Bài 4
Bài 4
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY –
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY –HY LẠP VÀ RÔMA
HY LẠP VÀ RÔMA
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS phải
nắm được những vấn đề sau:
1. Kiến thức
- Điều kiện tự nhiên của vùng Đại Trung
Hải với sự phát triển của thủ công nghiệp và
thương nghiệp đường biển và với chế độ chiếm
nô.
- Từ cơ sở kinh tế – xã hội đã dẫn đến việc
hình thành thể chế Nhà nước dân chủ – cộng
hoà.
2. Tư tưởng
Giáo dục cho HS thấy được mâu thuẫn giai
cấp và đấu tranh giai cấp mà tiêu biểu là những
cuộc đấu tranh của nô lệ và dân nghèo trong xã
hội chiếm nô. Từ đó giúp các em thấy được vai
trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử.
3. Kỹ năng
- Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng bản đồ
để phân tích được những thuận lợi, khó khăn và
vai trò của điều kiện địa lý đối với sự phát triển
mọi mặt của các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải.

A
4
kiểm tra cùng một lúc được nhiều HS.
Câu hỏi 2:
Cư dân phương Đông thời cổ đại đã có
những đóng góp gì về mặt văn hoá cho nhân
loại?

Câu hỏi kiểm tra ở tiết 2
Tại sao Hy Lạp, Rôma có một nền kinh tế
phát triển? Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở
Hy Lạp, Rôma là gì?
2. Dẫn dắt bài mới
GV khái quát nội dung phần kiểm tra bài cũ
(phần kiểm tra ở tiết 1) dẫn dắt HS vào bài mới
và nêu nhiệm vụ nhận thức về bài mới cho HS
như sau:
Hy Lạp và Rôma bao gồm nhiều đảo nhỏ,
nằm trên bờ Bắc Địa Trung Hải. Địa Trung Hải
giống như cái hồ lớn, tạo nên sự giao thông
thuận lợi giữa các nước với nhau, do đó từ rất
sớm đã có những hoạt động hàng hải, ngư
nghiệp và thương nghiệp biển. Trên cơ sở đó,
Hy Lạp và Rôma đã phát triển rất cao về kinh tế
và xã hội làm cơ sở cho một nền văn hoá rất rực
rỡ. Để hiểu được điều kiện tự nhiên đã chi phối
sự phát triển kinh tế và xã hội của các quốc gia
cổ đại Hy lạp, Rôma như thế nào? Thế nào là thị
quốc? Sự hình thành thể chế Nhà nước dân chủ
cộng hoà ra sao? Những thành tựu văn hoá tiêu

đảo, đất canh tác ít
cà cứng, đã tạo ra
những thuận lợi và
khó khăn:
+ Thuận lợi: Có
biển, nhiều hải cảng,
giao thông trên biển
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
GV phân tích cho HS
thấy được: Với công cụ
bằng đồng trong điều
kiện tự nhiên như vậy thì
chưa thể hình thành xã
hội có giai cấp và Nhà
nước.
- GV nêu câu hỏi: Ý
nghĩa của công cụ bằng
sắt đối với vùng Địa
Trung Hải?
HS đọc SGK và trả lời
câu hỏi.
GV nhận xét và kết
luận:
- Việc công cụ bằng sắt
dễ dàng, nghề hàng
hải sớm phát triển.
+ Khó khăn: Đất ít

Hoạt động 2: Làm việc
theo nhóm
- GV đặt câu hỏi:
Nhóm 1: Nguyên nhân
ra đới của thị quốc?
Nghề chính của thị
quốc?
Nhóm 2: Tổ chức của
thị quốc?
- Cho các nhóm đọc
SGK và thảo luận với
 Thị quốc Địa
Trung Hải
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
nhau sau đó gọi các
nhóm lên trình bày và bổ
sung cho nhau.
- Cuối cùng GV nhận
xét và chốt ý:
Nhóm 1: Do địa hình
chia cắt, đất đai nhiều
vùng nhỏ, không có điều
kiện tập trung dân cư ở
một nơi. Hơn nữa nghề
buôn bán và làm nghề
thủ công là chính nên
mỗi bộ lạc sống ở từng

trọng là có bến cảng.
GV cho HS tìm hiểu về
thành thị Aten (SGK) để
minh hoạ.
Hoạt động 3: Hoạt
động tập thể
GV đặt câu hỏi cho cả
lớp suy nghĩ và gọi một
số HS trả lời:
Thể chế dân chủ cổ đại
biểu hiện ở điểm nào?
So với phương Đông?
HS đọc SGK và trả lời,
các cá nhân bổ sung cho
nhau.
- Không chấp nhận có
vua, có Đạiiôị công dân,
Hội đồng 500 như ở
- Tính chất dân chủ
của thị quốc: Quyền
lực không nằm trong
tay quý tộc mà nằm
trong tay Đại hội
công dân, Hội đồng
500,… mọi công
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
Aten, tiến bộ hơn ở

