Chương 9
Chương 9
CÂN BẰNG TRONG
DUNG DỊCH LỎNG
1
9.1.Dung dịch
9.1.1.Hệ thống phân tán
9.1.2.Qúa trình hình thành dung dịch
9.1.3.Nồng độ dung dịch
9.2.Tính chất của dung dịch
9.2.1.Áp suất hơi bão hòa
9.2.2.Nhiệt độ sôi
9.2.3.Nhiệt độ đông đặc
9.2.4.Áp suất thẩm thấu
2
Dung dịch

Định nghĩa: Hệ phân tán là hệ có ít nhất một chất dạng hạt có kích thước nhỏ bé (chất phân tán) phân bố
vào một chất khác (môi trường phân tán).
Các chất : khí (K), lỏng (L), rắn (R).

Phân loại: 3 loại


Hệ phân tán thô : hạt d
≥
100
µ
m.
- Huyền phù (hệ R-L) : Hạt đất sết lơ lửng trong nước
- Nhũ tương (hệ L-L) : Sữa, dầu mỡ trong nước

 Lỏng - rắn Thủy ngân trong vàng
 Rắn - lỏng Nước đường
 Rắn - rắn Kẽm trong đồng
 Rắn - khí Naphtalen trong không khí
4

Dung dịch:
Dung dịch:
H
H
ệ thống gồm 2 hay nhiều chất mà thành phần của nó có
ệ thống gồm 2 hay nhiều chất mà thành phần của nó có
thể thay đổi trong một giới hạn rộng
thể thay đổi trong một giới hạn rộng
Chất phân bố : chất tan
Chất phân bố : chất tan
Môi trường phân bố : dung môi
Môi trường phân bố : dung môi



Dung dịch khí :
Dung dịch khí :
hỗn hợp của 2 hay nhiều khí

9.1.2.Quá trình hình thành dung dịch(hòa tan)
Cơ chế : 2 qúa trình
Qúa trình vật lý : phá vỡ cấu trúc chất tan.
Chất tan : phân tử (nguyên tử , ion) nằm ở nút mạng
Thu nhiệt
∆
H
1
> 0
Qúa trình hóa học : tương tác chất tan với dung môi
Phát nhiệt
∆
H
2
< 0
-Dung môi là nước
→
Qúa trình hydrat hoá
-Dung môi
≠
nước
→
Qúa trình solvat hoá
7
Cân bằng hoà tan
Quá trình thuận
Phân tử (ng.tử, ion) tách khỏi chất tan
→
Tương tác với dung môi
→

Nhiệt hoà tan
-Nếu |∆H
2
| > |∆H
1
| Quá trình hòa tan phát nhiệt: ∆H
ht
< 0
- Nếu |∆H
2
| < |∆H
1
| Quá trình hòa tan thu nhiệt: ∆H
ht
> 0
Nhiệt hòa tan là lượng nhiệt thu vào hay tỏa ra khi hòa
tan 1mol chất đó.
 Biến thiên entropi
-Chất khí hoà tan vào chất lỏng : ∆S
1
< 0 & ∆S
2
< 0 →∆S
ht
< 0
-Chất rắn hoà tan vào chất lỏng : ∆S
1
> 0 & ∆S
2
< 0 →

b: khối lượng dung môi (g)

Nồng độ phần trăm khối lượng(%)
Số lượng gam chất tan có trong 100 g dung dịch.
,%100
%
×
+
=
ba
a
C
10

Nồng độ molan ( m)
Số mol chất tan có trong 1000g (1kg) dung môi
a: khối lượng chất tan (g)
b: khối lượng dung môi (g);
M: phân tử gam chất tan
VD: Dung dịch chứa 9g gluco trong 100g H
2
O có nồng độ molan
bằng :
C
m
=  x  = 0,5
9
180
1000
100

Nồng độ đương lượng gam
Nồng độ đương lượng gam
(đlg/lít hay N )
(đlg/lít hay N )
S
S
ố đương lượng gam chất tan có trong một lít dung dịch.
ố đương lượng gam chất tan có trong một lít dung dịch.
12
VD: Dung dịch H
2
SO
4
có nồng độ 0,1N hay 0,1 đlg/lít
a: khối lượng chất tan (g) ;
Đ: đương lượng gam chất tan;
V: thể tích dung dịch (lit)
)(lg/,
1
Nlitđ
VĐ
a
C
N
×=
13
Tỷ số giữa số mol của một chất (n

