Báo cáo thuyết minh cho đề án

CUỘC THI
Ý TƯỞNG THIẾT KẾ ĐÔ THỊ
KHU TRUNG TÂM HIỆN HỮU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BÁO CÁO THUYẾT MINH CHO ĐỀ ÁN
THÁNG 11, 2007

NIKKEN SEKKEI LTD

00 Giới thiệu 1
1. CƠ SỞ NGHIÊN CỨU
Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm thương mại quan trọng và là một thành phố năng
động nhất Việt Nam. Đặc biệt, khu trung tâm hiện hữu mở rộng của thành phố đang chịu
những sức ép quy hoạch phát triển rất lớn. Tuy nhiên, khu trung tâm hiện hữu lại có cấu trúc
và chức năng đô thị hóa quá ngắn để có thể trở thành hạt nhân của một siêu đô thị thương
mại và dịch vụ tiên tiến.
Hiện nay, khi Việt Nam đã gia nhập WTO (Tổ chức thương mại thế giới) thì bản thân thành
phố và trung tâm của nó cần phải đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường sống, hoạt
động đô thị, đầu tư, tái thiết, v.v Vì thế, thành phố phải chuyển đổi để chẳng những đảm
bảo đời sống thường nhật tiện lợi cho người dân mà còn thu hút được nhiều doanh nghiệp


Gi
ớ
i thi
ệ
u

01 Urban Design Concept (2/2)

01 Quan điểm thiết kế dô thị
2

1. QUAN ĐIỂM THIẾT KẾ ĐÔ THỊ
“Hòn ngọc Viễn Đông
Tỏa sáng cùng Bản sắc,Tiện nghi và Sinh thái
[Ý kiến]
Thành phố Hồ Chí Minh và khu trung tâm hiện hữu mở rộng có những tiềm năng rất lớn để
phát triển hoạt động đô thị, dựa trên hiện thực lịch sử (Hòn ngọc viễn Đông) là một trung
tâm kinh tế của bán đảo Đông dương.
Những tiềm năng nói trên, từ nguồn lực con người và kinh tế cho đến di sản văn hóa lịch sử, có thể được
phân loại chủ yếu thành Bản sắc, Tiện nghi và Sinh thái.
Nên duy trì và nâng cao Bản sắc bằng việc tuân thủ trình tự ưu tiên và cân nhắc cẩn trọng để tạo ra một
thành phố đầy nội lực và đa dạng hóa trên nền tảng những di sản vô giá đang có.
Đảm bảo Tiện nghi sống và sinh hoạt cao cấp cho người dân và du khách theo tiêu chuẩn những siêu đô thị
tiêu biểu trên thế giới.
Trong vấn đề phát triển đô thị, cần nghiên cứu Sinh thái ở các mặt như sức khỏe, môi trường an toàn, hài
hòa với tự nhiên, bảo tồn cây xanh và mặt nước.
Quan điểm thiết kế đô thị hướng tới khôi phục và đánh bóng lại vị thế trung tâm trước kia, một Hòn ngọc
Viễn Đông ở Bán đảo Đông Dương, bằng cách tận dụng hoặc đẩy mạnh phát triển những tiềm năng này.
2. PHƯƠNG PHÁP CƠ BẢN HIỆN THỰC HÓA QUAN ĐIỂM THIẾT KẾ ĐÔ THỊ

1
/2)01 Quan điểm thiết kế dô thị
3
01
Quan đi
ể
m thi
ế
t k
ế
đô t
h
ị02 Quy hoạch tổng thể
4


0
2

Quy ho
ạ
ch t
ổ
ng th
ể

(1/3)

Đặc điểm địa lý của khu trung tâm bao gồm khu đất cao ở phía đông bắc
quận 3, và khu đât thấp dọc bờ song Sài Gòn và kênh Bến Nghé, v.v Chức
năng sử dụng đất cơ bản xếp theolowps hướng về bờ sông Sài Gòn, từ khu
giáo dục, dân cư, phức hợp kinh doanh-thương mại ở vùng đất cao, đến, khu
kinh doanh-tài chính-thương mại chính ở khu đất thấp, băng qua khu hành
chính sự nghiệp quanh Dinh Thông Nhất. Khu vực phía nam khu trung tâm
bao gồm khu vực có mật độ dân số cao, hoặc khu nhà và văn phòng cũ. Bờ
Tây sông Sài Gòn hầu hết bị chiếm lĩnh bởi những khu cảng, vốn cần phải
được dời đi và đưa vào những chức năng đô thị mới.

