Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
A-Đặt vấn đề
I/ Lý do :
Con ngời đợc sinh ra theo quy luật tự nhiên của loài ngời, nhng nó thực sự phát
triển bền vững trong chiếc nôi của nền giáo dục hiện đại. Trong xu thế phát triển
của thế giới, để đào tạo nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam,
con ngời từng bớc phát triển, đi sâu vào nền kinh tế tri thức- đối tợng nhân cách
đủ năng lực làm chủ tri thức mới và công nghệ mới không ai khác chính là trẻ
em. Sự chuẩn bị đó phải bắt đầu từ trẻ em- lứa tuổi học sinh tiểu học. Trẻ em khi
sinh ra đợc thiên nhiên cho cơ thể ngời và bộ óc con ngời. Tuy nhiên trong quá
trình phát triển của cá thể lĩnh hội nền giáo dục của nhiều môi trờng khác nhau
đã biến chúng thành những đứa trẻ khác nhau. Điều đó lí giải rằng vì sao trong
một lớp học- cùng một độ tuổi lại xảy ra nhiều đối tợng học sinh mà các nha f
giáo dục phân chia thành đối tợng học sinh giỏi- khá- trung bình- yếu.
Đố với trẻ em từ 6 tuổi trở lên cuộc sống thờng ngày và gia đình không kham
nổi việc giáo dục trẻ em. Lúc này chỉ có nhà trờng mới có thể tạo ra cái mới cho
các em. Trong các đối tợng học sinh thì đố tợng học sinh yếu cần đợc quan tâm
trớc nhất, bởi vì các em cha đật đợc những yếu tố mà các bạn đã có. Giáo dục
( cụ thể là giáo viên) cần tạo ra cái mới cho các em. Các em cần đợc đứng trong
hành ngũ của sự hội nhập. Bởi vì ngay từ khi sinh ra các em đã là con ngời. Và
mỗi em đều có khả năng bỏ ngỏ nh nhau để trở thành chính mình, không phụ
thuộc vào hoàn cảnh xuất thân. Đây là quan điểm của một nền giáo dục thực sự
nhân văn và dân chủ. Và cũng không dễ dàng triển khai những điều còn qua ít ỏi
ở những học sinh yếu mà không bị cái gì cản trở và cũng không cản trở ai. Nhà
trờng- ngời thầy đóng vai trò quyết định trên bớc đờng chinh phục HS yếu đó.
Khó khăn nh vậy nên ngời giáo viên có trách nhiệm tìm ra hớng đây trong chơng
trình dành cho HS yếu kém- ngồi nhầm lớp, giúp các em đủ tự tin để học tiếp
lên các lớp trên.
II/ Thực trạng và nguyên nhân
1. Khó khăn cơ bản
a) Học sinh
4 Hà Văn Tới 1 2 HS ngồi nhầm lớp
( em Hà Văn Tới không biết đọc, đánh vần chậm, viết kém)
B- Giải quyết vấn đề
I. Công tác chuẩn bị
- GV nhận lớp ổn định nề nếp.
- Khảo sát chất lợng, phân loại đối tợng.
- Khảo sát lần hai với đối tợng HS yếu kém và ngồi nhầm lớp.
- Xác đinh HS yếu kĩ năng gì.
- Kiểm tra tâm lí học sinh và nguyên nhân gây yếu.
- Hớng dẫn HS cách sử dung sách vở.
- Bố trí chỗ ngồi để HS khá giúp đỡ thêm các HS yếu.
II. Lập kế hoạch đối với HS yếu và HS ngồi nhầm lớp
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
- Lập kế hoạch gặp gỡ liên lạc phụ huynh học sinh với quan điểm hợp tác
và phát triển, dự kiếm các tình huống:
Phụ huynh quan tâm sẵn sàng hợp tác cùng giáo viên
Phụ huynh quan tâm nhng thiếu kiến thức để giúp HS học tập ở nhà
Phụ huynh thờ ơ vô trách nhiệm giao phó cho giáo viên
- Lập kế hoạch kiểm tra thờng kì dới nhiều hình thức 15, 1 tiết
- Lập kế hoạch dạy phụ đạo ( xin ý kiến nhà trờng)
- Lập hồ sơ theo dõi HS yếu nhằm có cơ sở điêù chỉnh kế hoạch dạy học
- III/ Thực hiện nhiệm vụ:
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà ngời GV cần thực hiện với HS yếu
kém đó là : lập kế hoạch dạy học chính khóa và kế hoạch phụ đạo.
