Chng 5:
Sơ đồ tạo điện áp điều khiển
bằng bộ phân áp
Để đ-a điện áp điều khiển đến cực gốc B của tranzitor có
tr-ờng hợp dùng hai điện trở R
1
và R
2
tạo thành bộ phân áp (hình
vẽ). Dùng bộ phân áp có tác dụng làm điện áp U
EB
t-ơng đối ổn
định trong quá trình làm việc.

Hình 1.38. Sơ đồ tạo điện áp điều khiển bằng bộ phân áp
Trong sơ đồ có thể thay đổi R
1
, R
2
để điều chỉnh điện áp điều
khiển U
EB
theo ý muốn:
- Muốn tăng U
EB
có thể thực hiện bằng cách giữ nguyên R
1
và
tăng R
2
lên hoặc giữ nguyên R

g. Cách mắc tranzitor loại PNP.
Có nhiều cách mắc tranzitor trong mạch điện nh-ng cách mắc
thông dụng nhất trong hệ thống trang bị điện ôtô, máy kéo nh-
hình vẽ.

Hình 1.39. Cách mắc tranzitor
Trong đó :
E,B,C- Ba cực của tranzitor
R
t
- Tải của tranzitor (có thể là cuộn dây kích thích máy phát
điện, cuộn dây sơ cấp của bôbin, cuộn dây rơle )
R
B
- Điện trở tạo điện áp điều khiển ở cực gốc B của tranzitor
- Cực góp C bao giờ cũng nối với phía cực âm nguồn điện qua
điện trở tải hoặc trực tiếp.
- Cực phát E bao giờ cũng nối phía cực d-ơng nguồn qua điện trở
tải, điốt hoặc trực tiếp.
- Cực B có thể nối với nguồn về phía cực d-ơng hoặc cực âm
qua điện trở hạn chế hoặc trực tiếp.
1.2. cắt nối dòng điện bằng Tranzistor
Mạch đóng cắt dòng điện bằng Tranzistor nhanh hơn rất nhiều
so với điều khiển bằng cơ khí. Không gây ra tia lửa hồ quang ở tiếp
điểm, điều tiết đ-ợc dòng điện đi qua nhiều hay ít.



1.2.1. Mạch cắt nối dòng điện bằng Tranzistor có tiếp điểm
a. Sơ đồ nguyên lý.

t
) về âm nguồn ắc quy.
Khi tiếp điểm ĐK đóng cực B của tranzistor đ-ợc nối với
d-ơng nguồn nên U
EB
bằng không, do đó dòng I
b
cũng bằng không.
Vì vậy tranzistor đóng, dòng I
C
mất không cung cấp cho phụ tải.
1.2.1. Mạch cắt nối dòng điện bằng tranzisto không có tiếp
điểm
a. Sơ đồ nguyên lý
Hình 1.41: Mạch cắt nối dòng
bằng tranzisto không có tiếp điểm
PL. Bộ phát lệnh R
t
. Phụ tải
T
1
, T
2
. Tranzisto thuận AQ. ắc quy
R
b
. Điện trở điều khiển
Mạch cắt nối dòng bằng tranzistor không có tiếp điểm dùng bộ
phát lệnh PL (máy phát điện xoay chiều cỡ nhỏ) dùng để điều
khiển tranzistor T

B
) nên U
EB
của
T
1
nhỏ hơn không nên không có dòng điều khiển I
b
nên T
1
đóng. T
1
đóng cực B của T
2
đ-ợc nối với âm nguồn thông qua điện trở R
b
,
cực E của T
2
đ-ợc nối với d-ơng ắc quy nên hiệu điện thế U
EB
của
T
2
lớn hơn không, xuất hiện dòng điều khiển I
b
của T
2
:
Dòng điện đi từ d-ơng nguồn ắc qui đến cực E của T

của T
1
lớn hơn không. Vì vậy có dòng điều khiển I
b
của T
1
:
Dòng điện đi từ d-ơng nguồn ắc quy đến cực E của T
1
, qua lớp
tiếp giáp EB của T
1
trở về âm của bộ phát lệnh.
Lúc đó T
1
mở xuất hiện dòng làm việc I
c
:
Dòng điện đi từ d-ơng ắc quy đến cực E của T
1
, qua lớp tiếp
giáp EC đến điện trở phân cực R
b
về âm ắc quy. Cực B của T
2
đ-ợc
nối với d-ơng nguồn thông qua T
1
dẫn đến U
EB