Ngaứy soaùn :
Ngày dạy :
Tieỏt 68+ 69 + 70:

sử địa phơng
Khái quát lịch sử văn hoá tỉnh H Nam từ TK X đến giữa TK XIX
Mục tiêu:
Hiểu thêm về kiến thức lịch sử địa phơng, hiểu lịch sử tỉnh H Nam.
Hiểu khái quát lịch sử - văn hoá tỉnh H Nam từ nguồn gốc đến giữa TK
XIX.
Giáo dục học sinh lòng tự hào về lịch sử quê hơng, từ đó các em có ý thức
gắn bó với quê hơng và xây dựng quê hơng giàu đẹp.
Su tầm các danh của tỉnh H Nam.
Phơng tiện dạy học:
Bản đồ hành chính tỉnh H Nam.
Tiến trình dạy - học.
1. Tổ chức:
2. Kiểm tra
3. Bài mới.
Quê hơng, con ngời H Nam và nền văn minh sông Hồng.
Học sinh đọc tài liệu
? Em hãy nêu vị trí, nguồn gốc của tỉnh
H Nam ?
? Từ khi thành lập đến nay H Nam có
những tên gọi nh thế nào ?
? Em hãy đọc tên thành phố và các
huyên trong tỉnh ?
- Học sinh đọc tài liệu ó tỡm hiu
? Em hãy kể tên và giới thiệu một vài
nét chính về các danh nhân tiêu biểu
của tỉnh H Nam ?

về số người đỗ Tiến sĩ đương đại, dưới
đây chỉ viết về 53 vị đỗ Tiến sĩ và 3 vị đỗ
Tiến sĩ (Tiến sĩ võ), tính từ người đỗ đầu
tiên năm 1429 - Tiến sĩ Nguyễn Khắc
Hiếu đến người đỗ cuối cùng vào năm
1910 là cụ Phó bảng Bùi Kỷ. Thực ra,
khoa cử thời quân chủ cũng chấm dứt
vào 8 năm sau đó- năm 1918)
Năm Quý Sửu (1433) ông được cử làm
Chánh sứ sang nhà Minh. Ông làm quan
đến Tuy lực đại phu nhập nội hành khiển,
Hàn lâm viện thừa chỉ, Tri tam quán sự,
kiêm khu mật viện sự, Nhập thị kinh diên,
cùng Nguyễn Trãi tham gia hầu việc
giảng dạy cho vua trẻ.
Đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân
(Hoàng giáp) khoa Kỷ Mùi niên hiệu
Cảnh Thống thứ 2 (1499), đời Lê
Thánh Tông. Làm quan Phủ doãn phủ
Phụng Thiên.
? Trong lÜnh vùc khoa häc,các khoa
bảng cã danh nh©n nµo ?
* Nguyễn Khắc Hiếu (1400-1472)
Nguyễn Khắc Hiếu tự là Thuận Thần, sinh năm
Canh Thìn (1400), mất năm Nhâm Thìn (1472),
thọ 72 tuổi. Ông quê ở thôn Thanh Khê, xã Hoà
Khê, huyện Bình Lục.
Nguyễn Khắc Hiếu đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cùng
khoa với Trình Thuấn Du (Duy Tiên), ở khoa
Minh Kinh, năm Kỷ Dậu, niên hiệu Thuận Thiên

Li. c nhõn khoa Canh Tý (1840).
C bn i Nguyn Khuyn l Nguyn
Tụng Mi, Tin s , lm quan n Hin
sỏt s Thanh Húa. ễng thõn sinh nh
th l Nguyn Lin, vn theo ũi nho
hc, 3 khoa Tỳ ti, chuyờn ngh dy
hc kim sng x vn Bựi.
M Nguyn Khuyn l b Trn Th
Thoan, quờ lng Vn Khờ, tc gi l lng
Ngũi, nay thuc xó Yờn Trung, huyn í
Yờn, tnh Nam nh.
? Trỡnh by nhng hiu bit v Lch s
thi kỡ Lý, Trn, H ?
? Cuc di ụ ca Lý Thỏi T ?Cuc
Tụng. Lm quan n Phú ụ ng s
* Lý Trn Thn (1721-1776)
Lý Trn Thn quờ Lờ Xỏ, xó Chõu Sn, huyn
Duy Tiờn. ễng sinh ngy 12 thỏng Ba nm Tõn
Su (1721), Tam trng i Lờ Cnh Hng
th 4. Lm Tri huyn Phỳ Xuyờn 21 nm. ễng l
con r ca Bng nhón Lờ Quý ụn.
* Văn học nghệ thuật
V Vn Lý (1809-1879)
V Vn Lý sinh nm K T (1809), mt nm K
Móo (1879). ễng quờ xó Vnh Tr, huyn Nam
Xng, tnh H Ni nay l th trn Vnh Tr,
huyn Lý Nhõn.
Nm 33 tui Tam giỏp ng Tin s xut thõn
khoa Tõn Su, niờn hiu Thiu Tr th nht
(1841). Lm quan n chc Quc T giỏm t

