TẠO CƠ SỞ CHO HỌC SINH YẾU, KÉM TỰ GIÁC HĂNG HÁI
THAM GIA HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC TÍCH CỰC MÔN TOÁN
CẤP THCS
I ) LỜI MỞ ĐẦU:
Xuất phát từ mục tiêu cấp học, mục tiêu môn học, đònh hướng chung về
phương pháp dạy học môn Toán THCS trong giai đoạn mới là:" Tích cực hóa
các hoạt động học tập của học sinh, rèn luyện khả năng tự học, tự phát hiện
và giải quyết vấn đề của học sinh nhằm hình thành và phát triển ở học sinh tư
duy tích cực, độc lập và sáng tạo"
Do vậy, mỗi giáo viên (GV) luôn phấn đấu để trong mỗi tiết học bình
thường ở trường THCS, học sinh (HS) của chúng ta phải được hoạt động nhiều
hơn, thực hành nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn và quan trọng nhất là phải
được suy nghó nhiều hơn.
Trong phương pháp dạy - học tích cực đối với môn Toán GV thường sử dụng,
phối kết hợp các phương pháp, các hình thức dạy học đặt và giải quyết vấn
đề, phương pháp khám phá, dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ, phương pháp sử
dụng trò chơi học tập, ……
Riêng đối với HS thuộc những vùng khó khăn( vùng sâu , vùng xa……) do
nhiều nguyên nhân khách quan cũng như những nguyên nhân chủ quan tôi
nhận thấy phần lớn HS rất "chậm chạp" về tư duy và cũng không ít HS bò
hỏng kiến thức cơ bản.
Do đó để phát huy tốt tính hiệu quả của phương pháp dạy - học tích cực này
người giáo viên phải có sự lựa chọn và sử dụng các phương pháp hình thức
dạy học như thế nào để tạo cho các em HS ở đối tượng này có một thế chủ
động , một niềm tin vào khả năng của bản thân. Từ đó các em mới có hứng
thú , mới tự giác, hăng hái,tích cực tham gia vào các hoat động học tập.
II) HƯỚNG THỰC HIỆN:
Có rất nhiều phương pháp khác nhau để nôi cuốn HS tích cực tham gia vào
hoạt động dạy - học, nhưng đối với đối tượng HS thuột vùng khó khăn này
( nhưng đã nói ở trên) tôi đã sử dụng chủ yếu 2 xu hướng cơ bản sau và bước
đầu thunđược kết quả nhất đònh, đó là: Dạy học đặt và giải quyết vấn đề kết

II.2/ Với phương pháp này có các ưu điểm sau:
- Mọi HS không còn phải sơ.ï
- Có cơ hội đưa ra các ý kiến, nhiều ý tưởng.
- Tạo điều kiện cho HS đặt câu hỏi phản hồi vấn đề.
- Khuyến khích các em xây dựng ý tưởng chung cho cảc nhóm.
Phần nhược điểm của phương pháp này là:
- HS không biết cụm lại với nhau.
- Không thống nhất ý kiến trong nhóm.
- Có một vài HS phát biểu.
- Lệch hướng.
Nhưng với sự hướng dẫn, điều khiển, giám sát của GV và sự chuẩn bò trước
các ý tưởng ở nhà của HS thì hầu như đã hạn chế được các nhược điểm này.
Và như vậy, mọi HS trong lớp đều chủ động, tự tin, tự giác tích cực tham gia
trong hoạt động dạy - học một cách sôi nổi, hào hứng nhằm thể hiện khả
năng của mình.
* * * *** ***
Sau đây là hướng thực hiện cho từng loại tiết học cụ thể.
1) Để dạy các tiết lí thuyết thì GV cố gắng đưa ra các tình huống có vấn đề để
làm xuất hiện ở HS nhu cầu nghiêm cứu kiến thức mới, đưa ra các câu hỏi mà
HS phải phán doán và lựa chọn. Đặt biệt phải " Bổ túc kiến thức" cho HS
bằng cách yêu cầu phải xem lại các khái niệm, đònh nghóa, đònh lí, tính chất ….
Nào đó đã học có liên quan đến vấn đề.
* VD 1: Để học tiết 21 môn hình học lớp 8, bài: " Hình vuông". Đây là loại
bài học khái niệm mới có sự kế thừa các khái niệm dã biết và trước đó, tiết
20 là bài: "Hình thoi" cho nên tôi yêu cầu HS về nhà tìm hiểu, thực hiện
những vấn đề sau:
+ Dùng 4 que diêm ( bằng nhau) xếp thành hình chữ nhật rồi kiểm tra:
a)Tứ giác này còn là hình thoi đấy.
b) Loại tứ giác này có rất nhiều tính chất đặc biệt lí thú về cạnh, về góc, về
đường chéo. Em hãy thực hành đo và dự đoán xem ?

