Đỗ Thị Thu Thảo - Trờng THCS Trung Minh
a- phần thứ nhất : đặt vấn đề
Trong công cuộc đổi mới của nớc ta hiện nay, Đảng ta đã xác định phát
triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm.Thực tế cho thấy chúng ta đang xây dựng
một nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa và đang ở trong giai
đoạn công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nớc. Để hoàn thành mục tiêu tiến đến
năm 2020 đa nớc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp, Đảng và nhà nớc
ta đã khẳng định Muốn tiến hành công nghiệp hóa - hiện đại hóa thắng lợi
phải phát triển mạnh về giáo dục-đào tạo, phát huy nguồn lực con ngời, yếu tố
cơ bản của việc phát triển nhanh và bền vững.Với sự phát triển của nền kinh
tế thế giới và khu vực, sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, công
nghệ và thông tin, đây là điều kiện thuận lợi để chúng ta tiếp thu những tinh
hoa văn hóa của nhân loại. Bởi vậy hơn lúc nào hết chúng ta cần phát triển
nguồn nhân lực gồm những con ngời mới có tri thức khoa học, tay nghề cao,
có phẩm chất đạo đức tốt để đáp ứng đợc yêu cầu đổi mới đất nớc. Đứng trớc
tình hình đó Đảng và nhà nớc ta đã xác định Giáo dục - Đào tạo là mặt trận
hàng đầu.
Nớc Việt Nam chúng ta đang trên con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ
qua giai đoạn phát triển T bản chủ nghĩa, với một xuất phát điểm thấp, nền
kinh tế còn nghèo nàn, chúng ta cần phải tiếp thu những tinh hoa văn hóa của
nhân loại, kế thừa và phát huy những ứng dụng nền khoa học công nghệ của
các nớc có nền kinh tế phát triển. Hiện nay chúng ta đã hòa nhập vào nền kinh
tế khu vực Đông Nam á, và đang làm mọi công việc cần thiết để hội nhập vào
nền kinh tế thế giới WTO . Nhu cầu sử dụng ngoại ngữ đặc biệt là Tiếng Anh
ngày càng cần thiết và tăng cao, vị trí của tiếng nớc ngoài đặc biệt là tiếng
Anh đã đợc khẳng định nh một môn văn hóa không thể thiếu đợc trong nền
giáo dục của nớc ta, đặc biệt là trong các trờng phổ thông. Chính vì vậy trong
những năm qua việc dạy và học ngoại ngữ tại trờng phổ thông ở nớc ta đã đợc
chú trọng và đã đạt nhiều thành tích đáng kể. Đa số học sinh đã ý thức đợc
tầm quan trọng của việc học tiếng nớc ngoài và có sự ham mê học tập. Vì thế
ngời giảng dạy môn tiếng Anh luôn phải có những phơng pháp đổi mới nhằm
viên đọc trớc cho học sinh đọc theo, sau đó đa ra câu hỏi và yêu cầu học sinh
trả lời. Cách làm này vừa mất nhiều thời gian, giáo viên lại không quan sát đ-
ợc các học sinh chú ý đọc, tạo nên không khí học sôi nổi một cách hình thức,
một số học sinh nhiều khi không chú ý đọc theo, làm việc riêngThực tế việc
đọc này chỉ phù hợp vào bớc đầu tiên của việc đọc để nhận biết chữ cái và từ,
học sinh chỉ chú ý vào việc phát âm làm sao cho đúng chứ không chú trọng
vào việc hiểu nội dung bài đọc. Để đạt đợc mục tiêu đề ra và khắc phục tình
trạng trên tôi đã mạnh dạn áp dụng một số phơng pháp trong việc dạy kỹ năng
đọc hiểu cho học sinh lớp 8, 9 để bạn đọc quan tâm cùng tham khảo và trao
đổi.
II. Nội dung cụ thể của sáng kiến:
Nh chúng ta đã biết, mục đích của việc dạy đọc là giúp học sinh phát
triển kỹ năng đọc hiểu, có khả năng đọc hiểu sách báo, tài liệu bằng tiếng Anh
với những nội dung phù hợp với trình độ và lứa tuổi của học sinh, giúp học
sinh nắm đợc những thông tin chính trong bài, có điều kiện thu nhận thông
Sáng kiến về dạy kỹ năng đọc hiểu môn Tiếng Anh
2
Đỗ Thị Thu Thảo - Trờng THCS Trung Minh
tin, nâng cao trình độ tiếng Anh, và có thể hiểu thêm về xã hội. Mục đích của
việc dạy đọc là dạy cho học sinh tự mình đọc nhẩm, đọc thành tiếng một cách
rành mạch và hiểu đợc nội dung bài đọc, làm cho học sinh chủ động tìm hiểu
kiến thức. Giáo viên chỉ là ngời tổ chức cho học sinh thực hiện các nhiệm vụ
mà mình đề ra theo yêu cầu của bài. Chính vì vậy trong quá trình đọc ta cần
phải phân biệt đợc hai loại khác nhau: đọc để lấy ý (đọc thầm ) và đọc thành
tiếng.