1. Kế hoạch Dạy học chính khóa:
DH chính khóa là dạy học theo chơng trrình của Bộ GD- ĐT ban hành. Khó
khăn lớn nhất của GV là làm sao phân bố lợng kiến thức phù hợp cả 3 đối tợng
mà không ảnh hởng đến thời gian của nhng tiết học khác. Trong đó với đối tợng
HS ngồi nhầm lớp, yêu cầu về kiến thức và kĩ năng đặt ra chỉ ở mức sơ giản nhất.
Khối lợng kiến thức cho mỗi tiết học là 3-4 bài tập đơn giãn (với môn Toán ). ở
các em ảnh hớng tới thời gian của giờ học. Trong giờ tập đọc các em đợc
đọc nhiều câu, nhiều đoạn khác nhau, đọc cho bạn khác nghe. Ngoài ra
trong các phân môn khác các yêu cầu bài tập cần để cho HS yếu đọc để
rèn kĩ năng đọc. Ngoài ra khi đánh giá, GV không nên yêu cầu cao quá
với HS mà chỉ động viên khích lệ các em.
Về kĩ năng viết GV hớng dẫn viết và dùng phơng pháp nghe viết để học sinh viết
bài. Sau khi HS viết xong cần cho các em thời gian để khảo lại bài viết để kịp
thời sửa chữa những sai sót của các em.
Khi đánh giá cần động viên, khích lệ các em. Không nên áp đặt theo tiêu chuẩn
với HS thông thờng.
2. kế hoạch phụ đạo
Việc phụ đạo HS yếu kém không diễn ra theo nội dung chơng trình của Bộ nhng
không nên diễn ra một cách tùy tiện. Để thực sự có hiệu quả GV cần nắm rõ HS
yếu cái gì ? mạch kiến thức nào để có kế hoạch bồi dỡng cụ thể. Với HS ngồi
nhầm lớp cần chú ý kĩ năng thực hiện 4 phép tính và giải toán đơn giản, đọc viết
thông thờng.
a) Với môn Toán
Giờ học phụ đạo các em có đợc nhiều thời gian hơn dành cho bài tập vận dụng.
Ngoài ra với HS lớp 4 đã bắt đầu học các dạng Toán phức tạp có lời văn và hình
học. Vì vậy GV cần giúp các em lập đợc sổ tay Toán học cho riêng mình trong
đó ở mỗi dạng Toán hệ thống đợc công thức, thứ tự các bớc giải giúp các em có
định hớng trong làm bài tập.
VD: +/ Để dạy tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó:
Giúp các em: hiểu tổng và tỉ số của 2 số
các bớc giải:
*) vẽ sơ đồ
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
*) tìm tổng số phần bằng nhau
*) tìm số bé
*) tìm số lớn
T
Họ và tên
Khảo sát Đối chứng
Khảo sát CL KTĐK Lần I KTĐK Lần II KTĐK Lần III
T TV T Đ V C T Đ V C T Đ V C
1 Chiến 4 3 6 6 2 4 4 6 5 6 3 9 7 8
2 Dũng 3 3 5 7 4 6 6 5 6 6 5 7 7 7
3 Thông 3 3 3 6 1 4 5 5 5 5 5 9 5 7
4 Tới 1 2 1 4 2 3 1 3 2 3 3 6 3 5
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
Ghi chú: Hà Văn Tới là HS ngồi nhầm lớp đến thời điểm này đã đã biết đọc viét
mặc dù còn chậm.
V/ Bài học kinh nghiệm
- GV cần xác định nhiệm trong năm học.
- Phân loại đối tợng HS và tìm hiểu nguyên nhân yếu kém.