sẽ tìm cách nào để được kết quả nhanh nhất. Đồng thời cũng tạo ra cho HS sự
mong đợi để được biết:
a) Có cách nào nhanh hơn không ?
b) Trong thực tế công việc này để làm gì vậy ?
c) Làm sao so sánh " học lực" giữa các tổ đây ?
d) Thầy đưa ra các câu hỏi này để làm gì ?
Từ đó đã tạo cho HS một dộng lực "cần phải tìm hiểu bài học này "
Khi thực hiện tiết dạy, GV yêu cầu các tổ trình bày "bảng số liệu" của tổ mình
từ đó giới thiệu các khái niệm của bài học, theo các câu hỏi như trên.
Yêu cầu HS nhắc lại, xacù đònh các khái niệm đối với " bảng số liệu điểm"
của cả lớp.
2) Để dạy các tiết luyện tập có hiệu quả cao, GV phải giao nhiệm vụ về nhà
cho HS theo hướng sau:
- Phân loại bài tập của phạm vi các bài tập ở phần luyện tập? ( hoặc bài tập
do GV giao cho )
- Xác đònh các kiến thức, lí thuyết cần sử dụng ( hoặc có liên quan ) đến từng
loại bài tập đó ?
- Hướng giải của em đối với tứng loại từng bài tập đó (không yêu cầu giải ) ?
có mấy cách giải cho từng loại ?
- Yêu cầu xem lại lược đồ polia ( các bước giải một bài Toán ), nếu thấy cần.
a) Ví Dụ 1: Để HS chủ động, tích cực thực hiện tốt hai tiết lện tập: 74
-75 SGK Toán 6 tập II trang 15 -16: GV cần cho HS xác đònh trước:
1 ) Các lí thuyết đã học ( liên quan ) trước đó ?
( Các bài tập thuộc phần nào của chương ? )
Gồm : Khái niệm phân số, tính chất cơ bản của phân số, hai phân số bằng
nhau, rút gọn phân số.
2) Phân loại bài tập - kiến thức sử dụng
+ Bài 15 - 16 -17: rút gọn phân số
+ Bài 18 -19: Lập phân số ôn lại cách chuyển đổi đơn vò.
+ Bài 20 - 21- 22 -24: phân số bằng nhau

: So sánh từng cặp theo đònh nghóa ( Có 15 lần so sánh )
C
2
: Phân chia làm hai loại phân số cùng âm ( -) và cùng dương ( + ) rồi
so sánh từng cặp trong mỗi loại phân số đó ( cách 2 này có vẻ thông minh hơn,
vì số lần so sánh sẽ ít hơn).
C
3
: Rút gọn tất cả ( có thể ) các phân số rồi làm như cách 2 ( cách thứ 3
này hay nhất vì sau khi rút gọn ta sẽ so sánh một cách nhanh chóng hơn ).
b) Ví Dụ 2: Để thực hiện tốt tiết 60: LUYỆN TẬP
Ở phần hình học không gian lớp 8 trang 104 -105 SGK Toán 8 tập II: yêu cầu
hướng dẫn HS chuẩn bò như sau :
1) Các lí thuyết của phần luyện tập này ?
Gồm: Hai đường thẳng song song " chéo nhau", " vuông góc " trong không
gian.
Đường thẳng song song, vuông góc với mặt phẳng; Hai mặt phẳng song song,
vuông góc với nhau; thể tích hình hộp chữ nhật, thể tích hình lập phương.
2) Phân loại và nêu cách giải các bài tập phần luyệ tập SGK ?
- Bài 14 -15: + Loại bài: Tính toán
+ Công thức vận dụng: Công thức tính thể tích hình hộp chữ
nhật, hình lập phương. V =a b c; V = a
3

- Bài 16 -17: + Loại bài: Nhận biết các tính chất, mối quan hệ giữa các yếu tố
trong hình học.
+ Vận dụng các khái niệm ( dấu hiệu) về sự liên hệ giữa các
đường thẳng đường thẳng mặt phẳng, các mặt phẳng với nhau.
- Bài 18: + Loại bài: Triển khai ( khai triển ) hình học không gian - tính toán -
lựa chọn.

