Giáo sinh thực tập: Nguyễn Đình Sơn
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Nhàn
Trường: Trường THPT Nguyễn Trãi
Bài 25:Tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa dưới triều Nguyễn

I. Mục tiêu bài học
1. Về kiến thức
- Học sinh trình bày và đánh giá được tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa
nước ta nửa đầu thế kỉ XIX.
- Học sinh đánh giá được chính sách đối nội, đối ngoại của nhà Nguyễn nửa
đầu thế kỉ XIX.
2. Về thái độ
- Có ý thức giữ gìn những giá trị văn hóa từ thời Nguyễn còn tồn tại đến
ngày nay.
3. Về kĩ năng
- Khai thác tranh ảnh lịch sử, văn hóa
- Phân tích, so sánh đánh giá các sự kiện lịch sử.
II. Phương pháp dạy học
- Dùng lời (thuyết trình,mô tả)
- Sử dụng đồ dùng trực quan
- Vấn đáp
III. Thiết bị, đồ dùng dạy học
- Bản đồ Việt Nam (thời Minh Mạng sau cải cách hành chính)
- Một số tranh ảnh về kinh thành Huế, tranh dân gian
- Sách giáo khoa
IV. Tiến trình dạy học
1. Ổn định lớp
1
2. Kiểm tra bài cũ
- Nêu những thành tựu tiêu biểu về văn học, nghệ thuật, khoa học, kĩ thuật ở
nước ta. (Từ thế kỉ XVI đến XVIII), nhận xét ưu điểm và hạn chế của nó.

* Tổ chức chính quyền:
2
chủ nghĩa tư bản đang phát triển
mạnh, đẩy mạnh nhòm ngó, xâm
lược thuộc địa
- GV: Trong bối cảnh lịch sử mới,
yêu cầu phải củng cố ngay quyền
thống trị của nhà Nguyễn. Vì vậy
sau khi lên ngôi Gia Long đã bắt
tay vào việc tổ chức bộ máy nhà
nước. Các vua Nguyễn từng bước
xóa bỏ mọi rào cản trên con đường
vươn tới quyền lực tuyệt đối với
một quyết tâm cao kể cả phải giết
cả các Khai quốc công thần như:
Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt,
Lê Chất…Tuy nhiên, sự thay đổi
quá lớn của hoàn cảnh không cho
phép Gia Long và các cận thần vốn
trưởng thành từ các vùng cực nam
nghĩ ra ngay 1 phương án xây dựng
chính quyền mới. Để lôi kéo các
cựu thần nhà Lê-Trịnh, GL đã cắt
11 trấn phía bắc thành lập Bắc
Thành với tính tự trị khá cao.
Quyền lực của quan tổng trấn rất
lớn: quyền QS, DS, HC, Tư
pháp >< mưu toan tập trung quyền
lực tuyệt đối của nhà Nguyễncải
cách Minh Mệnh trong các năm

- GV tiếp tục: Sự phân chia các tỉnh
của Minh Mạng được dựa trên cơ
sở khoa học, phù hợp về mặt địa lý,
dân cư, phong tục, tập quán địa
phương phù hợp với phạm vi quản
lý của một tỉnh. Đây là cơ sở để
phân chia như ngày nay. Và cải
cách của Minh Mạng được đánh giá
rất cao
- GV trình bày tiếp về tổ chức bộ
máy nhà nước
- HS nghe và ghi lại
GV chiếu cho HS xem sơ đồ bộ
máy nhà nước thời Nguyễn và sơ
đồ nhà nước phong kiến hoàn chỉnh
thời Lê sơ và đặt câu hỏi ;
- Cải cách hành chính cuả Minh
mạng năm 1831- 1832:
Phủ
Huyện
Châu
Tổng
Xã
4
Minh Mạng
30 Tỉnh
Phủ Thừa
Thiên
Lục bộ
So sánh bộ máy nhà nước thời Lê

nặng nề, không hợp với thời đại mới-
>bảo thủ.
- Bộ máy quan lại được củng cố và
tuyển chọn thông qua giáo dục thi cử.
- Luật pháp: Ban hành “ Hoàng Việt
luật lệ” (Luật Gia Long).

