Ưu tiên điều gì: Lãnh đạo
hay tính hiệu quả?
Vấn đề nào hơn, lãnh đạo hay hiệu quả? Nếu bạn hỏi tôi
câu hỏi đó vài tháng trước đây, tôi đã trả lời rằng hai yếu
tố này không thể tách rời nhau, và bạn không thể có một
mà thiếu yếu tố còn lại.
David Weinberger, đồng tác giả của The Cluetrain
Manifesto; gần đây đã dành một ngày ở West Point nói
chuyện với chúng tôi. Cách quan sát trung tâm của ông đó
là với những người có quan điểm tán thành chú trọng vào
yếu tố lãnh đạo như chúng tôi, thì tất cả hãy nói về tính
hiệu quả. Điều này khiến tôi suy nghĩ.
Trong quân đội Mỹ, thành công là hoàn thành sứ mệnh
với chi phí thấp nhất - trên phương diện cuộc sống.
Nhưng sẽ thế nào khi tình hình phức tạp với sự mơ hồ,
thậm chí có những phản hồi đối lập về việc bạn có đang
thành công hay không?
Hãy cụ thể ở đây. Hãy xem kịch bản dưới đây (Lưu ý: tên
nhân vật trong câu chuyện này đã được thay đổi). Bạn là
Chris, một lãnh đạo lính bộ binh 23 tuổi người gần đây đã
đến Afghanistan. Bạn có chứng chỉ 4 năm và hành trang
trên lưng là Trường Army Ranger School; nhưng hãy đối
mặt với nó, bạn vẫn thiếu kinh nghiêm. Hôm nay, bạn
đang có một nhiệm vụ mới: Hãy lập tiền đồn ở một thung
lũng hẻo lánh để mở rộng tầm ảnh hưởng của chính phủ
Afghanistan tới khu vực nơi không có một chính phủ nào
hiện diện cho tới bây giờ.
Và tại sao không có một chính phủ nào hiện diện ở thung
lũng này? Ồ, có thể bởi vì địa thế vô cùng khắc nghiệt:
các đỉnh núi phủ đầy tuyết và đá lởm chởm làm tăng tính
hiểm trở cho thung lũng cách mặt đất là 15,000 feet - đỉnh


Bên trong căn nhà vách đất, đẫm mồ hôi vì nóng và khói,
bạn ngồi chéo chân trên sàn nhà bẩn, và chiếc áo bạn
đang mặc gây cảm giác tựa như một chiếc áo khoác
nặng. Nhấp một chút thứ nước ấm và đặc đại loại như
sữa dê, bạn không ngừng tự hỏi, mình đã từng nghe đến
tên của người đàn ông này trước đây ở đâu đó rồi. Và rồi,
nó xuất hiện - Haji Salar là cha của Haji Jahangeer, mục
tiêu có giá trị số 1 trong vùng - một người mà Lực lượng
hoạt động đặc biệt của Mỹ đã từng cố gắng giết hay bắt
sống bao nhiêu năm nay mà không thành công. Bạn hỏi
ông ta giờ con trai ông ta đang thế nào. Ông giật mình với
cái nhìn biến sắc nhưng rồi nhanh chóng lấy lại tự tin, và
ông nói với bạn rằng ông chưa từng gặp hay nghe tin tức
gì từ con trai ông hàng tháng trời và cũng không biết hắn
ta hiện đang ở đâu.
Sau bữa trưa, bạn rời nhà ông ấy nhưng chỉ sau khi ông
ấy mời bạn quay trở lại vào ngày hôm sau. Bạn tiếp tục
gặp gỡ Haji Salar, cả ở nơi của ông ấy lẫn nhà bạn,
những tiền đồn nhỏ mà bạn đang xây dựng. Bạn bắt đầu
phát triển một mối quan hệ. Bạn cung cấp cho ông ta
những nhu phẩm như bao gạo và đậu tương để phân phát
cho mọi người, và ông ấy giới thiệu bạn với một vài già
làng nữa. Thêm vào đó, bạn bắt đầu nói về các dự án
công việc mà bạn có thể bắt đầu dịch chuyển thung lũng
này về phía trước (nguồn nước, trường học, đường xá ).
Những tuần trôi đi trong thung lũng và bạn chưa bị tấn
công một lần nào. Nhưng cấp trên tại sở chỉ huy cảnh báo
bạn rằng các báo cáo điện đài cho thấy rằng Haji Salar
đang nói chuyện với con trai và báo cáo lại cho hắn ta chi

Jahangeer, thành viên nổi dậy, vẫn còn đang tự do.
Trước khi bạn tiến đến những kết luận đơn giản, hãy rõ
rằng không có cách nào bạn có thể dứt khoát được mối
quan hệ nguyên nhân - kết quả giữa Haji Salar đang bị cô
lập và những hậu quả tiêu cực; tình hình quá phức tạp để
làm được điều đó. Thậm chí nếu Chris vẫn còn ở lại thung
lũng, làm việc với Haji Salar, có thể chỉ là vấn đề thời gian
trước khi tình hình được sáng tỏ hơn. Có thể Haji Salar
đang bảo vệ Chris, nhưng chúng ta cũng không thể biết
được.
Nếu con trai của bạn ở trong trung đội của Chris, bạn sẽ
thực sự quan tâm điều gì - liệu anh ta có là một lãnh đạo
tốt, hay hơn thế nữa, liệu trung đội của anh ta hoạt động
có hiệu quả? Nếu câu trả lời của bạn là "trung đội hoạt
động hiệu quả" - thì thông điệp bạn truyền đến cho chúng
tôi những người quan tâm rất nhiều đến việc phát triển
các nhà lãnh đạo là gì?