Đề tài: “Nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Sinh học lớp 7
bằng việc tạo hứng thú học tập cho học sinh”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay của đất nước, việc nâng cao chất lượng giáo dục là
một trong những khâu then chốt, nhiệm vụ trọng tâm cấp thiết của mỗi nhà trường
nói chung và mỗi một giáo viên nói riêng xuyên suốt quá trình dạy học và là công
việc phải làm thường xuyên. Bên cạnh phát huy và nâng cao chất lượng giáo dục thì
kiến thức văn hóa là vấn đề hàng đầu và quan trọng nhất trong mỗi một giáo viên.
Bởi vậy, tạo hứng thú học tập là việc làm dẫu trong điều kiện dạy và học hiện
nay còn lắm khó khăn, phải nhận thức đúng đắn và thực hiện cập nhật trong từng bộ
môn, từng bài học, từng lớp học phù hợp với thực trạng trong giáo dục ở địa phương
bây giờ. Mặt khác việc học tập bộ môn Sinh học ở trường THCS còn nhiều hạn chế,
chưa cuốn hút học sinh đi vào học tập. Chính “Tạo hứng thú học tập” nhằm tạo ra
cách dạy mới giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách có chất lượng, học sinh mới
có thể vận dụng kiến thức đẫ học vào thực tế cuộc sống. Nhất là bộ môn Sinh học lớp
7, nó sẽ mang đến cho các em chìa khóa để mở cánh cửa bước vào thế giới Động vật,
khám phá thế giới Động vật đa dạng, phong phú từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp
đến cao, từ các động vật có kích thước hiển vi trong một giọt nước ao hồ ở cạnh
chúng ta đến những Động vật khổng lồ như Bạch tuộc, cá Nhà táng… ở tận đáy Đaị
dương.
Năm học 2007 – 2008 tôi được nhà trường phân công giảng dạy bộ môn Sinh
học lớp 7, là năm thứ sáu thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông. Vậy làm thế nào để
thực hiện công tác dạy học, nâng cao chất lượng môn mình phụ trách ngang kịp với
các trường bạn, nhằm đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ của nhà trường cũng như Phòng
giáo dục đề ra. Đó là vấn đề bản thân tôi luôn luôn trăn trở, suy nghĩ tìm ra giải pháp
thực hiện và phấn đấu để đạt được theo ý nguyện của mình cũng như của mọi người.
B. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
I. Cơ sở lí luận
Thật vậy, trong những năm qua chúng ta đã thực hiện quá trình đổi mới nội
dung chương trình sách giáo khoa, sử dụng đồ dùng dạy học nhằm giảm tính lí
thuyết, tăng tính thực tiễn, thực hành đảm bảo vừa sức, mang tính khả thi. Vì vậy, đòi

- Bên cạnh đó vẫn còn một số bộ phận học sinh còn xem nhẹ đây là “môn học phụ”,
do đó trong lớp còn thiếu chú ý, thiếu tập trung suy nghĩ thảo luận, tham gia xây
dựng bài dẫn đến không khí lớp học còn buồn tẻ.
Trong năm học chất lượng bộ môn Sinh học 7 theo chỉ tiêu của nhà trường giao là tối
thiểu: Trung bình trở lên: 65%.
Khá - Giỏi: 35%
Kém: > 4%
Nhưng qua khảo sát chất lượng ( lần 1 ) môn Sinh học lớp 7A, B, C tôi thu được kết
quả như sau:
Lớp
Học
sinh
tham
gia
Điểm
0 - 2 2.1 – 4.9 6.5 – 7.4 8.0 - 10 TB trở lên
SL % SL % SL % SL % SL %
7A 46 4 8.7 25 54.3 3 6.5 2 4.3 20 43.5
7B 47 1 2.1 16 34.0 8 17.0 4 8.5 30 63.8
7C 45 2 4.4 22 48.9 5 11.1 3 6.7 25 55.6
K7 138 7 5.1 63 45.7 16 11.6 9 6.5 75 54.3
Kết quả khảo sát cho thấy: học sinh đạt tiêu chuển TB trở lên chưa đạt chỉ số đề ra,
điểm khá - giỏi còn thấp.
Tình hình thực tiễn nêu trên, căn cứ vào cơ sở lí luận dạy học, tôi xác định rằng muốn
nâng cao chất lượng học tập bộ môn cho học sinh thì trong việc đổi mới phương pháp
dạy học cần quan tâm đúng mức tới việc “Tạo hứng thú học tập cho học sinh” suốt
cả các khâu, các phần trong từng tiết dạy học trên lớp.
C. GIẢI PHÁP CỤ THỂ
Sinh học là một bộ môn khoa học thực nghiệm, vì vậy học phải đi đôi với hành.
Khi dạy học sinh về kiến thức Sinh học chúng ta không nên chỉ truyền đạt dưới dạng

