ĐỀ TÀI:
DẠY HỌC NGỮ VĂN THEO HƯỚNG TÍCH HP
Ở TRƯỜNG THCS
A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
Trong mọi thời đại, giáo dục luôn có vai trò và vò trí quan trọng đối với
sự phát triển của một quốc gia, một dân tộc. Bởi vì đối tượng chòu tác
động trực tiếp của giáo dục là những con người. Sự tác động ấy bao gồm
cả trí tuệ lẫn tâm hồn, cả năng lực cũng như quan niệm sống. Như vậy sự
phát triển xã hội phụ thuộc rất nhiều và chất lượng giáo dục. Chính từ
những yêu cầu trên mà đòi hỏi giáo dục phải không ngừng đổi mới cũng
như tự hoàn thiện mình.
Chúng ta đang sống trong thời đại mà những kênh thông tin đang gần
như bùng nổ trên các phương diện vật chất cũng như tinh thần. Trước thực
trạng đó yêu cầu ta phải có được những sản phẩm phù hợp với xu thế
phát triển của thời đại. Sản phẩm ấy chính là con người, là nguồn nhân
lực, là trí tuệ để vượt qua khỏi nguy cơ tụt hậu.
Từ những yêu cầu trên Đảng và nhà nước ta đã đặc biệt coi trọng “
Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Từ đây cũng đặt ra cho
ngành giáo dục những yêu cầu và nhiệm vụ mới.Từ năm học 2003 Bộ
giáo dục đã tiến hành chương trình thí điểm và tiến tới hoàn thiện chương
trình sách giáo khoa theo hướng mới: Hướng tích hợp. Trong quá trình đó
yêu cầu về đổi mới phương pháp vẫn là một yêu cầu bức thiết. Xác đònh
lại mục tiêu, nội dung, phương pháp và cách đánh giá môn học trong bộ
môn Văn là vô cùng cần thiết. Sự thay đổi này đã là một cuộc cách mạng
thật sự về phương pháp giảng dạy bộ môn Văn – Tiếng Việt.
Bản thân tôi, trong quá trình giảng dạy đã có được những kinh
nghiệm tuy không nhiều nhưng cũng một phần nào góp vào thắng lợi
chung của giáo dục đòa phương cũng như của nước nhà.Trong những điều
tâm huyết ấy tôi nhận thấy: Phương pháp dạy học Văn theo hướng tích
hợp đã đem lại kết quả cao về lượng cũng như về chất, giúp cho người
dạy và người học có một cái nhìn mới về bộ môn Ngữ văn và cách cảm

này mặc dù chưa được gọi tên cụ thể nhưng thực ra trong các chương trình
cũ của SGK trước kia chúng ta đã có những môn học được dạy theo tinh
thần trên. Bởi vì cả ba phân môn Văn, Tiếng Việt và Tập làm văn có liên
quan chặt chẽ với nhau, cả nội dung lẫn phương pháp tiếp cận. Chính vì
thế nếu tích hợp sẽ làm sáng tỏ cho nhau mà tránh được hiện tượng trùng
lặp, không mâu thuẫn, tiết kiệm được thời gian và thực hiện được việc
giảm tải trong việc giảng dạy bộ môn này. Và quan điểm này đã được
thể hiện rất rõ trong chưng trình giáo dục từ năm 2002. Đó là việc thay
đổi tên môn học thành môn Ngữ văn, là sự sát nhập cả ba phân môn Văn,
Tiếng Việt, Tập làm văn trong một cuốn sách.
