Chương I
THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA TẾ BÀO
Tiết 6 (bài 7)
CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
VÀ NƯỚC CỦA TẾ BÀO

I/ MỤC TIÊU
1/ Kiến thức
a/ Cơ bản
Học xong bài này, học sinh phải:
-Kể tên được các nguyên tố cơ bản của vật chất sống, trình bày được sự
tạo thành các hợp chất hữu cơ trong tế bào.
-Phân biệt được các nguyên tố vi lượng với đa lượng và vai trò của
chúng.
-Giải thích được tại sao nước lại là một dung môi tốt. Nêu được các vai
trò sinh học của nhà nước đối với tế bào và cơ thể.
b/ Trọng tâm
Vai trò của các nguyên tố hóa học và nước trong tế bào.
2/ Kỹ năng
Rèn luyện kỹ năng phân tích hình ảnh từ việc so sánh cấu trúc nước đá
và nước thường.
3/ Thái độ
Học sinh có thái độ đúng đắn trong việc ăn uống đầy đủ các chất nhằm
cung cấp các dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể.
II/ CHUẨN BỊ
1/ Giáo viên
-Hình 7.1, 7.2 sách giáo khoa.
-Hình 7.1 và 7.2 sách giáo viên.
-Tranh về cấu trúc các hợp chất hữu cơ có trong cơ thể: đường, lipit,
glucid, ….
2/ Học sinh

-Các nguyên tố hóa học có trong
I/ Các nguyên tố hóa học cấu tạo
nên tế bào
1/ Những nguyên tố hóa học của
tế bào tự nhiên.
-Các chất vô cơ, hữu cơ đều được
cấu tạo từ các nguyên tố hóa học.
-GV: Tại sao hằng ngày cơ thể
chúng ta phải lấy thức ăn từ trong tự
nhiên?
HS: Cơ thể chúng ta không thể tự
tổng hợp được một số chất mà phải
lấy từ môi trường sống để tổng hợp
thành chất sống riêng. Thức ăn hàng
ngày chứa chất vô cơ và hữu cơ
cung cấp cho cơ thể.

-Có khoảng bao nhiêu nguyên tố

các nguyên tố chủ yếu trong tế bào
cơ thể người để trả lời các câu hỏi
sau:
-Thế nào là nguyên tố đa lượng và
nguyên tố vi lượng?
-GV: Tại sao C, H, O, N là các
nguyên tố chính cấu trúc nên mọi tế
bào và cơ thể sống?
-Vì sao nguyên tố Cacbon là đặc
biệt quan trọng cấu trúc nên các đại
phân tử hữu cơ là những chất hóa
học chính cấu tạo nên tế bào.
-Nguyên tố cacbon có lớp vỏ điện
tử vòng ngoài cùng có 4 điện tử nên
có 4 liên kết cộng hóa trị với các
nguyên tố khác đã tạo nên nhiều bộ
khung cacbon của các đại phân tử
hữu cơ khác nhau.
*Nguyên tố vi lượng là những
nguyên tố chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ hơn
0,01% khối lượng chất sống của cơ
thể: Mn, Zn, Cu, Bo, ….
-4 nguyên tố C, H, O, N đã tương
tác với nhau tạo nên những chất hữu

-Là thành phần không thể thiếu
của các enzim.
-Một số ion như Na, K tham gia
vào quá trình dẫn truyền xung thần
kinh.
-Tham gia vào quá trình đông máu
(Ca), cấu tạo nên hêmôglobin (Fe),
enzim hô hấp (Fe).
Tham gia vào hoạt động của
hoocmon tuyến yên, tuyến sinh dục
(Zn). thế nào để cây phát triển tốt?
-Ở người, đặc biệt là trẻ em đang
lớn để phòng tránh bệnh cần có chế
độ dinh dưỡng như thế nào?
GV lưu ý: không phải mọi sinh vật
đều cần tất cả các nguyên tố sinh học
như nhau (trừ C, H, O, N), tùy từng
sinh vật, giai đoạn phát triển mà nhu
cầu về từng nguyên tố không giống
nhau.

Hoạt động 2: NƯỚC VÀ VAI TRÒ CỦA NƯỚC
ĐỐI VỚI TẾ BÀO
Mục tiêu: - Học sinh chỉ ra được cấu trúc của nước dẫn đến các đặc tính

a/ Cấu trúc

-Gồm một nguyên tố oxy kết hợp
với 2 nguyên tố hydro bằng liên kết
cộng hóa trị.
-Phân tử nước có 2 đầu tích điện
trái dấu do đôi điện tử trong mối liên
kết bị kéo lệch về phía oxy. b/ Đặc tính -Phân tử nước có tính phân cực:
+Phân tử nước này hút phân tử
nước kia.
+Phân tử nước hút các phân tử
phân cực khác.
-Tạo mạng lưới nước.

phía mình mạnh hơn hydro nên đầu
oxy mang điện tích âm còn đầu phía
hydro mang điện tích dương. Điều
đó làm cho phân tử nước có tính
phân cực, là cơ sở cho mọi tính chất
diệu kỳ của phân tử nước trong tế
bào. Các liên kết hydro tạo ra tính
kết dính của nước ở trạng thái lỏng.
-Các phân tử nước ở bề mặt tiếp
xúc với không khí nhờ các liên kết

sánh liên kết trong nước đá và nước
thường và đặt câu hỏi: So sánh kích
thước khoảng trống giữa các phân tử
nước ở hai loại nước đá và nước
thường để thấy tại sao nước đá nổi
trong nước thường?
Học sinh quan sát tranh và trả lời:
-Khoảng trống giữa các phân tử
nước trong nước đá lớn hơn nước
thường.
-Trong nước đá liên kết hyro luôn
bền vững còn trong nước thường yếu
hơn - các liên kết hydro luôn bị bẻ
gảy và tái tạo liên tục.
Các em hãy thử hình dung nếu
trong nhiều ngày không đư
ợc uống
nước thì cơ thể sẽ như thế nào?
HS: Cơ thể sẽ thiếu nước, khô
họng và dẫn đến chết.
-Vậy, nước có vai trò như thế nào

các hành tinh trong vũ trụ các nhà
phần hóa học trong tế bào.
-Là nguyên liệu cho các phản ứng
sinh hóa trong tế bào.
-Đảm bảo sự cân bằng và ổn định
nhiệt độ trong tế bào và cơ thể.
-Nước liên kết bảo vệ cấu trúc tế
bào. khoa học trước hết lại tìm xem ở đó
có nước hay không?
-Khi ta chạm nhẹ tay vào lá cây
trinh nữ lập tức lá cụp lại, em giải
thích như thế nào?
GV khẳng định: đó là hiện tượng
mất nước đột ngột của các tế bào ở
cuống lá khi có kích thích.
3/ Củng cố
-Kết luận sách giáo khoa.
-Bài tập số 1 sách giáo khoa
-Học sinh làm trắc nghiệm
1/ Nhóm nguyên tố nào sau đây là nhóm nguyên tố chính cấu tạo nên
chất sống