BÀI GIẢNG TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO
(Kỳ 1)

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới, tai biến mạch máu não, còn
gọi là đột quỵ (stroke), là các thiếu sót chức năng thần kinh xảy ra đột ngột, với
các triệu chứng khu trú hơn là lan tỏa, các triệu chứng tồn tại quá 24 giờ hoặc tử
vong trong 24 giờ, loại trừ nguyên nhân sang chấn sọ não.
Tai biến mạch máu não là căn bệnh gây tử vong đứng hàng thứ 3 sau ung
thư và tim mạch. Số bệnh nhân có di chứng nặng và nhẹ chiếm 50%, số chết
chiếm 24%, số sống và trở làm việc bình thường chiếm 26%. Ở Hoa Kỳ mỗi năm
có khoảng 700.000-750.000 bệnh nhân mới và tái phát (Jama. Vol 283, N
0
23, 21-
6-2000).
Ở Pháp, số bệnh nhân tử vong ở người già do tai biến mạch máu não, chiếm
khoảng 12% đứng hàng đầu trong số các nguyên nhân tử vong. Người ta ước tính
hiện nay ở Pháp có khoảng 8/1000 dân số bị tai biến mạch máu não.
Ở các nước phát triển bệnh tai biến mạch máu não đã gây thiệt hại to lớn
về kinh tế, tốn phí cho mỗi bệnh nhân thiếu máu cục bộ là 90.000 USD và xuất
huyết dưới nhện (xuất huyết màng não) là 225.000 USD. (Theo Life extension
foundation, 1998-2000).
Ở Việt Nam, tỷ lệ mắc chứng bệnh tai biến mạch máu não đang gia tăng ở
mức đáng lo ngại đối với cả hai giới nam và nữ ở các lứa tuổi. Theo thống kê ở
các bệnh viện tuyến tỉnh, thành phố qua từng thời kỳ 3-5 năm cho thấy tỷ lệ bệnh
nhân vào điều trị nội trú tăng 1,7-2,5 lần. Tỷ lệ tai biến mạch máu não tăng theo
thang tuổi.
Theo một số thống kê ở một số bệnh viện tỉnh, thành cho thấy số người
trẻ dưới 50 tuổi bị tai biến mạch máu não chiếm một tỉ lệ đáng quan tâm. Ở các
nước đang phát triển, tỷ lệ tai biến xuất huyết nội sọ ở người trẻ gần tương đương
với người già.
Từ năm 1950 đến nay, nhờ các biện pháp chống yếu tố nguy cơ chính gây

Xảy ra khi máu thoát khỏi thành mạch vào nhu mô não. Tụ máu não và
xuất huyết não không có gì khác nhau về giải phẫu bệnh, tụ máu là thuật ngữ của
các nhà ngoại khoa mang ý nghĩa cần xem xét điều trị phẫu thuật.
Xuất huyết não chiếm tỉ lệ 15-20% các tai biến mạch máu não. Nguyên
nhân chủ yếu là: huyết áp cao, xơ vữa mạch ở người lớn tuổi: dị dạng mạch máu
não ở người trẻ.
Xuất huyết dưới nhện (xuất huyết màng não) không xếp vào loại xuất
huyết não, vì máu chảy trong khoang nhện ngoài não. Tuy nhiên, máu có thể phá
vào mô não và tụ lại trong náo gọi là xuất huyết não - màng não.