đối với nô lệ.
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
công dân), vai trò của
chủ nô rất lớn trong xã
hội vừa có quyền lực
chính trị vừa giàu có dựa
trên sự bóc lột nô lệ (là
các ông chủ, sở hữu nô
lệ).
- GV có thể cho HS tự
đọc thêm SGK để hiểu
thêm về kinh tế của các
thị quốc, mối quan hệ
giữa các thị quốc. Ngoài
ra gợi ý cho HS xem
tượng Pêriclet: Ông là
ai? Là người thế ào? Tại
sao người ta lại tạc
tượng ông? (Ông là
người anh hùng chỉ huy
đánh thắng Ba Tư, có
công xây dựng Aten
thịnh vượng đẹp đẽ.
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững

mới: Một chế độ dựa
trên sự bóc lột của chủ
nô đối với nô lệ người ta
gọi đó là chế độ chiếm
hữu nô lệ, nô lệ bị bóc
lột và đã đấu tranh làm
cho thời cổ đại và chế độ
chiếm hữu nô lệ chấm
dứt. Nhưng cũng ở thời
kỳ đó, dựa vào trình độ
phát triển cao về kinh tế
công thương và thể chế
dân chủ, cư dân cổ đại
Địa Trung Hải đã để lại
cho nhân loại một nền
văn hoá rực rỡ. Những
thành tựu đó là gì, tiết
học này sẽ giúp các em
a. Lịch và chữ viết
- Lịch: cư dân cổ đại
Địa Trung Hải đã
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
thấy được những giá trị
văn hoá đó.
Hoạt động 4: Hoạt
động theo nhóm
GV cho HS bài tập sưu

cái, sau thêm 6 chữ
nữa để trở thành hệ
thống chữ cái hoàn
chỉnh như ngày nay.
- Ý nghĩa của việc
phát minh ra chữ
viết: đây là cống
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
lại và cho điểm (điều này
sẽ động viên được HS).
GV nên có các câu hỏi
gợi mở cho các nhóm
thảo luận và trả lời như:
Quan niệm của cư dân
Địa Trung Hải về trái
đất, mặt trời? Cách tính
lịch so với cư dân cổ đại
phương Đông? Chữ viết
của cư dân Địa Trung
hải có dễ đọc, dễ viết
hơn phương Đông
không? Những chữ trên
Khải hoàn môn Trai-an
có gì giống với chữ viết
chúng ta đang sử dụng
bây giờ?
hiến lớn lao của cư

chuyện về nhà bác học
Acsimet), có thể ghi lên
bảng giới thiệu cho cả
lớp một định lý. Các
nhóm khác bổ sung cho
chính xác của khoa
học, đạt tới trình độ
khái quát thành địa
lý, lý thuyết và nó
được thực hiện bởi
các nhà khoa học có
tên tuổi, đặt nền
móng cho ngành
khoa học đó.
c. Văn học
- Chủ yếu là kịch
(kịch kèm theo hát).
- Một số nhà viết
kịch tiêu biểu như
Sô phốc, Ê-sin, …
- Giá trị của các vở
kịch: Ca ngợi cái
đẹp, cái thiện và có
tính nhân đạo sâu
sắc.
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
nhóm bạn.

xét về nội dung? (mang
tính nhân đạo, đề cao cái
thiện, cái đẹp, phản ánh
các quan hệ trong xã hội,
…)
- Nghệ thuật: Cho các
em giới thiệu về các tác
phẩm nghệ thuật mà các
em sưu tầm được, miêu
tả đền Pác-tê-nông, Đấu
trường ở Rô-ma trong
SGK, ngoài ra cho HS
quan sát tranh: tượng lực
sĩ ném đĩa, tranh tượng
nữ thần Athêna, …
- GV đặt câu hỏi: Hãy
nhận xét về nghệ thuật
của Hy Lạp, Rôma?
- GV gọi HS trả lời và
các nhóm bổ sung cho
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
nhau, sau đó GV chốt ý:
Chủ yếu là nghệ thuật
tạc tượng thần và nghệ
thuật xây dựng các đền
thờ thần. Tượng mà rất
"người", rất sinh động,