Đọc để lấy ý( đọc thầm) là hoạt động thờng diễn ra khi chúng ta đọc
sách, báo, những mẩu tin ngắnTrong hoạt động này chúng ta không cần
phải đọc từng chữ, từng từ, thậm chí không phải đọc tất cả các từ trong một
câu song chúng ta vẫn có thể hiểu đợc ý nghĩa của câu. Điều này đợc thực
hiện vì khả năng đoán của con ngời dựa trên kinh nghiệm , lô gíc và một số
mới bằng các thủ thuật nh: Brainstorming; Network; Chatting; A language
game (Crosswords, Noughts and crosses, Jumble words, Pelmalism ).
Ví dụ 1: Unit 4. Our past - Read (English 8) : Trớc khi vào bài học
mới tôi cho các em thực hiện hoạt động Brainstorming để hớng các em vào
chủ điểm là Truyện dân gian. Tôi yêu cầu các em kể tên những câu chuyện
dân gian mà các em đã đợc đọc. Qua phần này tôi thấy học sinh rất hứng thú
tham gia xây dựng bài :
* Brainstorming:
Tấm Cám
Cây tre trăm đốt Hoàng tử Cóc
(one hundred- section bamboo) The folk tales ( The frog Prince)
Bạch tuyết và bảy chú lùn (Snow White and 7 dwarfs)
Ví dụ 2: Unit 5. The Media - Read ( English 9): Để giúp các em nắm
đợc các thông tin cơ bản về một loại phơng tiện thông tin hiện đại, phổ biến
nhất hiện nay đó là Internet, tôi đã sử dụng thủ thuật Chatting để hớng các
em chú ý vào bài mới. Tôi đa ra bức tranh vẽ một cái máy vi tính (a
computer) và hỏi học sinh:
+What is this?
+ Can you use computers?
+ What subjects help you to use computers?
+ Have you ever used Internet?
+ Do you find the Internet useful?
+ What do you use the Internet for?
.
Ví dụ 3: Unit 8- Celebration- Read ( English 9): Để nhằm hớng các
em vào chủ đề lễ kỷ niệm ( celebration), tôi đã tổ chức cho các em một trò
chơi Pelmalism. Tôi chuẩn bị 12 tấm thẻ bằng bìa gồm 6 thẻ ghi ngày
tháng và 6 thẻ ghi các lễ kỷ niệm tơng ứng. Trong các thẻ đó một mặt đánh số
thứ tự và mặt kia có nội dung về các lễ kỉ niệm .Tôi dán các thẻ đó lên bảng
chỉ cho học sinh thấy mặt có đánh số. Sau đó tôi chia lớp ra làm 2 nhóm, lần l-
The lost shoe?. Sau khi học sinh đã trả lời các câu hỏi đó tôi sẽ giới thiệu
nội dung của bài đọc hôm nay là một câu chuyện với tựa đề The lost shoe.
ở phần này tôi sẽ không đa ra quá nhiều thông tin về bài đọc vì nếu làm
nh vậy sẽ không khuyến khích đợc các em tò mò, hứng thú muốn tìm hiểu bài
đọc.
* Giới thiệu từ mới (Pre-teach vocabulary):
Trớc khi cho học sinh đọc bài, tôi giới thiệu một số từ mới cho học sinh.
Để giới thiệu nghĩa của từ mới, tôi đã dùng các cách khác nhau nh: giới thiệu
qua ngữ cảnh, định nghĩa từ, tranh ảnh, vật thật, từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa.
Tôi không giới thiệu tất cả các từ mới ở trong bài đọc vì một yêu cầu quan
trọng của việc đọc là có khả năng đoán nghĩa của từ mới. Đối với những từ đ-
Sáng kiến về dạy kỹ năng đọc hiểu môn Tiếng Anh
5
Đỗ Thị Thu Thảo - Trờng THCS Trung Minh
ợc sử dụng nhiều liên quan đến chủ đề của bài đọc thì tôi giới thiệu nghĩa và
cho học sinh thực hành từ mới trong câu nói. Với những từ khó hiểu hoặc trìu
tợng tôi sẽ giải thích bằng tiếng Việt. Còn với những từ khác sẽ đợc đề cập
đến sau khi đọc bài Text .