5
GV trình bày chính sách ngoại giao
của nhà Nguyễn: Nhà Nguyễn thực
hiện chính sách phục tùng nhà
Thanh, đối với Lào và Chân Lạp thì
bắt họ thần phục. Bên cạnh đó nhà
Nguyễn còn thực hiện chính sách
bế quan toả cảng không cho phương
Tây vào buôn bán.
GV đặt câu hỏi
- Nhận xét về chính sách ngoại giao
của nhà Nguyễn (tích cực và hạn
chế)
HS trả lời và GV chốt ý:
- Tích cực: Quan hệ tốt với nhà
Thanh và các nước láng giềng để ổn
định và phát triển kinh tế.
- Tiêu cực: “Thực hiện bế quan tỏa
cảng” với các nước phương Tây
làm cho nền kinh tế của nước ta
không giao lưu và tiếp nhận những
thành tựu mới về khoa học kĩ thuật
tiên tiến của thế giới, làm cho nền

Nhóm 3: Nhận xét về chính sách
ngoại thương của nhà Nguyễn?
GV: Mỗi nhóm thảo luận trong 10
phút và trình bày trong 5 phút
- HS: Các nhóm cử đại diện lên
trình bày.
-GV: Bổ sung
Nhóm 1: Nhà nước thực hiệnchính
sách quân điền nhưng hiệu quả
không cao. Có chính sách khai
hoang bằng nhiều hình thức như
hình thức khẩn hoang doanh điền:
Nhà nước cấp vốn ban đầu cho
nhân dân mua sắm công cụ, trâu bò
để nông dân khai hoang, ba năm
sau mới thu thuế theo ruộng tư.
Chính sách này đưa lại kết quả rất
lớn. Nhìn chung nhà Nguyễn đã có
những chính sách phát triển nông
nghiệp, song đó chỉ là những biệp
pháp truyền thống, lúc này không
có hiệu quả cao. Nông nghiệp Việt
nam vẫn là một nền nông nghiệp
+ Nông dân tăng gia sản xuất
=>Nhận xét:Nhà Nguyễn đã có
những chính sách phát triển nông
nghiệp, song đó chỉ là những biệp
pháp truyền thống, lúc này không có
hiệu quả cao.
Nông nghiệp Việt nam vẫn là một

phát triển giao lưu và mở rộng sản
xuất. Không xuất phát từ nhu cầu tự
cường dân tộc mà xuất phát từ mua
bán của triều đình.
dựng như sản xuất tiền, vũ khí, đóng
thuyền…
- Bộ phận thủ công nhà nước được tổ
chức với quy mô lớn
- Các phường thủ công được duy trì
- Nghề mới ra đời: in tranh dân gian
c. Thương nghiệp
- Nội thương.
Phát triển chậm, mang tính địa
phương
- Ngoại thương.
Nhà nước giữ độc quyền buôn bán
với các nước láng giềng: Hoa, Xiêm,
Malai.
- Đóng cửa với phương Tây
Đô thị: Hội An, Phố Hiến, Thanh Hà
đều tàn lụi
3. Tình hình văn hóa - giáo dục
8
Hoạt động 1: Cả lớp
- GV: Yêu cầu học sinh đọc sách và
lập bảng thống kê các thành tựu văn
hoá tiêu biểu của thời Nguyễn ở
nửa đầu thế kỉ XIX theo mẫu
Các lĩnh vực Thành tựu
Giáo dục

Độc tôn Nho
học, hạn chế
Thiên chúa giáo
Văn học chữ
Nôm phát triển.
Tác phẩm xuất
sắc của Nguyễn
Du, Hồ Xuân
Hương, Bà
Huyện Thanh
Quan
Quốc sử quán
thành lập nhiều
bộ sử được biên
soạn: Lịch sử
loại triều hiến
chương loại chí.
Kinh đo Huế,
lăng tẩm,
Thành luỹ ở các
tỉnh, cột cờ Hà
Nội.
Tiếp tục phát
triển
9
góp. Giá trị về lĩnh vực văn hoá
giáo dục: Đại thi hào Nguyễn Du,
di sản văn hoá thế giới: Cố đô
Huế…để lại một khối lượng văn
hoá phi vật thể và vật thể rất lớn

- Bố sung phần nghệ thuật
Qua các hình ảnh quan sát trên màn
chiếu , em có nhận xét gì kiến trúc
thời Nguyễn ? ( quy mô. kiến
trúc )
HS trả lời,GV chốt ý:
Quy mô hoành tráng, đồ sộ thể hiện
trình độ của công trình sư, kiến trúc
sư thời Nguyễn khá cao.
Kiến trúc thời này phảng phất kiến
trúc thời LÝ, Trần nhưng lại thấp
thoáng vẻ đẹp của nghệ thuật Trung
Hoa.
Thể hiện sự giao lưu, học hỏi của
người Việt Nam không chỉ thể hiện
ở những ngành nghề như thủ công
mà thể hiện rõ trong nghệ thuật đặc
biệt ở kiến
11
5. Củng cố.
HS trả lời các câu hỏi trắc nghiệm:
Bài tập: Chọn đáp án đúng cho những câu hỏi sau:
Câu 1:Ai là tác giả tiêu biểu nhất của văn học dưới triều Nguyễn:
A.Nguyễn Du
B.Hồ Xuân Hương
C. Bà Huyện Thanh Quan
D.Nguyễn Bỉnh Khiêm
Câu 2:Nhà Nguyễn được thành lập vào năm nào?
A.1804
B.1838