02

Quy ho
ạ
ch t
ổ
ng th
ể
(2/3)02 Quy hoạch tổng thể
02

Quy ho
ạ
ch t
ổ
ng th
ể
(
3
/3)03 Ýtưởng cho từngchủ đề
7



8

1. CÁC VẤN ĐỀ VỀ GIAO THÔNG TRONG TRUNG TÂM THÀNH PHỐ
Hệ thống giao thông Khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh tồn tại các vấn đề cần giải quyết như sau:
(1) Giảm lưu lượng giao thông qua trung tâm thành phố
Thành phố Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội ở khu vực phía
Nam Việt Nam. Và khu vực trung tâm sẽ giữ vai trò trụ cột của Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thành
lân cận. Cùng với sự phát triển của trung tâm thành phố, dự đoán lưu lượng xe hơi, xe máy sẽ gia tăng
đáng kể. Bên cạnh đó, quá trình phát triển công nghiệp mạnh mẽ ở các khu vực lân cận sẽ làm tăng lưu
lượng xe lưu thông torng thành phố. Do đó, lưu lượng giao thông xuyên tâm và giao thông nội vùng thành
phố sẽ gây ùn tắc giao thông và ảnh hưởng đến các chức năng đô thị của khu trung tâm.

(2) Nâng cao tỷ lệ sử dụng và chất lượng hệ thống giao thông công cộng
Nhằm giảm lưu lượng xe hơi, xe máy, , cần triển khai hệ thống giao thông công cộng, vốn chưa được
khai thác sử dụng hiệu quả ở hiện tại. Do đó, cần triển khai phát triển hợp lý dịch vụ vận tải đường sắt
trên cơ sở nghiên cứu kỹ cấu trúc đô thị tương lai, nhu cầu giao thông tương lai, trong trung tâm thành
phố. Ngoài ra, hệ thống xe buýt hiện hữu cần được mở rộng và sắp xếp lại.

(3) Đảm bảo không gian đi bộ an toàn và thuận tiện
Nhằm tăng tính hấp dẫn cho khu trung tâm thành phố, cần thiết phải đảm bảo không gian bộ hành an toàn
và thuận tiện cho người dân. Do đó, ngoài việc thiết lập hệ thống vỉa hè hấp dẫn, đẹp mắt, cần giới hạn
lưu thông cơ giới bằng cách xác lập các tuyến đường cấm hoặc hạn chế xe hơi, xe máy, lưu thông.
Ngoài ra, việc nối kết hợp lý không gian ngầm, bao gồm các ga UMRT, trung tâm mua sắm, bãi đỗ xe, là
rất quan trọng.

(4) Giao thông thông suốt với hệ thống đường sá nối kết liên hoàn và các nút giao lộ được cải tạo
Ở Thành phố Hồ Chí Minh, lưu lượng giao thông cơ giới tăng nhanh gây nên tình trạng tấc nghẽn nghiêm
trọng trên các trục đường và giao lộ chính vào mỗi buổi sáng và chiều tối. Tình trạng tắc nghẽn này là do
thiếu sự kết nối xuyên suốt giữa các tuyến, và do các tuyến đường và các nút giao cắt có cấu trúc không
hợp lý. Do đó, cần tạo kết nối hợp lý giữa các tuyến đường và cải tạo các tuyến, các nút giao để đảm bảo

