
nhà trường và xã hội trong việc giáo dục văn hóa học đường cho sinh viên, là cơ
sở, điều kiện để xây dựng một môi trường đại hoc, cao đẳng "Vừa hồng vừa