Một nội dung quá khó hay quá dễ không gây hứng thú học tập cho học sinh, thì người
giáo viên phải cần biết dẫn dắt học sinh đi tìm cái mới, cái chưa biết bằng cách cho
các em làm việc với sách giáo khoa, với tài liệu tham khảo, lập bảng so sánh hệ thống
hóa, báo cáo nhỏ, làm thí nghiệm…
Nhất thiết phải dành thời gian cho học sinh hoạt động suy nghĩ, thực hành thí nghiệm,
phán đoán, thảo luận…thời gian càng nhiều càng tốt, miễn là tổ chức khoa học,
chuyển tải kiến thức ở sách giáo khoa đến tận học sinh đầy đủ. Nên có phần dành
riêng cho học sinh khá - giỏi, có phần phù hợp với học sinh yếu – kém. Như vậy các
nhóm học sinh có trình độ khác nhau đều được thử thách và đánh giá sẽ không gây
hiện tượng nhàm chán trong học tập.
- Cần khai thác tối đa phương tiện dạy học, nên ưu tiên học sinh quan sát mẫu vật
trước, sau đó là mô hình, mẫu ngâm rồi đến hình vẽ. Khi được tiếp xúc đồ dùng trực
quan cộng với tình huống giáo viên đưa ra sẽ gây hứng thú học tập rất lớn cho các em
trong quá trình lĩnh hội tri thức.
- Mặt khác trong thời gian lên lớp giảng bài, giáo viên phải khen ngợi, cho điểm kịp
thời, chính xác, đúng lúc. Khi học sinh trả lời đúng phải khen tốt, nếu trả lời chưa
đúng thì yêu cầu học sinh ngồi xuống và suy nghĩ thêm. Với cách ứng xử này sẽ kích
thích được hứng thú học tập ở các em, nếu học sinh trả lời các câu hỏi mang tính sáng
tạo giáo viên có thể ghi điểm kịp thời.
- Cũng có thể hướng dẫn học sinh liên hệ thực tế giải thích một số vấn đề thông qua
bài dạy, lồng ghép kể một số câu chuyện xung quanh cuộc sống liên quan đến bài học
như chuyện về khỉ, cá heo, sự sinh sản của ếch, cá…hoặc từ bài học giải thích được
một số câu nói thông thường trong thực tế như nước mắt cá sấu. Qua câu chuyện hoặc
Gi¸o viªn thùc hiÖn: Vâ ThÞ NhÞ – Tr ßng THCS Mai
Thñy
Đề tài: “Nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Sinh học lớp 7
bằng việc tạo hứng thú học tập cho học sinh”
qua phần giải thích, liên hệ để học sinh nắm được một số kiến thức bài học giúp học
sinh nhớ lâu hơn, tăng thêm tính hấp dẫn của bộ môn, thu hút sự chú ý, say mê học
tập nghiên cứu của học sinh.

- Mẫu ếch nuôi trong lồng nuôi
2- Học sinh
Gi¸o viªn thùc hiÖn: Vâ ThÞ NhÞ – Tr ßng THCS Mai
Thñy
Đề tài: “Nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Sinh học lớp 7
bằng việc tạo hứng thú học tập cho học sinh”
- Mẫu ếch đồng theo nhóm
3- Phương pháp
- Nêu và giải quyến vấn đề kết hợp hoạt động nhóm
III. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1) Ổn định lớp: Sĩ số: Vắng:
2) Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Nêu ảnh hưởng của các điều kiện sống khác nhau đến cấu tạo cơ thể và tập
tính của cá?
Câu 2: Cá voi có vai trò gì đối với đời sống con người?
3) Bài mới:
* Giới thiệu bài: Cá có cấu tạo thích nghi với đời sống ở nước, còn lưỡng cư (đại diện
ếch đồng) có đời sống vừa ở nước, vừa ở cạn. Vởy chúng có đặc điểm cấu tạo như thế
nào để phù hợp với môi trường sống. Trong bài học hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu
vấn đề trên.
* Các hoạt động
Hoạt động 1: Tìm hiểu về đời sống của ếch đồng
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
GV yêu cầu HS đọc thông
tin SGK→ thảo luận
+ Thông tin cho em biết
điều gì về đời sống của ếch
đồng?
- GV cho SH giải thích 1
số hiện tượng :