“Nghiên cứu chung về giao thông.”
03

Ý tư
ở
ng cho t
ừ
ng ch
ủ
đ
ề



Vị trí các tuyến đường ngầm
Ngoài hai đường kể trên, đường Lê Thánh Tôn và Đại lộ Tôn Đức Thắng cũng được xem xét nghiên
cứu để xây đường ngầm. Mặc dù đường Lê Thánh Tôn có vị trí tối ưu xét về mặt cân đối giao thông
và kết nối với đường trục Nguyễn Hữu Cảnh, sẽ rất khó có thể xây đường ngầm bên dưới đường Lê
Thánh Tôn do chiều rộng đường hiện hữu rất hẹp (20m) và phải bảo đảm điều kiện an ninh cho Trụ
sở ủy ban nhân dân thành phố. Đại lộ Tôn Đức Thắng giao cắt với tuyến UMRT số 2 và hầm chui
Đại lộ Đông Tây, đồng thời giao thông xuyên tâm và giao thông đến/rời Trung tâm đô thị mới ven sông
Sài Gòn tập trung ở cả hai đầu tuyến đường này (xem phân tích chi tiết phát triển đường ngầm ở
phần phụ lục). Do đó, chỉ một phần Đại lộ Tôn Đức Thắng có thể được xây ngầm để giảm áp lực
giao thông cho khu trung tâm và kết nối với các bãi đậu xe ngầm dọc sông Sài Gòn, và có thể dành
toàn bộ không gian đường hiện hữu trên mặt đất cho người đi bộ.

Do đó, hệ thống UMRT rất hiệu quả trong việc đảm nhận giao thông trong trung tâm thành phố.
Năng lực đảm nhận của giao thông công cộng
Đường ngầm (Đường chạy)

Hầm chui

Đường ngầm (Lối lên/xuống)

Hầm chui (Lối lên/xuống)

Vùng ngăn giao thông xuyên tâm
03

Ý tư
ở
ng cho t
ừ
ng
ch
ủ
đ
ề

(Đề xuất cho hệ thống giao thông 2/3)

Gòn để hỗ trợ giao thông vào các khu vực tái thiết dọc bờ sông. Với đoạn kéo dài này, tuyến LRT dọc
sông Sài Gòn sẽ trở nên hấp dẫn hơn trong mắt hành khách và khách du lịch.
d. Xây dựng hệ thống BRT (Hệ thống xe buýt nhanh)
Hệ thống BRT có thể được hiện thực hóa bằng cách dành một làn đường riêng cho dịch vụ xe buýt cao
tốc. Việc xây dựng hệ thống BRT đòi hỏi kinh phí ban đầu thấp hơn so với hệ thống UMRT hoặc LRT. Có
thể thực hiện vận chuyển một lượng lớn hành khách bằng cách sử dụng các loại xe buýt lớn. Đề xuất xây
dựng hệ thống BRT nối từ chợ Bến Thành, nơi có các ga của tuyến UMRT số 1 và 2, đến Quận 4 và 7
men theo sông Sài Gòn. Tuyến này chạy dọc đường Nguyễn Tất Thành thuộc khu trung tâm thành phố
nhằm thỏa mãn nhu cầu giao thông từ các khu tái thiết sau khi di dời Cảng Sài Gòn và khu phát triển Nam
Sài Gòn.
(4) Đảm bảo không gian an toàn và thuận tiện cho người đi bộ
Nên hình thành các khu ưu tiên khách bộ hành tại các khu vực trọng yếu trong trung tâm thành phố. Trong
khu vực ưu tiên khách bộ hành, cần kết nối các tuyến đường thành một mạng lưới nơi khách bộ hành có
thể đi lại an toàn và thuận tiện. Cần xác định hai cấp độ khu vực ưu tiên khách bộ hành theo mức độ ưu
tiên. Khu vực ưu tiên khách bộ hành A là các khu vực gần sông Sài Gòn, nơi mức độ ưu tiên dành cho
khách bộ hành cao hơn. Ở Khu vực ưu tiên khách bộ hành A, xe hơi cá nhân bị hạn chế lưu thông ở mức
tối thiểu. Đường Đồng Khởi được xác định là phố đi bộ, cấm xe hơi lưu thông, chỉ có khách bộ hành. Khu
vực ưu tiên khách bộ hành B được phát triển tiếp nối theo Khu vực ưu tiên khách bộ hành A, với các
tuyến đường được bố trí không thuận tiện cho xe hơi lưu thông. Ngoài các phân nhóm khu vực theo thứ
tự ưu tiên như đã trình bày, nên phát triển các đường Nguyễn Huệ, Lê Lợi và Tôn Đức Thắng dọc sông
Sài Gòn thành đường ưu tiên khách bộ hành, trong đó hạn chế xe hơi cá nhân lưu thông ở mức tối thiểu
và đảm bảo không gian thông thoáng cho khách bộ hành.
Cần phát triển nhiều diện tích xanh và kết nối không gian khách bộ hành thành mạng lưới trên cơ sở các
khu vực ưu tiên khách bộ hành. Trong không gian khách bộ hành, hệ thống vỉa hè được thiết lập theo các
cấp độ Vỉa hè xanh như sau:
(1) Vỉa hè xanh cấp I: Trục không gian khách bộ hành với không gian rộng thoáng và nhiều cây xanh dọc
theo đại lộ Lê Duẩn, một trong những trục cảnh quan quan trọng nhất trong trung tâm thành phố.


