Điều hoà phiên mã -
Điều hòa hoạt động
gen ở nhân thật

Bình thường, một mình ARN
pôhmeraza không thể liên kết được
với promoter mà chúng phải liên
kết với một số prôtêin được gọi là
các yếu tố phiên mã cơ bản.
Khi có phức hợp ARN pôlimeraza -
yếu tố phiên mã thì mới liên kết
được với promoter và quá trình
phiên mã được diễn ra nhưng ở một
mức độ rất thấp. Người ta gọi là
mức độ phiên mã cơ bản. Tuy
nhiên, ở sinh vật nhân thực nhiều
khi một số gen cần phiên mã ở mức
độ rất cao tạo ra một lượng lớn sản
phẩm để đáp ứng nhu cầu của tế
bào cũng như với điều kiện môi
trường bên ngoài. Quá trình phiên
mã ở mức độ cao như vậy được gọi
là phiên mã được kích hoạt. Làm
thế nào một gen nào đó có thể đạt
được trạng thái phiên mã được.kích
hoạt ? Tế bào giải quyết vấn đề này

Làm thế nào tế bào của sinh vật
nhân thực có thể đóng mở một số
gen cùng một lúc để thực hiện một
chuỗi phản ứng hoá sinh nhất định
? Đối với sinh vật nhân sơ, việc này
được" thực hiện bằng cách các gen
cần được phiên mã cùng lúc được
sắp xếp trong cùng một opêron có
chung một promoter. Đối với sinh
vật nhân thực, mỗi gen có một
promoter riêng nên việc điều phối
sự phiên mã của nhiều gen cùng lúc
được thực hiện theo nhiều cách
khác nhau. Dưới đây là một vài
cách điều phối phiên mã của các
gen mà các nhà khoa học đã biết :
Các gen cần phiên mã cùng lúc
được sắp xếp gần nhau trên cùng
một nhiễm sắc thể. Bằng cách này,
vùng nhiễm sắc thể chứa nhóm gen
đó có thể được dãn xoắn hoặc co
xoắn cùng lúc khiến ARN
pôlimeraza có thể tiếp cận hay
không tiếp cận được với các gen
cần phiên mã.
Các gen cần phiên mã cùng nhau
có thể được điều hoà phiên mã bởi
cùng một nhóm yếu tố phiên mã
đặc hiệu (chất hoạt hoá hoặc chất
ức chế đặc hiệu).