Trẻ vị thành niên, im lặng
và thay đổi

Rất nhiều bậc cha
mẹ không hiểu nổi
tâm lý trẻ vị thành
niên, nhất là những
phụ huynh mới
sang xứ người, còn
đang căng thẳng
tìm cách sinh tồn
và tự bảo vệ hạnh
phúc gia đình trước
mọi sự đổi thay
mới lạ toàn diện. Nhiều người không biết rằng có
một sự khác biệt tâm lý lớn lao giữa một đứa trẻ
(child) và một thiếu niên (teennager). Sự khác biệt
này đôi khi làm cho cha mẹ bị “sốc” nặng, và khi
cố tình khám phá ra nguyên ủy, thì lại có thể xảy
ra những chuyện ngoài tầm tay, không còn kiểm
sóat được nữa. Một đặc tính nổi bật nhất trong
việc thay đổi tâm lý là “Sự thay đổi trong im lặng”
của thiếu niên, nam cũng như nữ.
1. Không tâm sự, không hỏi han: Điều làm cho
cha mẹ lo lắng nhất là khi con trẻ tới tuổi "teen“ (từ
13 tới 19 tuổi), chúng không còn tâm sự với bố mẹ
nữa. Hỏi gì cũng chỉ ậm ừ cho qua. Cha mẹ nhìn vào
mắt con mà không biết chúng đang nghĩ gì. Trước đó,
thì suốt ngày ríu rít, lẩn quẩn bên chân bố mẹ, hỏi đủ
thứ chuyện, rồi đột nhiên, im lặng một cách khó hiểu.
Bố mẹ có gạn hỏi cũng chỉ lắc hay gật, ngoan ngoãn

của con cái như cấm truyền hình, cấm chơi "gêm",
cấm nghe nhạc Khi tất cả những biện pháp ấy đều
vô ích, cha mẹ căng thẳng, buồn bã và một là cũng
im lặng với con luôn, hai là giận dữ hơn trước, ba là
thả nổi con cái. Họ không biết rằng đó là đặc tính
chung của tất cả những đứa trẻ rời bỏ vai trò đứa
"con nít“ trong nhà để bước vào tuổi vị thành niên.
Để có thể làm chủ tình hình, thực tế, cha mẹ nên để
cho con cái có những khu vực riêng tư của chúng,
đừng dồn ép chúng, đồng thời cũng cho con biết
rằng, bất cứ lúc nào con cần đến bố mẹ, thì bố mẹ đã
sẵn sàng trao đổi với con tất cả mọi việc, miễn sao
con vui vẻ là được.
2. Không thích sinh hoạt chung với gia đình: Khi
trở thành thiếu niên, trẻ tự nhiên thích tách rời ra khỏi
sinh hoạt chung của gia đình; đi chợ, đi chùa hay đi
nhà thờ với bố mẹ một cách miễn cưỡng, chỉ trừ khi
em gái thích đi „shopping“ mua sắm gì đó, thì bám lấy
chân mẹ mà thôi. Chúng cần nhiều giờ riêng tư để nói
chuyện với bạn qua điện thoại, để ngồi một mình suy
tư, để tham gia vào một số sinh hoạt trong trường
lớp, sinh hoạt của riêng nhóm bạn của chúng
Những giờ riêng này, gộp lại, thành một khối lượng
thời gian lớn xa cách gia đình. Cha mẹ thường không
chấp nhận tính nết này. Mọi lần gọi đi chơi là đứa con
cưng la lên, thích thú, nay đột nhiên giở chứng ra đòi
ở nhà! Nhiều cha mẹ nổi nóng, la hét lên, càng làm
cho chúng khó chịu thêm. Khóc lóc, tranh luận mãi,
chúng cũng chỉ nói có một câu: "Con muốn ở nhà
thôi!“ Có bà mẹ gầm lên: "Ở nhà để lại dúi đầu vào

đóng cửa khóc lóc, bỏ học, thay đổi tính nết một cách
lạ lùng và có chiều hướng tăng dần, thì đó là mắc
bệnh tâm lý, cần phải ngồi xuống với con cái gấp.
Nghe chúng ca thán, phàn nàn về trường học, về một
vài con bạn "cà chớn“, thì nên chia xẻ sự bực dọc với
chúng, nhưng nếu chúng thốt lên những câu nặng nề
như “con chỉ muốn chết đi cho rồi“ thì lập tức tìm
hiểu nguyên nhân ngay.
Cha mẹ nên phân biệt đâu là "những cơn mưa rào“
và đâu là "bão lòng“, không thể trường hợp nào cũng
"ầu ơ dí dầu“ cho qua, đôi khi mắc họa lớn. Nhất là
với những em trai, khi tự nhiên căng thẳng dài ngày,
lười học, trốn lánh bạn bè, bỏ chơi "gêm“ đột ngột thì
phải tìm cách đưa em đi chơi có tính cách gia đình,
đi xem phim với con, và từ từ tìm hiểu hiện trạng. Dĩ
nhiên, khi em trai đã mắc bệnh trầm cảm lâu ngày, thì
phải tìm cố vấn và tuyệt đối không để vũ khí đao,
kiếm, hay súng trong nhà. Trường hợp cha mẹ không
trực tiếp tâm sự được với con, thì nên tìm những
người nào mà em ưa thích, như anh em họ (cousin)
hay chú bác nào đó mà trò chuyện với em một cách
tế nhị.
Tóm lại, không nên đụng trận trực tiếp với con cái, chỉ
vỡ mất đồ quý mà thôi. Cứ bình tĩnh theo dõi, khi sự
thay đổi đã đến lúc chín mùi, không biến thêm được
nữa, con cái lại đâu vào đấy, vui vẻ hơn, hiểu biết
hơn, và thương yêu cha mẹ hơn. Gia đình lúc đó sẽ
tràn đầy sự hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau, mặc dù
hai thế hệ cách biệt cả hơn hai chục năm