-> Các nhóm trình bày kết quả…
Đây là thời kỳ Đại Việt lâm vào tình
trạng khủng hoảng, kinh tế sa sút, đời
sống nhân dân cực khổ, các thế lực
phong kiến nổi lên giành quyền lực.
Nhà Mạc trị vì vào năm 1527, loạn
1)Cuộc dời đô của Lý Thái Tổ năm Canh
Tuất (1010) qua đất Hà Nam chắc chắn nhận
được sự đóng góp cả vật chất lẫn tinh thần
của nhân dân HàNam. Bởi lẽ cuộc rời đô đòi
hỏi cần nhiều nhân lực, vật lực.
2) Năm 1069, Lý Thánh Tông hạ chiếu thân
chinh đi đánh Chiêm Thành. Đoàn quân
khổng lồ 5 vạn người đi qua Phủ Lý Nhân,
nhân dân Hà Nam là những người ủng hộ,
giúp đỡ rất nhiều cho đội quân của triều đình
3) Trong cuộc kháng chiến chống quân
Nguyên lần thứ 2 (1285) vua tôi nhà Trần đã
rút khỏi Thăng Long theo sông Thiên Mạc về
Thiên Trường. Trên đường rút lui, quân ta
dựa vào các điểm chốt để mai phục quân
địch. Nhiều tấm gương hy sinh cao cả như
Trần Bình Trọng vốn dòng dõi Lê Hoàn quê ở
Thanh Liêm đã đanh thép trả lời quân thù:
"Ta thà làm ma nước Nam chứ không thèm
làm vương đất Bắc".
4) Năm 1416 tại Lũng Nhai, Lê Lợi dựng cờ
khởi nghĩa. Nhân dân Hà Nam đã tham gia
khởi nghĩa với một trái tim nhiệt thành yêu
nước. Đó là Vũ Cố ở Thanh Liêm đã dẫn

năm 1118 vị vua thứ tư triều Lý, Lý Nhân
Tông cùng đoàn tuỳ tùng theo dòng Châu
Giang ghé thăm núi Đọi, thấy cảnh sắc
núi sông hữu tình đã cho xây dựng chùa,
đặt tên là Long Đọi Sơn và xây dựng Bảo
Tháp Sùng Thiện Diên Linh. Như vậy, địa
danh núi Đọi - sông Châu ra đời gắn liền
với sự ra đời của Bảo Tháp Sùng Thiện
Diên Linh năm 1118. Tháp báu Sùng
Nam tiêu diệt cứ điểm Hoàng Anh (Thanh
Liêm) đồn Nhật Tảo (Duy Tiên)… ngày nay
một số địa danh ở Hà Nam vẫn còn tổ chức
kỷ niệm chiến công lẫy lừng của Quang
Trung.
Thời kỳ này mặc dù gặp nhiều khó khăn biến
động song nghề thủ công cổ truyền vẫn được
nhân dân các làng có nghề duy trì, phát
triển… một số điểm buôn bán đã hình thành.
2) Thời nhà Nguyễn :
- Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi mở đầu
vương triều Nguyễn, nhưng nền kinh tế của Hà
Nam vẫn lâm vào cảnh đình đốn mặc dù buôn
bán có phát triển, nhiều thợ giỏi của Hà Nam bị
bắt đưa vào Huế phục vụ vua và Hoàng tộc.
- Về giáo dục, thi cử thì ở Hà Nam từ thế kỷ XVI
đến cuối XIX có 42 người đỗ đại khoa như Lê
Tung, Nguyễn Khuyến, Bùi Dị, Bạch Đông Ôn…
V/ Lễ hội văn hóa Hà Nam
1) Lễ hội chùa Long Đọi Sơn
Hằng năm, cứ đến ngày 21 tháng 3 âm lịch,

này vào ngày 20 tháng 8 âm lịch hàng
năm
3) Lễ hội đình Đinh
Đình Đinh thuộc thôn Đinh, xã Đinh
Xá, huyện Bình Lục, Hà Nam.
Đình Đinh thờ Đông Hải Đại Vương
Đoàn Thương cùng con ông là Đông
Xưng đại vương Đoàn Văn, các trung
thần của triều Lý, Đông Bảng đại vương
triều Lê cùng các vị tiên hiền, các vị có
công lập làng. Tương truyền, làng Đinh
là nơi mà Đoàn Thượng đại vương đến
tìm thầy học và cũng là quê vợ của ông.
Khi ông mất, con trai ông là Đoàn Văn
cùng nhân dân Đinh Xá lập đền thờ.
Hàng năm, cứ vào ngày sinh của Đông
Hải đại vương Đoàn Thượng (10 tháng
Giêng âm lịch), làng Đinh lại tổ chức lễ
hội để tưởng nhớ bậc trung thần.
6
tham gia, ch em cng c ra dúng vi
ao, cụn, kim, quyn khụng thua kộm
con trai.
L hi vt Liu ụi th hin tinh
thn thng vừ, on kt ca nhõn
dõn Vit Nam, nờu cao truyn
thng chng gic ngoi xõm ca
cha ụng, gúp phn lm phong phỳ
bn sc vn hoỏ dõn tc Vit
Nam.