Ti t 93: LLVH ế
NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC CỦA VĂN BẢN VĂN HỌC
A. Mục tiêu bài học.
Giúp HS:
- Hiểu và bước đầu biết vận dụng các khái niệm nội dung và hình thức khi phân tích văn
bản văn học.
- Thấy rõ mối quan hệ của nội dung và hình thức trong văn bản văn học.
B. Phương ti n d y h c.ệ ạ ọ
- SGK, SGV
- Bài soạn
C. Cách th c ti n hành.ứ ế
Tiến hành giờ dạy theo phương pháp kết hợp các hình thức: trao đổi thảo luận, đặt câu
hỏi và trả lời câu hỏi.
D. Ti n trình d y h c.ế ạ ọ
1.Ổn định tổ chức: Sĩ số… vắng…
2.Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Thế nào là văn bản văn học?
3.Bài mới
Dẫn vào bài:
Hoạt động của GV& HS Nội dung cần đạt
Hs đọc phần I- SGK.
Gv định hướng: Văn bản vh ko thể
tách biệt nội dung khỏi hình thức, hay
hình thức khỏi nội dung. Nội dung
chỉ có thể thể hhiện trong hình thức
và hình thức là hình thức của một nội
dung nào đóNhưng chúng ta cần phân
chia 2 khái niệm này để có thể đi sâu
vào từng lớp của vb, cũng như để
hiểu dần mối quan hệ giữa nhà văn và
cuộc sống…

quan lại trong nông thôn Việt Nam.
Chủ đề trong Lão Hạc là phẩm chất
tốt đẹp của người nông dân dù ở hoàn
cảnh khốn cùng.
Th nào là ế t t ngư ưở ?
c sách và ch ra t t ng c a Đọ ỉ ư ưở ủ T tắ
ènđ và Lão H cạ ?
- T t ènắ đ : Ngô T t T lên án b nấ ố ọ
c ng hào, yêu th ng, trân tr ngườ ươ ọ
ng i nông dân.ườ
- Lão H cạ : Nam Cao đ ng c m v iồ ả ớ
ng i nghèo kh mà đ y t tr ng.ườ ổ ầ ự ọ
Cảm hứng nghệ thuật là gì?
Cảm hứng trong Tắt đèn là lòng căm
phẫn, là sự tố cáo bọn hào lí quan lại
ở nông thôn cũng như chính sách dã
man của thực dân pháp.
GV tổng kết: Giữa đề tài, chủ đề, tư
tưởng và cảm hứng nghệ thụât có mối
liên hệ mât thiết với nhau, bổ sung
văn bản.
- Đề tài có thể rộng hay hẹp (một con người hay
cả xã hội…)
+ Chủ đề:
- Là vấn đề cơ bản được nêu ra trong văn bản.
Nó thể hiện sự quan tâm cũng như chiều sâu
nhận thức của nhà văn đối với cuộc sống.
- Tầm quan trọng của chủ đề không phụ thuộc
vào khuôn khổ của văn bản.
- Mỗi văn bản có thể có một hoặc nhiều chủ đề.

Liên?
Kết cấu đầu cuối tương ứng.
GV: Cần phân biệt bố cục và kết cấu.
Bố cục là biểu hiện bên ngoài của kết
cấu: chương, đoạn…
Kể tên các thể loại văn học mà em
biết?
Thế nào là thể loại?
GV: Mỗi thể loại được thể hiện đổi
mới theo thời đại và mang sắc thái cá
nhân nhà văn.
VD thơ lục bát mang màu sắc riêng
của thời đại và tác giả:
Nguyễn Du-Truyện Kiều: Long lanh
đáy nước in trời/ Thành xây khói
biếc non phơi bóng vàng.
2. Khái niệm hình thức
Các khái niệm thường được coi là thuộc hình
thức: ngôn từ, kết cấu và thể loại.
+ Ngôn từ:
- Ngôn từ hiện diện trong câu, trong hình ảnh,
trong giọng điệu của văn bản.
- Ngôn từ thể hiện cá tính sáng tạo của nhà văn.
VD: Thơ Hồ Xuân Hương
+ Kết cấu:
- Là sự sắp xếp, tổ chức các thành tố của văn bản
thành một đơn vị thống nhất, hoàn chỉnh, có ý
nghĩa.
- Kết cấu hàm chứa dụng ý của tác giả sao cho
phù hợp với nội dung văn bản.

thức thì tác phẩm nghèo nàn, nghiêng
về nội dung thì tác phẩm khô khan…
Nội dung và hình thức của một văn bản văn
học là hai mặt không thể chia tách. Nội dung chỉ
có thể tồn tại trong một hình thức nhất định. Và
bất kì hình thức nào cũng mang một nội dung.
II. Ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình
thức
- Sự kết hợp hài hòa nội dung và hình thức làm
nên sự hoàn mĩ của văn bản văn học.
- Những tác phẩm ưu tú là những tác phẩm đạt
được sự thống nhất giữa nội dung và hình thức.
Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi), Truyện Kiều
(Nguyễn Du), … là những tác phẩm như thế.
III. Luyện tập:
Tìm hai tác phẩm cùng đề tài và chỉ ra các nét
khác nhau trong chủ đề, tư tưởng?
4. Củng cố:
- Các khái niệm thuộc phạm trù nội dung, hình thức và mối quan hệ giữa hai phạm
trù này?
- Ý nghĩa của nội dung và hình thức?
5. Dặn dò:
- Đọc thuộc phần ghi nhớ trong bài. Làm phần luyện tập SGK.
- Chuẩn bị bài:Các thao tác nghị luận.