- Tổ chức lớp học
- Lập kế hoạch dạy học phù hợp với đối tợng HS, tạo cơ hội cho HS yếu
kém tham gia trả lời, nêu ý kiến của bản thân, kịp thời động viên, khích
lệ.
- Lập thời gian phụ đạo cho HS có hiệu quả, chất lợng.
- Kiểm tra chất lợng thờng kì để nắm rõ tiến bộ của HS để điều chỉnh kế
hoạch dạy học thích hợp.
C. Kết luận
Trong dạy học có lẽ không có GV nào muốn HS của minh yếu kém trong học
tập, nhng tồn tại đó vẫn còn ở các lớp học. Việc dạy hiện nay đợc đánh giá theo
tiêu chuẩn Dạy thật- học thật- đánh giá thật thì ngời hớng dẫn học nhiều nhất
là là GV, việc biết cách hớng dẫn hấp dẫn HS biết vợt qua khó khăn về kiến thức,
kĩ năng là ngời GV đã mang lại niềm vui sự tự tin cho các em khi cắp sách đến
trờng, giúp các em vơn tới một xã hội phát triển, sẵn sàng sánh vai cùng các
cờng quốc năm châu nh Bác Hồ mong muốn.
các chuẩn mực đã học trong cuộc sống hàng ngày.
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
Trên cơ sở đợc trang bị kiến thức,luyện tập thực hành kĩ năng đạo đức mà có
tình cảm thái độ đúng đắn nh : Yêu thơng ông bà, cha mẹ; kính trọng, biết ơn
thầy, cô giáo và những ngời lao động; thông cảm với những ngời gặp khó khăn
hoạn nạn; tôn trọng mọi ngời khi giao tiếp; có ý thức trung thực,vợt khó trong
học tập,tiết kiệm tiền của;có ý thức giữ gìn các công trình công cộng,bảo vệ môi
trờng và thc hiên tốt luật giao thông.
Vị trí môn Đạo đức quan trọng nh vậy nhng khó khăn nhất khi thực hiện chơng
trình là các tiết thực hành kĩ năng và tiết dành cho địa phơng. Trong chơng trình
Đạo đức lớp 4,các tiết thực hành kĩ năng và tiết dành cho địa phơng đợc phân
phối là 7 tiết/tổng số 35 tiết (chiếm 20 % ). Vì thế việc nâng cao chất lợng dạy
học các tiết học này là rất quan trọng.Điều khó khăn là các tiết này không đợc
biên tập sẵn trong sách Đạo đức 4 cũng nh không có trong tài liệu tham khảo của
giáo viên. Cho nên khi thực hiện các tiết dạy này giáo viên rất lúng túng không
biết lựa chọn nội dung, phơng pháp,hình thức dạy học nào để vừa đáp ứng yêu
cầu chuẩn kiến thức,kĩ năng đề ra vừa hấp dẫn lôi cuốn học sinh nâng cao chất l-
ợng dạy và học.Làm thế nào để chuẩn bị và tổ chức dạy học thành công các tiết
dạy này là câu hỏi của tất cả giáo viên đứng lớp. Trớc thực trạng đó bớc vào năm
học 2008-2009 tôi đã nghiên cứu xây dựng các tiết thực hành kĩ năng và tiết
dành cho địa phơng theo hớng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh với
mong muốn khắc phục đợc những khó khăn của bản thân cũng nh đồng nghiệp,
từng bớc nâng cao chất lợng dạy học môn đạo đức lớp 4,hoàn thành mục tiêu kế
hoạch dạy học đề ra.