II. MỘT SỐ BIỆN PHÁP CỤ THỂ.
Với kinh nghiệm của bản thân trong những năn trực tiếp giảng dạy
cũng như học tập của các bạn đồng nghiệp khác tôi xin mạo muội nêu ra
một số suy nghó về phương pháp dạy học theo hướng tích hợp như sau:
Như đã nói ở trên người giáo viên văn là sự hội tụ đầy đủ các yếu tố,
các phẩm chất khác nhau: Vừa là một nhà sư phạm, một nhà phê bình
nghiên cứu, nhưng đồng thời cũng là một nghệ só. Để có những giờ học
mang đậm chất Văn thì yêu cầu người giáo viên phải biết sử dụng linh
hoạt các phương pháp khác nhau cho phù hợp với từng kiểu bài, từng đối
tượng học sinh. Để có một giờ dạy theo quan điểm tích hợp đạt kếât quả
cao yêu cầu giáo viên cần phải biết lựa chọn các khía cạnh, nội dung để
tích hợp. Nội dung tích hợp trong môn học là rất phong phú ( Có thể là
một bài học, một tiết học, một tuần học, hay một chương trình học).
Trên đây là nội dung tích hợp ngang: Ví dụ khi dạy bài Thánh Gióng
SGK NV 6 cần liên hệ nội dung với việc giải thích nghóa của các từ thuần
Việt và bài “ Từ mượn” bằng cách cho học giải thích và nhận xét nghóa
của các từ: tráng só, phi thường để miêu tả tư thế người anh hùng làng
Gióng khi đánh giặc. Hoặc có thể lấy nội dung câu chuyện để làm dẫn
liệu của truyện này ( kết cấu, diễn biến, tình tiết) cho bài học về Tập
làm văn ở tiết sau. Hay khi dạy bài “ Vượt thác “ cần cố gắng phân tích

III. ĐỊNH HƯỚNG TÍCH HP.
1. Tích hợp thông qua việc kiểm tra bài cũ.
Đây có thể coi là khâu đầu tiên trong quá trình tổ chức các hoạt động
dạy và học một bài cụ thể. Mục đích của hoạt động này là kiểm tra việc
chuẩn bò bài của học sinh. Ngoài ra đây cũng là hoạt động giống như
chiếc cầu nối giữa nội dung kiến thức cũ với nội dung kiến thức sắp tìm
hiểu. Vì vậy khâu này cũng thực sự cần thiết.
VD: Khi dạy bài “ Dấu ngoặc kép” NV8 T1 giáo viên có thể lấy
một đề văn thuyết minh : “ Hãy thuyết minh về cái phích nước- cái bình
thủy” . trong phần văn bản trước đó và cho học sinh điền dấu ngoặc đơn,
dấu hai chấm. Thao tác này đã củng cố kiến thức về dấu câu cũng như
văn thuyết minh mà các em đã được học trước đó.
2. Tích hợp thông qua việc giới thiệu bài mới.
Đây là một thao tác nhỏ trong qúa trình tổ chức hoạt động dạy và học
và nó chỉ có thể áp dụng ở những bài học thật phù hợp. Tuy nhiên nó lại
có ý nghóa vô cùng quan trọng vì nó tạo hứng thú học tập cho học sinh
chuẩn bò tâm thế để bước vào bài mới.
VD: Có thể tích hợp giữa văn và Tập làm văn khi dạy về Văn nghò
luận thông qua hoạt động giới thiệu bài “ Tinh thần yêu nước của nhân
dân ta” NV 7 T1 - Một trong những truyền thống quý báu của dân tộc ta
là lòng yêu nước. Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu truyền thống tốt đẹp
này. Đó là văn bản “ Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” của Hồ Chí
Minh. Bài văn được trích trong báo cáo chính trò của Bác tại Đại hội lần
thứ II tháng 2 năm 1951 dù chỉ là một đoạn trích giảng , nhưng văn bản
này được coi là mẫu mực về văn nghò luận ( cụ thể là nghò luận chứng
minh) Một kiểu văn bản mà chúng ta sẽ được học trong chương trình.