(Đ
ề
xu
ấ
t cho h
ệ
th
ố
ng giao thông
3
/3)03 Ýtưởng cho từngchủ đề
11
03
Ý tư
ở
ng cho t
ừ
ng ch
ủ
đ
ề

(
Ý tư
ở
ng v
ề
b
ố
trí cây xanh, không gian m
ở
và đi
ể


13
04 Thiết kế đô thị cho các khu vực chính
14


ng
Sài Gòn: Khu phía B
ắ
c (t
ừ
Tân C
ả
ng đ
ế
n Ba Son
)04 Thiết kế đô thị cho các khu vực chính
15

ế
đô th
ị
cho các khu v
ự
c chính
(
B
ờ
Tây
s
ô
ng
Sài Gòn: Khu phía Nam (Khánh H
ộ
i
)05 Phố cảnh và quy hoạch các đường phố

16



05 Phối cảnh và quy hoạch các đường phố (Cấu trúc các đường phố 2/2) 05 Phố cảnh và quy hoạch các đường phố

18
05 Phối cảnh và quy hoạch các đường phố (Công viên 23/9) 05 Phố cảnh và quy hoạch các đường phố

19



05 Perspectives and Street Plans (Design Guideline)
05 Phối cảnh và quy hoạch các đường phố (Hướng dẫn thiết kế)

05 Phố cảnh và quy hoạch các đường phố

21

Phủ xanh thêm thành phố bằng cây cối có tuyển chọn
Tận dụng tối đa các giống cây có sẵn hoặc thích hợp với thành phố. Một số loại chính được trình bày dưới
đây.
22

1. KHÁI NIỆM VỀ CÁC GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN
Quá trình thực hiện được phân thành 3 giai đoạn như sau:
Giai đoạn chuẩn bị: Tiến hành các bước chuẩn bị như điều tra trưng cầu ý dân, cơ sở pháp lý, ưu
tiên xây dựng trước cơ sở hạ tầng.
Giai đoạn triển khai: Tiến hành triển khai và hoàn tất nhiều kế hoạch, dự án xây dựng phát triển
khác nhau.
Giai đoạn hoàn thiện: Các hoạt động phát triển theo chiều sâu và các bước chuyển biến được mạnh
dạn triển khai.
Trong 30 năm tới đây sẽ diễn ra hai mốc thời gian kỷ niệm hai sự kiện mang ý nghĩa lịch sử trọng đại đối
với thành phố. Năm 2011 đánh dấu 100 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh rời bến Nhà Rồng ra đi tìm
đường cứu nước, và năm 2025 kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam. Quá trình triển khai thực hiện
sẽ được phân đoạn như dưới đây để đón hai mốc sự kiện đã nêu.
Các vấn đề cần giải quyết ở mỗi giai đoạn

Giai đoạn chuẩn bị
(2008 đến 2010)
Giai đoạn triển khai
(2011 đến 2025)
Giai đoạn hoàn thiện
(2026 đến 2035)
Hoàn chỉnh các
điều kiện triển
khai ・Trưng cầu ý kiến người dân
・Các quy định liên quan đến vấn đề
phát triển không gian ngầm,

・Xây lại kè bờ sông
・Hoàn thành đường ngầm (bên dưới đường Điện Biên Phủ）
・Tái thiết ga đầu mối xe buýt Bến Thành
・Phát triển khu vực quanh các ga UMRT và các trung tâm mua sắm bên
dưới mặt đất
・Chỉnh trang các tuyến đường trục (Tôn Đức Thắng, Hàm Nghi, Đồng Khởi,
Hai Bà Trưng, Lê Duẩn)
・Xây dựng các bãi đỗ xe công cộng chính
・Hoàn thành các hạng mục công trình và không gian trọng yếu như hoạt
động phát triển dọc bờ sông, xây dựng nhà hát mới hay các dự án điều
chỉnh đất đai
・Hoàn thành tuyến UMRT số 3 và 4