7dm
7dm
C
1
: Tính phần thể tích của lượng nước dâng lên ( bằng thể tích 25 viên gạch ).
Từ đó tính chiều cao của lượng nước dâng lên trong thùng và trả lời bài toán.
C
2
: Tính thể tích khoảng không khí trong thùng ( V
K1
= 3 . S
đ
) lúc chưa thả
gạch vào và lúc thả gạch vào ( V
k2
= V
k
- V
g
). Từ đó tính chiều cao cột không
khí trong thùng.
C
3
: Diện tích đáy thùng S
đ
= 7
2
. Tính lượng gạch sắp kín đáy ( 24,5 viên). Tính
chiều cao lượng nước bò 0,5 viên chiếm chỗ rồi cộng với chiều cao của lớp
gạch đáy ( 0,5dm)

S
d
: Diện tích đáy thùng ( lưu ý : rút gọn công thức mới thay số. Chẳng hạn: V
T
= 7 . S
d
; V
N
= 4 .S
d
; V
G
= S
d
. 25/ 49 ….)
* Bài 16: Khi xét đến mặt phẳng nào của hình, cho HS đặt tấm bìa lên mặt
phẳng đó để giúp cho sự quan sát tường minh, rõ ràng hơn.
Ngoài ra cho HS làm thêm hai bài trắc nghiệm chẳng hạn chọn bài 17
-18 SBT.
Bài 17: Cạnh của hình lập phương bằng
2
( hình vẽ ).
Như vậy, độ dài đoạn A C
1
là:
a) 2 ; b) 2
6
; c)
6
; d) 2

Rộng: 30 =5.6
Cao : 20 = 4.5
Vậy số hình hộp nhỏ cần phải sử dụng là:
5 .5 .5 = 125
( Cách này tỏ ra đơn giản thông minh hơn nhiều )
Câu 2 : Để dạy - học các tiết ôn tập có chất lượng, GV yêu cầu HS chuẩn bò:
+ Bảng thống kê kiến thức ( tổng kết ) của chương, phần ôn tập đó. ( nếu dưới
dạng sơ đồ thì càng tốt)
+ Phần kiến thức nào quan trọng hay sử dụng nhất ?
+ Chỉ ra mối liên hệ, liên quan giữa các phần kiến thức với nhau.
+ Theo em, trong chương này, phần này loại bài tập ( kiến thức) nào là khó
nhất ?
+ Trả lời các câu hỏi ở SGK ( nếu có)
+ Phần bài tập như ở phần luyện tập
* Ví Dụ: Để dạy tiết 23: Ôn tập chương I : Tứ giác hình học 8
Do giới hạn trong một tiết nên GV cho HS chuẩn bò:
1)Bảng tổng kết chương theo mẫu :
tên tứ giác hình vẽ đònh nghóa tính chất dấu hiệu nhận biết
2) Cho sơ đồ nhận biết các tứ giác ( sự liên hệ giữa các tứ giác).
Mũi tên chỉ sự liên hệ giữa các tứ giác, hình ở ngọn mũi tên là dạng đặc biệt
của hình ở gốc mũi tên ( sơ đồ ở SGV hình học lớp 8).
Hãy viết sự liên hệ đó trên từng mũi tên:
Tứ giácHình thang Hình thang cân Hình thang vuông Hình bình hành
Hình chữ nhật Hình thoi

trình lên lớp của mình. Và chắc rằng không tránh khỏi nhiều thiếu sót mong
được sự góp ý xây dựng.
( Đã tổ chức góp ý, xây dựng và học tập liên trường )
NGƯỜI THỰC HIỆN SÁNG KIẾN HIỆU TRƯỞNG

Nguyễn Kỹ Thuật

PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN EAH'LEO
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LÊ LI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN SÁNG KIẾN:
TẠO CƠ SỞ CHO HỌC SINH YẾU, KÉM TỰ GIÁC HĂNG
HÁI THAM GIA HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC TÍCH CỰC MÔN
TOÁN CẤP THCS

NGƯỜI THỰC HIỆN: Nguyễn Kỹ Thuật
EAHIAO, Ngày 27 tháng 4 năm 2005