Ví dụ: Unit 5. The media- Read ( English 9), tôi giới thiệu trớc cho học
sinh từ mới bằng các hình thức sau: forum (n)
(translation), surf( v)
(translation), deny(v)
(synonym: refuse), spam(n)
( translation), alert(adj)
e.You should be alert when using
the Internet.
Sáng kiến về dạy kỹ năng đọc hiểu môn Tiếng Anh
6
Đỗ Thị Thu Thảo - Trờng THCS Trung Minh
Hoặc ở Unit 4- Read (English 8) tôi lại cho học sinh thực hiện hoạt
độngOrdering statements bằng cách cho học sinh đoán và sắp xếp các câu
theo trình tự câu chuyện: ( Giáo viên có thể làm mẫu một câu đầu tiên)
1 a. A poor farmer had a daughter named Little Pea.
b. Little Pea didnt have any new clothes.
c. The Prince found Little Pea lost shoe.
d. His new wife was very cruel to Little Pea.
e. A fairy appeared and changed Little Pea rags into beautiful
clothes.
f. The Prince fell in love with Little Pea.
. g. After his wife died, he married again.
h. Little Pea had to do chores all day.
i. The village held its harvest festival.
Với dạng bài tập này sẽ giúp cho học sinh phát triển kỹ năng suy đoán
và nhận biết đợc cách nối các câu thành một đoạn văn.Giáo viên có thể cho
học sinh thực hiện hoạt động này theo cặp hoặc theo nhóm.
3. B ớc 3: Thực hành bài đọc: ( While- reading)
* Đọc lần 1: Đọc thầm
Sau khi viết kết quả dự đoán của học sinh lên bảng, tôi yêu cầu học sinh
mở sách giáo khoa và đọc thầm bài khóa để lấy thông tin. Sau đó tôi yêu cầu
học sinh thực hiện hoạt động Check and correct bằng cách cho học sinh
đọc lại những thông tin ở phần dự đoán và kiểm tra xem những câu mình đoán
có đúng với thông tin ở trong bài khóa không. Nếu sai học sinh sẽ sửa lại và đ-
a ra đáp án đúng. Giáo viên cần hỏi lại học sinh là tại sao câu lại đúng hoặc
sai, nếu học sinh giải thích đúng có nghĩa là học sinh đã đọc và hiểu đợc nội
5 i. The village held its harvest festival.
(a ->g -> d -> h -> i -> b -> e -> c -> f)
Ngoài việc kiểm tra sự hiểu nội dung bài đọc bằng các dạng bài tập nêu
trên, tôi còn sử dụng một số loại bài tập khác nh: Multiple choice , Fill in
the information , Information transfer , Complete the sentence with
wordsCác dạng bài tập này giúp cho học sinh khám phá, dẫn dắt vào nội
dung cụ thể của bài đọc.
* Đọc lần 2: Tìm hiểu chi tiết nội dung bài đọc
Để kiểm tra việc hiểu chi tiết nội dung bài đọc của học sinh, tôi thờng áp
dụng một số dạng bài tập nh: Answer the questions , Make up the
questions then answerDạng bài tập này nhằm kiểm tra lại sự lĩnh hội thông
tin chính xác, khả năng vận dụng kiến thức ngữ pháp vào câu nói và thờng
giúp các em hiểu sâu hơn , nhớ lâu hơn nội dung bài đọc. Đối với một số bài
có những cấu trúc câu khó, tôi sẽ giải thích nghĩa của câu nói đó cho học sinh
hiểu.
Để làm đợc dạng bài tập này tôi tiếp tục cho học sinh đọc thầm lại bài
khóa một lần nữa sau đó tìm thông tin để trả lời câu hỏi. Học sinh thực hiện
hoạt động hỏi và trả lời câu hỏi theo cặp.
Sáng kiến về dạy kỹ năng đọc hiểu môn Tiếng Anh
8
Đỗ Thị Thu Thảo - Trờng THCS Trung Minh
Ví dụ: Unit 5-Read ( English 9): Tôi đa ra một số câu hỏi sau và yêu
cầu học sinh trả lời:
1. What does Sandra use the Internet for?
2. Why is it uneasy for Hong Hoa to get access to the Internet?
3. According to Huansui, why do people use the Internet?
4. Make a list of befinits of the Internet, according to the three
responses?
5. Are there any disadvantages of the Internet? If so. What are they?
Đối với học sinh khá, giỏi tôi sẽ cho học sinh làm dạng bài tập Make up the
Đỗ Thị Thu Thảo - Trờng THCS Trung Minh
dựa vào câu chuyện mà học sinh vừa học để kể một câu chuyện khác có nội
dung tơng tự, ví dụ nh truyện Tấm Cám.
