CHƯƠNG IV
CHƯƠNG IV
VIỆT NAM Ở NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX
VIỆT NAM Ở NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX
Bài 25
Bài 25
TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, KINH TẾ, VĂN
TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, KINH TẾ, VĂN
HOÁ DƯỚI TRIỀU NGUYỄN
HOÁ DƯỚI TRIỀU NGUYỄN
(Nửa đầu thế kỷ XIX)
(Nửa đầu thế kỷ XIX)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong yêu cầu HS nắm được.
1. Kiến thức
- Tình hình chung về các mặt chính trị,
kinh tế, văn hoá ở nước ta nửa đầu thế kỷ XIX
dưới vương triều nguyễn trước khi diễn ra
cuộc kháng chiến chống xâm lược của thực
dân Pháp.
- Thống trị nước ta vào lúc chế độ phong
kiến đã bước vào giai đoạn suy vong lại là
những người thừa kế của giai cấp thống trị cũ,
vương triều Nguyễn không tạo được điều kiện
đưa đất nước bước sang một giai đoạn phát
triển mới phù hợp với hoàn cảnh của thế giới.
2. Tư tưởng
- Bồi dưỡng ý thức vươn lên, đổi mới
trong học tập.
- Giáo dục ý thức quan tâm đến đời sống

HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Cả lớp –
Cá nhân
- GV gợi lại cho Hs nhớ
lại sự kiện 1792 vua
Quang trung mất, Triều
đình rơi vào tình trạng
I. Xây dựng và
củng cố bộ máy
Nhà nước, chính
sách ngoại giao.
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
lục đục, suy yếu, nhân cơ
hội đó, Nguyễn Ánh đã
tổ chức tấn công các
vương triều Tây Sơn.
1802 các vương triều Tây
Sơn lần lượt sụp đổ.
Nguyễn Anh lên ngôi
vua.
- GV giảng giải thêm về
hoàn cảnh Lịch sử đất
nước và thế giới khi nhà
Nguyễn thành lập.
Lần đầu tiên trong Lịch
sử, một triều đại phong
kiến cai quản một lãnh

- GV có thể dùng bản
đồ Việt Nam thời Minh
Mạng để chỉ các vùng từ
Ninh Bình trở ra Bắc là
* Tổ chức bộ máy
Nhà nước.
- Chính quyền Trung
ương tổ chức theo
mô hình thời Lê.
- Thời Gia Long chia
nước ta làm 3 vùng:
Bắc Thành, Gia
Định Thành và các
trực doanh (trung
Bộ) do triều đình
trực tiếp cai quản.
- Năm 1831 – 1832
Minh Mạng thực
hiện một cuộc cải
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
Chấn Bắc Thành, từ Bình
Thuận trở vào Nam là
Chấn Gia Định Thành.
Chính quyền trung ương
chỉ quản lý trực tiếp từ
Thanh Hoá đến Bình
Thuận. Còn lại hai khu tự

tình thời Minh Mạng.
- GV bổ sung chốt ý:
Sự phân chia các tỉnh của
Minh Mạng được dựa
trên cơ sở khoa học, phù
hợp về mặt địa lý, dân
cư, phong tục tập quán
địa phương phù hợp với
phạm vi quản lý của 1
tỉnh. Là cơ sở để phân
chia các tỉnh như ngày
nay. Vì vậy cải cách của
Minh mạng được đánh
giá rất cao.
- HS nghe, ghi nhớ.
- GV trình bày tiếp về
tổ chức Nhà nước thời
Nguyễn.
- HS nghe, ghi chép.
luật lệ với 400 điều
hà khắc.
- Quân đội: được tổ
chức quy củ trang bị
đầy đủ song lạc hậu,
thô sơ.
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
- Phát vấn: so sánh bộ