+ Nêu những đặc điểm cấu
tạo ngoài của ếch thích
nghi với đời sống ở cạn?
+ Những đặc điểm ngoài
thích nghi với đời sống ở
nước?
- GV treo bảng phụ ghi nôị
dung các điểm thích nghi
- GV chốt lại bằng bảng
kiến thức chuẩn
2. Di chuyển
- GV yêu cầu HS quan sát
cách di chuyển của ếch
trong lồng nuôi H35.2
SGK→ mô tả động tác di
chuyển trong nước
- HS dựa vào kết quả quan
sát tự hoàn chỉnh bảng 1
- HS thảo luận trong nhóm
thống nhất ý kiến
+ Đặc điểm ở cạn 2,4,5
+ Đặc điểm ở nước 1,3,6
- HS giải thích ý nghĩa
thích nghi lớp nhận xét bổ
sung
- HS quan sát mô tả được
+ Trên cạn …
+ Dưới nước
2. Cấu tạo ngoài và sự di
chuyển

ngoài mà số lượng trứng
ếch lại ít hơn cá? (dành
cho HS khá - giỏi)
- GV treo H35.4 trình bày
sự phát triển của ếch.
+ Có tập tính ếch đực ôm
trứng
Phát triển: Trứng→ nòng nọc → ếch con( phát triển
có biến thái
IV. CỦNG CỐ, ĐÁNH GIÁ
- GV gọi 1 -2 HS đọc phần ghi nhớ SGK.
- GV hệ thống và tóm tắt bài học, HS nhắc lại.
- GV hướng dẫn trả lời câu hỏi 3 SGK.
- GV đưa ra một số câu hỏi trắc nghiệm, yêu cầu HS khoanh tròn vào đáp án mà
em cho là đúng nhất.
Câu 1. Trong tự nhiên, éch đồng có tập tính kiếm ăn vào lúc:
a. Buổi sáng c. Buổi chiều
b. Buổi trưa d. Ban đêm
Câu 2. Thức ăn của ếch đồng là:
a. Thực vật c. Thực vật, sâu bọ, giun ốc.
b. Sâu bọ, giun ốc. d. Sâu bọ, giun ốc, cua, cá con.
Câu 3. Đầu gắn với mình thành một khối và nhọn về phía trước của ếch có tác
dụng:
a. Giúp ếch đẩy nước khi bơi c. Giúp ếch thuận lợi trong động tác nhảy
b. Giúp ếch dễ thở khi bơi d. Giúp ếch rẽ nước dễ dàng khi bơi
Câu 4. Mắt, mũi của ếch nằm ở vị trí cao trên đầu có tác dụng:
a. Bảo vệ mắt, mũi c. Giúp ếch lấy được oxi trong không khí
b. Giúp sự hô hấp trên cạn d. Giúp ếch lấy được oxi và tăng khả năng
quan sát khi bơi
Câu 5. Đặc điểm nào của cơ thể giúp ếch thích nghi với sự hô hấp trên cạn:

So với chất lượng đạt được khi chưa thực hiện các giải pháp trên thì tỷ lệ học
sinh đạt điểm khá - giỏi tăng lên, tỷ lệ học sinh yếu – kém giảm xuống rõ rệt. Cụ
thêt: Giỏi tăng 5.1%; Khá tăng 6.5%; Yếu giảm 14.5%; Kém giảm 5.1%
D. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Kinh nghiệm thực tiễn dạy học và kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy để nâng
cao chất lượng dạy học cần có các điều kiện sau:
- Tạo không khí học tập tích cực, Giáo viên phải tạo hứng thú học tập mà ở đố mọi
học sinh đều có trể tích cực tham gia trong quá trình học tập, luôn hào hứng và muốn
biết được sự tiến bộ của mình, liên tục tạo ra những thử thách vừa sức, giáo viên phải
biết tổ chức các hoạt động tự lực của học sinh.
- Mục tiêu học tập luôn có ý nghĩa, giáo viên phải có khả năng triển khai các mục
tiêu và nhiệm vụ học tập một cách hợp lí, hấp dẫn đồng thời luôn giải quyết được nhu
Gi¸o viªn thùc hiÖn: Vâ ThÞ NhÞ – Tr ßng THCS Mai
Thñy
Đề tài: “Nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Sinh học lớp 7
bằng việc tạo hứng thú học tập cho học sinh”
cầu đòi hỏi của học sinh để các em luôn hăng hái học tập, sử dụng phương pháp đa
dạng.
- Sử dụng phương tiện hiện đại phù hợp với nội dung bài dạy.
- Kiến thức phải có tính thực tiễn, gần gũi với hoạt động hằng ngày trong cuộc sống
của học sinh. Biết vận dụng những kiến thức trong bài học để giải thích một số hiện
tượng trong thực tế có liên quan.
- Liên tục thay đổi hình thức động viên học tập, phát huy tối đa tính tư duy tích cực
của học sinh, tổ chức tình huống có vấn đề đòi hỏi dự đoán, nêu giả thiết, tranh luận
trái ngược.
-Tiến hành dạy học ở mức dộ thích hợp nhất.
E. KẾT LUẬN
Với phạm vi nghiên cứu tại trường thực hiện chương trình đổi mới GDPT, với bộ
môn Sinh học lớp 7, sau khi áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học bằng
việc “Tạo hứng thú học tập” cho học sinh, tôi thấy không khí lớp học vui vẽ hơn, các