Với Unit 5 - Read ( English 9), tôi lại cho học sinh thực hiện hoạt động
Discussion. Tôi đa ra hai chủ đề khác nhau và yêu cầu học sinh thảo luận
theo nhóm:
+ Advantages of the Internet.
+ Disadvantages of the Internet.
Sau khi học sinh đã thảo luận theo nhóm xong, tôi yêu cầu học sinh viết
ý kiến thảo luận của nhóm vào bảng phụ nhỏ, sau đó gọi một em đại diện cho
nhóm lên trình bày những gì mà nhóm đã thảo luận.
Với những dạng bài tập này tôi cho học sinh thực hành nói dới dạng kể ở
trên lớp và về nhà viết lại vào vở bài tập. Với cách làm nh vậy học sinh sẽ tập
trung vào bài giảng và tham gia xây dựng bài một cách chủ động, tích cực
hơn.
5. B ớc 5: Bài tập về nhà ( Homework)
Ngoài những yêu cầu nắm vững bài trong sách giáo khoa, để các em có
thể phát huy đợc tối đa những gì đã học để áp dụng vào thực tế, tùy thuộc vào
từng nội dung chủ điểm của bài đọc tôi thờng đa ra một số gợi ý hoặc các
dạng bài tập phù hợp để cho các em về nhà làm bài tập. Đối với những bài tập
khó hiểu, tôi sẽ hớng dẫn và gợi ý cho học sinh cách làm.
Ví dụ: Unit 5- Read ( English 9), sau khi cho học sinh thảo luận theo
nhóm xong tôi yêu cầu học sinh về nhà viết lại vào vở bài tập về lợi ích và bất
lợi của việc sử dụng Internet (Advantages and disadvantages of the Internet).
Với bài tập này giáo viên có thể hớng dẫn lại cho học sinh cách viết và cung
cấp thêm một số từ mới nếu học sinh cần. III. Hiệu quả của sáng kiến:
Qua thực tế giảng dạy trong học kỳ I và II năm học 2005- 2006, sau những
đồng nghiệp đi trớc để từ đó tìm ra cho mình phơng pháp dạy học tốt hơn.
C- Phần thứ ba : Kết luận
Mục đích cuối cùng của việc dạy và học tiếng nớc ngoài nói chung và
tiếng Anh nói riêng là tạo cho học sinh có thể sử dụng đợc ngoại ngữ trong
giao tiếp, trong đó đọc là một trong bốn kỹ năng mà học sinh cần đợc rèn
luyện theo phơng pháp giao tiếp. Đọc giúp học sinh mở rộng vốn kiến thức về
thế giới xung quanh, cung cấp kinh nghiệm trong một số lĩnh vực nh văn hóa,
khoa học kỹ thuật Ngoài ra, đọc còn tạo cho học sinh có thói quen và lòng
ham mê đọc sách. Chính vì vậy, chúng ta cần phải tìm ra những thủ thuật dạy
thật hấp dẫn, thích hợp để giúp cho việc dạy đọc có hiệu quả.
Trớc đây, giáo viên dạy ngoại ngữ thờng chỉ chú trọng vào các bài tập
luyện ngữ pháp. Học sinh thờng làm bài tập theo những khuôn mẫu nhất định,
ít sáng tạo. Với những bài Text và Dialogue trớc đây tôi thờng dạy theo phơng
pháp cũ nh: cho học sinh đọc phát âm từ mới, học sinh đọc cá nhân sau đó
dịch nội dung bài và trả lời câu hỏi. Kết quả thực hiện các bớc dạy trên là học
sinh nắm đợc nội dung bài một cách thụ động, không phát triển đợc kỹ năng
đọc hiểu của mình, có thể các em biết phát âm các từ đúng trong bài song
không hiểu nội dung bài đọc.
Qua một thời gian thực hành phơng pháp dạy đọc hiểu mới này, tôi nhận
thấy phơng pháp dạy này có hiệu quả hơn so với phơng pháp cũ.Các em đợc
làm quen với nhiều dạng bài tập khác nhau để dần nắm chắc nội dung của bài.
Sáng kiến về dạy kỹ năng đọc hiểu môn Tiếng Anh
11
Đỗ Thị Thu Thảo - Trờng THCS Trung Minh
Qua những bài tập đó các em còn đợc làm việc với nhau theo từng cặp, từng
nhóm. Điều này đã giúp cho các em có cơ hội đợc nói nhiều không còn ái
ngại, ngợng ngùng khi nói. Sau mỗi bài học nhiều em đã vận dụng đợc những
điều đã học vào những câu chuyện, những tình huống thực tế của mình để viết
hoặc nói Tiếng Anh.
Để tạo đợc hứng thú cho học sinh đối với môn học này, ngời giáo viên