: tổng số mol của các chất tạo nên dung dịch
BA
A
A
nn
n
N
+
=
BA
B
B
nn
n
N
+
=

Cách biểu diễn
Số gam chất tan tan (chất rắn) hay số mol chất tan (chất khí) trong 100 g dung môi.
a: khối lượng chất tan (g)
b: khối lượng dung môi (g)

Độ tan của các chất
S > 1g: dễ tan, 10
-3
< S < 1: khó tan, S < 10
-3
:không tan
Chất Độ tan Chất Độ tan

0
C
4.Độ hòa tan(S)
moigdg
moigd
a
S .100/,
.100
=
15
Các yếu tố ảnh hưởng
Bản chất của chất tan & dung mơi

Dung môi phân cực : dễ hòa tan chất tan phân cực

Dung môi không phân cực: dễ hòa tan chất tan không
phân cực.
VD:
•
Lưu huỳnh S
8
:khơng có cực
S
8
tan tốt trong benzen (dung mơi khơng cực)
S
8
khơng tan trong nước (dung mơi phân cực).
•
Muối ăn (NaCl) :phân cực mạnh

P
⇒
Cân bằng dịch T
→
P

Định luật Henry: ở T = const độ tan của chất khí tỷ lệ thuận với áp suất của chất khí
S = kP
S- khối lượng khí hòa tan
-Chất lỏng, rắn : it ảnh hưởng
17
Khí + Lỏng  Dung dịch

Dung dịch qúa bão hòa


Dung dịch bão hòa
T1 : độ tan S1

↓
T1
→
T2 : độ tan S2


Nếu làm nguội (
↓
T1
→
T2 ) rất cẩn thận


Chất lỏng Chất hơi
Bay hơi, ∆H>0
Ngưng tụ,∆H<0
Cân bằng L-H
9.2.1.Áp suất hơi bão hoà
9.2.1.Áp suất hơi bão hoà
21

Vì quá trình bay hơi thu nhiệt, nên khi tăng nhiệt độ thì sự bay
hơi tăng cường, do đó áp suất hơi bão hòa tăng.
VD: Sự phụ thuộc của áp suất hơi nước bão hòa vào nhiệt độ
Nhiệt độ(
0
C) 0 20 40 60 80 100
Áp suất hơi bão hòa (mmHg)
4,6 17,4 55,3 149,2 355,5 760

↑T → ↑ P
o(dm)
22
2.Áp suất hơi bão hòa của dung dịch ( P
(dd)
)
Chất tan :không bay hơi →

⇒
Áp suất hơi trên mặt d.dịch là áp suất hơi dung môi (P
o(dm)
)

)()(
)( dmo
dddmo
dmo
P
PP
P
P
−
=
∆
nN
N
kP
dd
+
=
)(
24
3.Độ giảm áp suất hơi –Định luật Raun 1
Vì dung dịch loãng → n ≈ 0 →
Ta có →
Khi dung dịch loãng (n ≈ 0 )
Định luật Raun 1
“ Độ giảm áp suất hơi của dung dịch loãng bằng tỷ số
giữa số mol chất tan và số mol của dung môi”
)()( dmodd
P
N
N

9.2.2.Nhiệt độ sôi
9.2.2.Nhiệt độ sôi
25
1.Nhiệt độ sôi của dung môi nguyên chất ( )

 Phân tử hoạt động→Tách khỏi bề mặt → Hơi
↑t→ ↑Phân tử hoạt động → ↑Hơi → ↑ Áp suất hơi (P
(dm)
)
Áp suất hơi (P
o(dm)
)= Áp suất bên ngoài
Hiệt tượng sôi : bay hơi xảy ra trong toàn bộ chất lõng

Nhiệt độ sôi ( )
“ Nhiệt độ tại đó áp suất hơi bão hòa bằng áp suất bên ngoài
trên mặt chất lỏng”
Chất lỏng Chất hơi
Bay hơi, ∆H>0
Ngưng tụ,∆H<0
o
dmS
t
)(
o
dmS
t
)(