3. Tích hợp thông qua hệ thống câu hỏi.
Trong hoạt động Ngữ văn để tìm hiểu những giá trò nội dung và nghệ
thuật của văn bản thì việc xây dựng hệ thống câu hỏi là vô cùng quan
trọng, nó thể hiện tính tích cực, chủ động của hoạt động dạy và học. Nếu

cầu HS viết đoạn văn có sử dụng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm, dấu
ngoặc kép. (Tích hợp giữa Tiếng việt và Tập làm văn)
DV 2: Phân tích các hình ảnh ẩn dụ trong câu thơ( Mặt trời trong
lăng, tràng hoa, vầng trăng, trời xanh) để thấy nét đặc sắc trong nghệ
thuật thể hiện của tác giả Viễn Phương( tích hợp Văn – Tiếng việt)
6. Tích hợp thông qua hình thức kiểm tra.
Chương trình được xây dựng theo tinh thần tích hợp, vì thế khi tiến
hành ôn tập, kiểm tra GV cần giúp học sinh nắm chắc các vấn đề:
- Các khiến thức của cả ba phần Văn, Tiếng việt, Tập làm văn đều
dựa trên cùng một hệ thống văn bản để khai thác và hình thành. Khi học
ôn cần liên hệ và gắn bó các kiến thức của mỗi phân môn với các văn
bản chung trong SGK.
- Nhắc HS không nên học tủ mà phải học học một cách toàn diện,
đầy đủ. Để làm được những yêu cầu trên thì trong quá trình kiểm tra
thường xuyên cũng như kiểm tra đònh kì GV cần xây dựng hệ thống câu
hỏi theo yêu cầu tích hợp. Cấâu trúc của một đề kiểm tra theo tinh thần
tích hợp gồm có hai phần:
Phần I ( trắc nghiệm khách quan) Phần này thường chiếm khoảng
30 – 40% số điểm, nhằm kiểm tra kiếân thức về đọc, hiểu tiếng Việt.
Phần II ( phần tự luận) Phần này chiếm 60 – 70 % số điểm nhằm
kiểm tra kiến thức và kó năng Tập làm văn thông qua một bài hoặc một
bài văn ngắn.
7. Tích hợp thông qua đời sống xã hội.
Mỗi bài học đều mang hơi thở của cuộc sống, sự tích hợp này là tự
nhiên vì văn học là phản ánh cuộc sống và trở về cuộc sống. Dạy văn là
dạy từ cuộc đời, thông qua cuộc đời và cho cuộc đời.Trong chương trình
đều có cấu trúc cân đối giữa các phần, các giai đoạn lòch sử. Vì vậy GV
cần có ý thúc thông qua tiết dạy giúp học sinh có cái nhìn thực tiễn về đời
sống. Đây là phương pháp dạy học theo hướng tích hợp giữa các phân
môn thông qua các hình thức khác nhau.

nhưng tôi nhận thấy cũng còn nhiều hạn chế vì về phía giáo viên vì có
những giáo viên chưa được dạy xuyên suốt chương trình từ lớp 6 đến lớp
9 nên khả năng tích hợp dọc chương trình còn hạn chế vì không nắm được
cấu trúc chương trình.
Qua thực tế giảng dạy khi áp dụng phương pháp giảng dạy này tôi
nhận thấy chất lượng học sinh đã được cải thiện một cách rõ rệt, tỷ lệ học
sinh khá, giỏi tăng, không có học sinh kém về bộ môn, rất nhiều em hứng
thú với việc học tập bộ môn mà trước kia các em rất ngại vì dài hay vì
nhiều những lí do khác.
Vấn đề tôi đã nghiên cứu ở trên đã được đưa ra thảo luận và áp dụng.
Vì phương pháp này không chỉ áp dụng cho việc dạy và học môn Ngữ
văn mà còn cho nhiều môn học khác vì hiện nay hầu hết các môn học
đều được xây dựng theo tinh thần tích hợp, chúng lại có sự hỗ trợ, liên
thông với nhau.
Phường 4, ngày 20 tháng 12 năm 2007
Người thực hiện