Các tính chất lý,
hoá học của máu
(Áp suất thẩm thấu)

\3. Áp suất thẩm thấu của máu
Áp suất thẩm thấu là áp suất thấm
lọc của hai dung dịch qua màng.
Áp lực này tỷ lệ thuận với nồng độ
mol hoà tan trong dung dịch và với
nhiệt độ tuyệt đối. Chẳng hạn một
dung dịch có hàm lượng đường
glucose 180g/l (1 phân tử gam)
và một dung dịch có hàm lượng
ure 60g/l (1 phân tử gam) thì
có áp suất thẩm thấu bằng
nhau. Nhưng một dung dịch có
hàm lượng muối ăn NaCl 58,5g/l
lại có áp suất thẩm thấu lớn gấp 2
lần. Sở dĩ như vậy là do NaCl trong
dungdịch phân ly hoàn toàn thành
Na
+
và Cl
-
và mỗi ion có giá trị
như 1 mol.

Khi một dung dịch có chứa một
phân tử gam trong một lít thì có độ
hạ băng điểm là 1,86
o
C, cho nên có
thể suy ra nồng độ phân tử gam của
máu là 0,3.
Áp dụng công thức tính của
Clapeyron: P = CRT
Trong đó:
P là áp suất thẩm thấu
C là nồng độ phân tử gam
R là hằng số khí (tương đương
0,082 lít - atmotphe)
T là nhiệt độ tuyệt đối.
Nhiệt độ cơ thể người là 37
o
C thì: P
= 0,3 x 0,082 x 310 = 7,6 atmotphe
Giá trị áp suất thẩm thấu của máu
người dao động trong khoảng 7,6-
8,1 atmotphe. Giá trị này chủ yếu
do các muối vô cơ hoà tan (phần
chính là muối ăn NaCl) tạo thành.
Một phần nhỏ do cácprotein hoà
tan tạo ra được gọi là áp suất keo
loại (hay áp suất thẩm thấu thể
keo). Áp suất này chiếm khoảng
20-30 mmHg (tương đương 1/30
atm).

biến
nhiệt

Loc
k

Tyro
d
NaCl
KCl
CaCl
2

NaHCO
3

MgCl
2

NaH
2
PO
4
Glucose
8,5 - 9
0,2
0,2
0,2
-
-

dung dịch ưu trương. Còn những
dung dịch có thành phần thấp hơn
gọi là dung dịch nhược trương.
Pha loãng máu bằng dung dịch
đẳng trương, các tế bào máu tồn tại
bình thường. Trái lại, trong dung
dịch ưu trương tế bào bị teo lại và
phá hủy vì nước thấm qua màng ra
ngoài. Còn trong dung dịch nhược
trương, nước lại thấm vào trong
làm cho tế bào hồng cầu căng
phồng, và đến một mức độ nhất
định sẽ phá hủy màng, giải phóng
hemoglobin ra dung dịch, làm cho
dung dịch có màu đỏ son, gọi là
hiện tượng huyết tiêu (hemolyse).
Vì hồng cầu có mức độ non già
khác nhau nên độ bền của màng
cũng khác nhau. Người ta có thể
xác định được độ bền tối thiểu và
tối đa của màng hồng cầu ở người
bình thường. Đây là một chỉ tiêu
sinh lý quan trọng để xét nghiệm
chức năng của hồng cầu.