Nguyễn, mặt tích cực và
hạn chế?
- HS suy nghĩ trả lời.
- GV bổ sung, kết luận:
+ Tích cực: Giữ được
quan hệ thân thiện với
các nước láng giềng nhất
là Trung Quốc.
* Ngoại giao:
- Thần phục nhà
Thanh (Trung Quốc)
- Bắt Lào,
Campuchia thần
phục.
- Với phương Tây
“đóng cửa, không
chấp nhận việc đặt
quan hệ ngoại giao
của họ”.
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
+ Hạn chế: Đóng cửa
không đặt quan hệ với
các nước Phương Tây,
không tạo điều kiện giao
lưu với các nước tiên tiến
đương thời. Vì vậy
không tiếp cận được với

ruộng đất công còn nhiều
cho nên quân điền có tác
dụng rất lớn còn ở thời
Nguyễn do ruộng đất
công còn ít nên tác dụng
của chính sách quân điền
không lớn.
Một hình thức khẩn
hoang phổ biến ở thời
Nguyễn đó là hình thức:
khẩn hoang doanh điền:
Nhà nước cấp vốn ban
đầu cho nhân dân → mua
sắm nông cụ, trâu bò để
nông dân khai hoang, ba
(20% tổng diện tích
đất), đối tượng được
hưởng nhiều, vì vậy
tác dụng không lớn).
- Khuyến khích khai
hoang bằng nhiều
hình thức, Nhà nước
và nhân dân cùng
khai hoang.
- Nhà nước còn bỏ
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
năm sau mới thu thuế

Nam vẫn là một nền
nông nghiệp thuần
phong kiến, rất lạc
hậu.
Hoạt động 4: * Thủ công nghiệp:
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
- GV yêu cầu HS theo
dõi SGK tình hình thủ
công nghiệp nước ta dưới
thời Nguyễn.
- HS theo dõi SGK phát
biểu.
- GV bổ sung kết luận.
- HS ghi chép:
- GV phát vấn : Em có
nhận xét gỉ về tình hình
thủ công nghiệp thời
Nguyễn? Có biến đổi so
với trước không? Mức độ
- Thủ công nghiệp:
Nhà nước được tổ
chức với quy mô
lớn, các quan xưởng
được xây, sản xuất
tiền, vũ khí, đóng
thuyền, làm đồ trang
sức, làm gạch ngòi

chạy bằng hơi nước.
Nhưng do chế độ công
thương hà khắc nên chỉ
dừng lại ở đó.
+ Thủ công nghiệp nhìn
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
chung không có điều
kiện tiếp cận kỹ thuật của
các nước tiên tiến, vì vậy
so với nền công nghiệp
phương Tây, thủ công
nghiệp nước ta lạc hậu
hơn nhiều.
Hoạt động 5:
- GV yêu cầu HS theo
dõi tiếp SGK để thấy
được tình hình thương
nghiệp nước ta thời
Nguyễn.
- HS đọc SGK phát
biểu.
- GV bổ sung, kết luận.
- HS nghe, ghi chép.
- GV phát vấn: Rm có
nhận xét gì về chính sách
ngoại thương của nhà
* Thương nghiệp

nước phương Tây
chỉ được ra vào cảng
Đà Nẵng.
Đô thị tàn lụi dần.
Hoạt động 6: Cả lớp
- GV: yêu cầu HS lập
bảng thống kê các thành
tựu văn hoá tiêu biểu của
thời Nguyễn ở nửa đầu
thế kỷ XIX theo mẫu:
Các lĩnh Thành tựu
III. Tình hình văn
hoá – giáo dục
Các
lĩnh
vực
Thành tựu
- Giáo
dục
- Giáo dục
Nho học
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
vực
- Giáo dục
- Tôn giáo
- Văn học
- Sử học

hạn chế
thiên chúa
giáo.
- Văn học
chữ Nôm
phát triển.
Tác phẩm
xuất sắc của
Nguyễn Du,
Hồ Xuân
Hương, Bà
Huyện
Thanh
Các hoạt động của thầy
và trò
Những kiến thức
HS cần nắm vững
chuẩn xác.
- GV phát vấn: Em có
nhận xét gì về Văn hoá –
Giáo dục thời Nguyễn?
- Trả lời: Văn hoá giáo
dục thủ cựu nhưng đã đạt
nhiều thành tựu mới. Có
thể nói nhà Nguyễn có
những cống hiến, đóng
góp. Giá trị về lĩnh vực
văn hoá, giáo dục: đại thi
hào Nguyễn Du, di sản
văn hoá thế giới: Cố đô

- Đánh giá chung về nhà Nguyễn.
5. Dặn dò
- HS học bài, sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về
thời Nguyễn.