II/Thực trạng
Bản thân tôi trong quá trình dạy và dự giờ giáo viên nhận thấy: khi dạy các tiết
thực hành kĩ năng và tiết dành cho địa phơng môn Đạo đức ,giáo viên và học
sinh gặp những khó khăn nh sau:
- Đối với giáo viên:
+ Do vốn hiểu biết,trình độ và nghiệp vụ s phạm không đồng đều cho nên giáo
4c 8em 1 em = 12,5 % 4em = 50,0 % 3 em = 37,5 %
Trớc thực trạng đó cho nên ngay từ đầu năm học 2008-2009 bản thân tôi đã
nghiên cứu kĩ nội dung chơng trình, các tài liệu tham khảo,phơng pháp dạy học
môn Đạo đức lớp 4 ,mạnh dạn xây dựng các tiết thực hành kĩ năng và tiết dành
cho địa phơng vừa phục vụ cho việc dạy học của bản thân và nếu đợc có thể áp
dụng cho thực tế chung của cả khối 4 trong toàn trờng .
IIi/Nội dung
A. Hệ thống nội dung chơng trình:
- Chơng trình Đạo lớp 4 mới có 14 bài chính đợc biên tập trong sách Đạo đức lớp
4 dạy trong 28 tiết (mỗi tuần 1 tiết-mỗi bài 2 tiết ).Tiết thực hành kĩ năng có
4tiết-mỗi học kì 2 tiết.Tiết dành cho địa phơng có 3 tiết ,thực hiện vào cuối kì - -
Phân phối cụ thể nh sau:
Học kì I: Tiết thực hành kĩ năng giữa kì I là tiết 11(sau khi đã học xong tiết
2 của bài 5 ).Tiết thực hành kĩ năng cuối kì I là tiết thứ 18 (sau khi đã học xong
tiết 2 của bài 8).
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
Học kì II:Tiết thực hành kĩ năng giữa kì II là tiết thứ 25. Tiết thực hành kĩ
năng cuối kì II và cả năm là tiết thứ 35 (tiết cuối cùng của môn đạo đức lớp
4 ).Tiết dành cho địa phơng phân phối ở các tiết 32,33,34.
B. Xây dựng tiết thực hành kĩ năng và tiết dành cho địa phơng:
Căn cứ vào nội dung của các tiết trớc đã học ,căn cứvào tình hình học sinh và
điều kiện cụ thể của nhà trờng ,mỗi tiết thực hành kĩ năng hay tiết dành cho địa
phơng tôi thiết kế từ 3 đến 4 hoạt động.Mỗi hoạt động gắn liền với những hình
thức dạy học phù hợp. Các hoạt động mà tôi thờng sử dụng là:
+Hoạt động xử lý tình huống.
+Tổ chức trò chơi học tập.
+Hái hoa dân chủ.
+Đóng vai .
+Thi trả lời nhanh
-Thẻ 3 màu (đồ dùng cho học sinh cả lớp) để học sinh lựa chọn đúng sai
- Một số tình huống phù hợp với nội dung các bài đã học .
- Đồ dùng để đóng vai
- Nội dung trò chơi phù hợp với các bài đã học
- Phiếu học tập, cây hoa điểm 10.
III /Hoạt động dạy học :
Khởi động
Cho lớp hát bài : "Hổng dám đâu"
Hỏi : Qua bài hát em thấy bạn nhỏ
trong bài hát thế nào ?
- Từ đầu năm đến nay các em đã học
những bài nào?
- Giáo viên nhận xét và giới thiệu bài
-Không bỏ học đi chơi, chăm chỉ vợt
khó để học tập.
- Học sinh nêu từ bài 1 đến bài 5
- Học sinh khác nhận xét
Hoạt động 1:Xử lý tình huống
*. Mục tiêu:
- Học sinh nhận thức đợc : Cần phải trung thực trong mọi việc nói chung và
trong học tập nói riêng.
- Biết rèn luyện mình và giúp đỡ mọi ngời, có tính trung thực trog cuộc sống nói
chung và trung thực trong học tập nói riêng.
*. Tiến hành hoạt động:
- Giáo viên chia lớp thành ba nhóm và
giao nhiệm vụ cho các nhóm( để cho
hấp dẫn GV nên đặt tên cho 3 nhóm:
Trung thực, Thật thà , Thẳng thắn)
- Mỗi nhóm 1 tờ phiếu có ghi các tình
Các nhóm nhận nhiệm vụ và thực hiện
động
*Giáo viên kết luận:Trung thực trong
cuộc sống nói chung và trung thực
trong học tập nói riêng sẽ giúp mình
mau chóng tiến bộ và đợc mọi ngời
xử lí tình huống.
