NÉT MỚI TRONG HÌNH TƯỢNG NGƯỜI CHIẾN BINH TÂY TIẾN
1. Vài nét về hình tượng người lính trong thơ ca Việt nam.
+ Dân tộc Việt Nam - một dân tộc luôn phải đương đầu với các cuộc chiến
tranh xâm lược. Lịch 4000 năm của dân tộc, về cơ bản là lịch sử chiến tranh
vệ quốc. Vì vậy, hình tượng người lính luôn là hình tượng trung tâm trong
đời sống xã hội cũng như trong văn học nghệ thuật.
+ Hình tượng người lính đã từng xuất hiện trong ca dao, cổ tích, trong văn
học Trung đại ( thơ văn Nguyễn Trãi, trong Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc
+Từ sau CM Tháng Tám, hình tượng người lính đã trở thành hình tượng
trung tâm của VH CM. ( )
2. Hoàn cảnh ra đời và cảm hứng sáng tạo bài thơ Tây Tiến
- Bài thơ Tây Tiến ra đời năm 1948, sau một thời gian, QDũng xa Tây
Tiến vì vậy cảm xúc bao trùm trong bài thơ là cảm xúc hoài niệm. Đây là
điểm khác biệt so với hoàn cảnh ra đời của các bài thơ viết vê người lính
trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp như: Đồng chí của Chính
Hữu, Nhớ của Hồng Nguyên
- Cảm hứng bao trùm của bài thơ là nỗi nhớ: nhớ thiên nhiên Tây Bắc
hoang sơ kỳ vĩ và thơ mộng; nhớ về tình quân dân ấm áp và bao trùm lên cả
là nỗi nhớ về những đồng đội, những người đã cùng QD trải qua những ngày
tháng gian khổ ở Tây Tiến .
- Khắc hoạ hình tượng người lính, QD không nhằm khắc hoạ, thể hiện một
con người cụ thể, riêng biệt, mà tạo dựng hình ảnh người lính Tây Tiến được
hun đúc từ những phẩm chất tinh thần đẹp đẽ của muôn ngàn người lính nơi
miền Tây. Với QD, người lính Tây Tiến trở thành niềm kiêu hãnh. QD như
tìm thấy bóng dáng của mình trong chân dung của đồng đội.
3. Những nét mới trong cách cảm nhận và khắc hoạ hình tượng người
lính của Quang Dũng trong bài thơ Tây Tiến.
a. Nét mới trong cách cảm nhận về vẻ đẹp người lính:
+ Vẻ đẹp hào hoa
- Nếu người lính trong Đồng chí (Chính Hữu), Nhớ (Hồng Nguyên)Cá nước,
Tố Hữu; Đồng chí, Chính Hữu mang dáng dấp của những người nông dân ra

- Viết về người lính trong những năm thăng kháng chiến gian khổ, Quang
Dũng không né tránh sự mất mát, đau thương. Vẻ đẹp của người lính không
tách rời nỗi đau của chiến tranh ác liệt. Sự hi sinh của những người lính đã
được biểu hiện bằng những hình ảnh bi thương, nhưng không bi luỵ. Cái
chết đồng hành với mỗi bước chân trên con đường chiến trận. Người lính có
thể gục xuống, ngã xuống vì bom đạn vì sốt rét, vì đói khổ, nhưng đó không
phải là sự gục ngã: Trong cái bi (nỗi đau mất mát, chiến tranh tàn khốc) vẫn
tiềm tàng một sức mạnh bất khuất: "Anh bạn dãi dầu không bưởi nữa - Gục
lên súng mũ bỏ quên đời" ; "Rải rác biên cương mỏ viễn xứ - Chiến trường
đi chẳng tiếc đời xanh - áo bào thay chiếu anh về đất - Sông Mã gầm lên
khúc độc hành"
+Tâm hồn lạc quan, lãng mạn
- Tâm hồn lạc quan, lãng mạn vốn là phẩm chất tinh thần nổi bật của người
lính. Nhiều tác giả đã viết về điều đó , song ở Tây Tiến, tâm hồn lạc quan,
mơ mộng của những chàng trai Hà Nội không giống với cái hồn nhiên chân
chất của những người lính xuất thân từ từ gốc rạ bờ tre, từ cây đa, giếng
nước. ( Giếng nước gốc đa Đằng nớ vợ chưa đằng nớ Lũ chúng tôi ). Đã
có một thời người ta phê phán câu thơ Đêm mơ Hà Nộ dáng Kiều thơm-
cho rằng QD mộng mơ quá, nhưng suy cho cùng, điều đó lại rất cần thiết.
Đặc biệt, đối với những người lính phải chiến đấu trong một hoàn cảnh
khắc nghiệt , nếu không có niềm lạc quan, mộng mơ thì họ sẽ chết vì nỗi
buồn trước khi chết vì bom đạn của kẻ thù (nhất lại là đối với những chàng
trai HN ). Từng là một người lính nên QD hiểu rõ điều đó.
-Vẻ đẹp lãng mạn của người lính Tây Tiến được bộc lộ không phải chỉ ở
dáng vẻ oai hùm, phóng túng, mà luôn thăng hoa trong chất tâm hồn, trong
từng giai điệu cảm xúc của người lính giữa cảnh tàn khốc của chiến tranh.
Cái nhìn của nhà thơ cũng là cái nhìn từ đôi mắt mộng mơ của người lính.
Đôi mắt ấy đã cảm nhận được về đẹp đầy chất thơ của thiên nhiên, con
người, cuộc sống miền Tây Tổ quốc: "Người đi Châu Mộc chiều sương ấy -
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ - Có nhớ dáng người trên độc mộc - Trôi dòng