・Hoàn thành 3 cầu đường bộ nối
sang Thủ Thiêm, trong đó có 1
cầu dành cho khách bộ hành
・Hoàn thành đường ngầm (dưới
đường Nguyễn Thị Minh Khai)
・Mở rộng đường Lê lợi
・Phát triển cảnh quan trên các trục
đường chính (Tôn Đức Thắng,
Hàm Nghi, Đồng Khởi, Hai
Bà Trưng, Lê Duẩn)
・Bắt đầu phát triển cảnh quan dọc
bờ sông
・Hình thành các trục cảnh quan và
điểm nhấn cảnh quan
・Phát triển cảnh quan trên các
tuyến đường
・Đảm bảo các hành lang gió

・Tổ chức các triển lãm quốc tế
n 2035)

Tuyến UMRT số 1 và 2, tuyến LRT, cầu Thủ Thiêm, hầm Thủ Thiêm
Đường ngầm (dưới đường Điện Biên Phủ)
Ga đầu mối xe buýt Bến Thành (tái thiết)
Phát triển không gian ngầm quanh các ga UMRT
Chỉnh trang các tuyến đường trục, xây dựng các bãi đỗ xe công cộng
Phát triển dọc bờ sông, xây dựng Nhà hát mới
Tuyến UMRT số 3 và số 4
Ba cầu đường bộ nối sang Thủ Thiêm, trong đó có 1 cầu dành cho khách bộ hành
Mở rộng đường Lê Lợi
06

Th
ự
c thi quy ho
ạ
ch
đô th
ị
(1/
7
)06 Thực thi quy hoạch đô thị
23

CÁC CHIẾN LƯỢC QUẢN LÝ THIẾT KẾ ĐÔ THỊ
Các phương pháp cơ bản để hiện thực hóa “Hòn ngọc Viễn

hiện hữu mở rộng hiện hữu (Yêu
cầu dỡ bỏ hoặc điều chỉnh khi xây
lại)

-Phát triển các khu đất hoang hay
đất chưa được khai thác hiệu quả
-Chuyển đổi hệ số FAR không được
khai thác hết

-Tái thiết bằng cách điều chỉnh
nhà/đất thông qua việc chuyển
quyền sử dụng nhà/đất

PHÁT TRIỂN NGẦM

-Phát triển trên mặt đất phải hài hòa
với phát triển ngầm
Khuyến khích các hình thức phát
triển ngầm như các hạng mục liên
quan đến hệ thống tàu điện ngầm,
trung tâm mua sắm, bãi đỗ xe, trạm
biến điện hoặc các tuyến đường
dây, đường ống kỹ thuật

Phát triển không gian ngầm kết
hợp với quá trình xây dựng tuyến
UMRT hay đường ngầm
CẢNH QUAN
Giới hạn công trình xây dựng
nhằm đảm bảo tầm nhìn đến các

soát đỗ xe (triển khai ở đâu/bằng
cách nào)
-Triển khai hệ thống BRT (Hệ thống
dịch vụ xe buýt cao tốc)

-Xây dựng mạng lưới UMRT/LRT và
đường sá kết hợp với phát triển các
khu vực xung quanh
-Xây dựng bãi đỗ xe hơi và xe máy
tuân thủ theo quy hoạch chung

MÔI TRƯỜNG
-Cấm cưa, chặt cây trái phép
-Kiểm soát lượng khí thải và tiếng
ồn từ xe hơi và xe máy
-Lựa chọn vị trí và hướng xây dựng
thích hợp nhằm đảm bảo điều kiện
đối lưu không khí tối ưu
-Phủ xanh các tuyến đường và
không gian mở
-Yêu cầu các ô phố phải có nhiều
diện tích phủ xanh
-Nghiên cứu và xác định các khu
vực thích hợp để trồng các loại cây
lớn hoặc các loại cây đặc trưng

-Kết hợp trồng cây xanh trong xây
dựng đường sá
-Quy hoạch bảo tồn mảng xanh
-Hình thành trung tâm thông tin

Th
ự
c thi quy ho
ạ
ch
đô th
ị

(2/
7
)Institutional
Development

Restriction

Promotion

Shining
Pearl
of
the Orient

Ba phương pháp cơ bản để hiện
thực hóa “Hòn ngọc Viễn Đông”
Xây dựng cơ
chế chính sách