- HS có nhiều ý kiến sau đó nhóm sẽ
thống nhất chọn một ý kiến để trình
bày.Chẳng hạn:
+ Lan sẽ khuyên Mai không nên chép
bài của ngời khác. Lan sẽ giúp bạn học
tập để lần sau Mai đạt đợc kết quả tốt
hơn.
+ Em nên khuyên bạn không nên chép
bài ngời khác, mà nên có gắng học ,
có nh vậy mới mong tiến bộ
- Học sinh nhóm 2 thảo luận đa ra ý
kiến thống nhất.
- Việt sẽ khuyên Nam nên thú thật với
cô giáo. Nếu Nam không nghe Việt
nên báo trực tiếp với cô giáo- Có nh
vậy mới giúp Nam tiến bộ đợc.
- Học sinh nhóm3 thảo luận rồi cử đại
diện trình bày trớc lớp.
- Em sẽ khuyên bạn không nên giở tài
liệu, mà phải tự suy nghĩ để làm bài.
Nếu Hà không nghe thì em sẽ báo với
cô giáo, có nh vậy Hà mới cố gắng học
bài.
- Trung thực trong học tập sẽ thể hiện
theo nhóm sau đó cử đại diện lên trình
bày trớc lớp.
- Học sinh sẽ kể tấm gơng vợt khó
trong học tập mà em đã đợc chứng
kiến hoặc qua sách báo.
- Nhà xa trờng nhng lúc nào em cũng
đi học đúng giờ và rất chuyên cần/
Gặp bài khó đến mấy cũng phải suy
nghĩ làm bằng đợc, nếu cha làm đợc
em nhờ bạn hoặc thầy ,cô giảng lại
cho em để em tiếp tục làm/ Chữ viết
xấu lúc nào cũng bị điểm kém,cho nên
phải luyện nét chữ cho bằng đợc
- Em không đồng ý với ý kiến của chị.
Vì cứ để ngời khác làm thì mình
không bao giờ hiểu bài và không bao
giờ học tốt đợc.
- Em sẽ động viên Hải dậy sớm hơn và
tính toán thời gian đi từ nhà tới trờng
để sắp lịch cụ thể./ Cứ mỗi buổi học
em sẽ qua nhà Hải gọi Hải cùng đi.
-Học sinh kể lại những khó khăn và
những việc làm mà mình đã cố gắng v-
ơn lên vợt qua khó khăn để học tập tốt.
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
* Tơng tự ở vòng 2 giáo viên sử dụng
một số câu hỏi khác, và có thể một số
câu trùng nhau ghi vào thăm ở các hoa
để học sinh bắt thăm và trả lời.
* Giáo viên nhận xét ( )
* Giáo viên nhận xét.
GV kết luận: Cần mạnh dạn bày tỏ ý
muốn của mình với mọi ngời để tham
gia giải quyết một vấn đề nào đó,và
Học sinh thảo luận trong từng nhóm
các trờng hợp và đa ra ý kiến:
* Nhóm 1 thảo luận và đa ra ý kiến:
- Việc làm của Mai là sai. Vì Mai phải
có ý kiến để bạn phân công nhiệm vụ
phù hợp với khả năng của mình để
hoàn thành tốt. Có vậy mới là ngời có
trách nhiệm với bản thân với tập thể.
*Nhóm 2 thảo luận và đa ra ý kiến :
- Việc làm của Lan là đúng,vì có nh thế
bố mẹ mới hiểu đợc việc làm của Lan
là đúng, mới không trách phạt Lan.
- Em phải ôn tồn giải thích cặn kẽ để
ngời khác hiểu đúng về mình.
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
chúng ta cũng cần lắng nghe ý kiến của
ngời khác.
Tiết32 (dành cho địa phơng)
Lựa chọn nội dung : Giáo dục an toàn giao thông
I /Mục tiêu:
- Giúp học sinh củng cố một số hiểu biết về Luật lệ an toàn giao thông mà
các em đã đợc học .
