Các rối loạn tâm thần ở
trẻ vị thành niên
Áp lực học hành và thi cử làm trẻ vị thành niên dễ gặp các sang
chấn tâm lý.
Ngày nay, các rối loạn tâm thần không phải là hiếm gặp
ở trẻ vị thành niên. Các rối loạn tâm thần chủ yếu là
trầm cảm, tâm thần phân liệt, rối loạn lo âu và nghiện
ma túy.

Trầm cảm

Trầm cảm có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào, hay gặp nhất là
ở độ tuổi 40 - 50. Nhưng qua thực tế lâm sàng, trầm cảm ở
trẻ vị thành niên không phải là hiếm. Số bệnh nhân trầm
cảm ở độ tuổi này đang tăng lên nhanh chóng. Tỷ lệ trầm
cảm ở trẻ vị thành niên là 6 - 8%. Biểu hiện trầm cảm ở trẻ
vị thành niên giống như ở người lớn nhưng có một số điểm
khác biệt sau:

- Khí sắc thường là kích thích (chứ không phải là trầm).

- Mất cảm giác ngon miệng và sút cân là triệu chứng hay
gặp.

- Mất ngủ thường xuyên hơn. Trẻ có thể thức thâu đêm để

Nguyên nhân của trầm cảm ở trẻ vị thành niên là do thiếu
chất dẫn truyền thần kinh serotonin trong xinap thần kinh ở
vỏ não. Vì vậy, chấn thương tâm lý (học hành căng thẳng,
thi trượt, mâu thuẫn trong gia đình ) chỉ đóng vai trò là
yếu tố thuận lợi cho trầm cảm phát triển chứ không phải là
nguyên nhân chính gây ra trầm cảm. Hơn nữa, chấn thương
tâm lý chỉ có vai trò trong cơn trầm cảm đầu tiên mà thôi,
từ các cơn sau, chấn thương tâm lý không có vai trò gì cả,
nghĩa là trầm cảm tự phát triển không liên quan gì đến chấn
thương tâm lý. Do đó khi phát hiện ra con mình có các triệu
chứng của trầm cảm, bố mẹ nên đưa con đến khám tại các
thầy thuốc chuyên khoa tâm thần.

Những bệnh nhân này phải được điều trị bằng thuốc chống
trầm cảm. Cần nhấn mạnh rằng các phương pháp khác như
âm nhạc liệu pháp, châm cứu, thuốc đông y, đi nghỉ mát
hầu như không có hiệu quả gì cho các bệnh nhân này.
Thuốc chống trầm cảm có thể dùng thuốc chống trầm cảm
3 vòng (amitriptylin, stablon), đa vòng (remeron), hay
thuốc chống trầm cảm ức chế tái hấp thu có chọn lọc
serotonin. Cần lưu ý là trẻ phải được điều trị kéo dài để
tránh tái phát. Thời gian điều trị tối thiểu là một năm,
nhưng thường kéo dài nhiều năm cho đến khi trẻ kết thúc
quá trình học tập.

Tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt là một bệnh tâm thần rất nặng, kéo dài suốt
đời.


tự sát (hoang tưởng bị chi phối)

- Bệnh kéo dài quá 1 tháng và không có căn nguyên thực
tổn gì (chấn thương sọ não, nghiện ma túy ).

Tâm thần phân liệt là một bệnh tâm thần rất nặng, kéo dài
suốt dời. Vì thế trẻ cần được điều trị càng sớm càng tốt
bằng thuốc an thần. Các thuốc đông y, châm cứu, tâm lý
liệu pháp đều không có hiệu quả gì với bệnh này. Nên sử
dụng các thuốc an thần như haloperidol, risperidon,
olanzapin để điều trị. Cần lưu ý phải điều chỉnh các tác
dụng phụ cho bệnh nhân bằng trihex vì các cháu rất nhạy
cảm với tác dụng phụ của thuốc. Gia đình bệnh nhân cần
đưa các cháu đi khám bệnh định kỳ (kể cả khi bệnh nhân đã
hoàn toàn ổn định) và không tự ý thay đổi liều thuốc hoặc
ngừng thuốc. Thời gian uống thuốc phải kéo dài nhiều năm,
rất nhiều trường hợp phải uống thuốc kéo dài suốt đời.

Rối loạn lo âu lan tỏa

Đây là một bệnh lo âu mạn tính và không có cơn hoảng sợ.
Bệnh kéo dài ít nhất 6 tháng. Bệnh nhân lo lắng, sợ hãi quá
mức và rất bền vững. Trương lực cơ tăng, mất khả năng thư
giãn, khó tập trung chú ý, mất ngủ, dễ bị kích thích, mệt
mỏi là các triệu chứng đặc trưng của lo âu lan tỏa. Các triệu
chứng này rất rõ ràng, diễn ra hàng ngày và không thể kiểm
soát được.

Bệnh nhân lo âu lan tỏa thường không đi khám bệnh ngay.
Những bệnh nhân này thừa nhận rằng họ luôn căng thẳng