- Từ đó giúp các em thực hiên tốt luật giao thông để đảm bảo an toàn cho bản
thân và cộng đồng.
II/Chuẩn bị :
+ Một số tài liệu.hình ảnh về các loại đờng giao thông.
- Giáo viên chốt lại: Khi đi trên đờng
giao thông chúng ta nhớ đi về bên phải
đờng và đi đúng phần đờng dành cho
ngời đi bộ.
*Tình huống 2: Qua đờng
- Có nhóm bạn học sinh đi học về
.Trên đờng đi các bạn đều đi đúng đ-
ờng. Đến chỗ rẽ vè nhà :3 bạn nhóm 1
dắt nhau chạy qua đờng vì lúc đó có
một chiếc xe ô tô sắp tới . Ba bạn
nhóm 2 vừa đi vừa nhìn trớc ,nhìn sau
dừng lại chờ ô tô chạy qua rồi mới giơ
tay ra xin đờng để rẽ về nhà.
-Nhóm nào thực hiện đúng ?vì sao ?
-Nhóm nào thực hiên sai? vì sao ?
- GVkết luận: Khi muốn sang đờng
phải nhìn trớc ,nhìn sau khi không có
xe chạy gần mới giơ tay xin sang đ-
ờng.
- Học sinh quan sát và đa ra ý kiến
của mình ( đúng thì giơ thẻ Đỏ;sai thì
giơ thẻ Xanh ;lỡng lự thì giơ thẻ Vàng)
-Học sinh giơ thẻ Đỏ cho nhóm 1,vì
nhóm một đã đI về bên phải là đúng.
- Học sinh giơ thẻ Xanh cho nhóm 2
vì đi về bên trái là hoàn toàn sai.
Hai nhóm lên thể hiện cả lớp quan sát
để nhận xét
Học sinh lúc này dùng thẻ số 1 ,số 2
vậy sẽ không an toàn trên đờng đi
học và vi phạm quy định an toàn
giao thông.
- Học sinh nhóm 2 : Cácbạn không
đợc đá bóng trên đờng thì sẽ không
an toàn cho bản thân và cho mọi ngời
xung quanh
-Học sinh nhóm 3: Minh không nên
đi tắm sông mà không có ngời lớn đi
kèm,vả lại tra nắng tắm sẽ bị cảm.
* Các nhóm nhận xét ,bổ sung lẫn
nhau.
V,Hiệu quả:
Những giáo án mà tôi đã thiết kế để dạy các tiết thực hành kĩ năng và tiết
dành cho địa phơng ở môn đạo đức 4 vừa giúp bản thân hoàn thành tốt yêu cầu
giảng dạy vừa có thể bổ cứu cho đồng nghiệp một cách cụ thể, thiết thực nhất,
khắc phục đợc những khó khăn mắc phải để không ngừng nâng cao chất lợng
dạy và học môn Đạo Đức .Sau đây là những kết quả cụ thể:
1Đối với giáo viên:
-Từ cách xây dựng tiết dạy của bản thân, tôi cũng nh giáo viên khối 4 đã có một
tài liệu tham khảo có tính khả thi mà từ trớc tới nay cha thực hiện đợc để từ đó
vận dụng vào yêu cầu giảng dạy của đối tợng học sinh lớp mình. Những nội
dung mà tôi trình bày sát với chơng trình; Các phơng pháp và hình thức tổ chức
dạy học nhẹ nhàng hấp dẫn dễ thực hiện góp phần củng cố đầy đủ ,hệ thống
những kiến thức kĩ năng môn đạo đức lớp 4 cho học sinh,hoàn thành mục tiêu
môn học đề ra.
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4
2,Đối với học sinh:
- Do có sự chuẩn bị tốt nên giờ học diễn ra nhẹ nhàng phù hợp với mọi đối tợng
sung cho đầy đủ và phong phú hơn.
Xin chân thành cảm ơn !
Tân Kì , Tháng 4 năm 2009
Xây dựng tiết Thực hành kĩ năng và Dành cho địa phơng môn Đạo Đức lớp 4