Trường THCS Nguyễn Anh Hào

Tây Hồ

Phú n
ĐỀ CƯƠNG ƠN TẬP THI HỌC KÌ II NGỮ VĂN 8
Văn bản: NHỚ RỪNG
(
THẾ LỮ
)
* Phân tích nét nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ thứ ba:
Đoạn ba có thể xem là một bộ tranh tứ bình đẹp lộng lẫy. Bốn cảnh, cảnh nào cũng
có núi rừng hùng vó, tráng lệ với con hổ uy nghi làm chúa tể. Đó là cảnh “những đêm
vàng bên bờ suối” hết sức diễm ảo với hình ảnh con hổ “say mồi đứng uống ánh trăng
tan” đầy lãng mạn. Đó là cảnh “ngày mưa chuyển bốn phương ngàn” với hình ảnh
con hổ mang dáng dấp đế vương: “Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mơi”. Đó là cảnh
“bình minh cây xanh nắng gội” chan hòa ánh sáng , rộn rã tiếng chim đang ca hát cho
giấc ngủ của chúa sơn lâm. Và đó là cảnh “ chiều lênh láng máu sau rừng” thật dữ
dội với con hổ đang chờ đợi mặt trời “chết” để “chiếm lấy riêng phần bí mật” trong
vũ trụ. Ở cảnh nào núi rừng cũng mang vẻ đẹp vừa hùng vó vừa thơ mộng, và con hổ
cũng nổi bật lên với tư thế lẫm liệt, kiêu hùng, đúng là một chúa sơn lâm đầy uy lực.
*Nhµ phª b×nh Hoµi Thanh ®· ®· ca ngỵi ThÕ L÷ nh mét viªn tíng ®iỊu khiĨn
®éi qu©n ViƯt ng÷ b»ng nh÷ng mƯnh lƯnh kh«ng thĨ cìng ®ỵc. §iỊu nµy nãi lªn
nghƯ tht sư dơng tõ ng÷ ®iªu lun, ®¹t ®Õn ®é chÝnh x¸c cao. ChØ riªng vỊ ©m thanh
rõng nói, ThÕ L÷ cho ta nghe thÊy tiÕng giã gµo ngµn, giäng ngn hÐt nói, tiÕng thÐt
khóc trêng ca d÷ déi. Bªn trªn ®· nãi ®Õn nh÷ng ®iƯp tõ t¹o ra sù ni tiÕc qu¸ khø oanh
liƯt (Nµo ®©u, ®©u nh÷ng ) Còng cã thĨ thÊy c©u th¬ ThÕ L÷ miªu t¶ d¸ng hiªn ngang,
hïng dòng, mỊm m¹i cđa chóa s¬n l©m :
Ta bíc ch©n lªn, dâng d¹c, ®êng hoµng
Lỵn tÊm th©n nh sãng cn nhÞp nhµng
Vên bãng ©m thÇm, l¸ gai, cá s¾c

C¸nh bm v« tri ®· ®ỵc ngêi thi sÜ thỉi vµo mét t©m hån. §ã chÝnh lµ c¸i hån thiªng
liªng (trong t©m kh¶m nhµ th¬) cđa ng«i lµng Êy. Nhµ th¬ ®· lÊy c¸i ®Ỉc trng nhÊt (nh÷ng
c¸nh bm) ®Ĩ mµ gỵi ra bao íc m¬ khao kh¸t vỊ mét cc sèng no Êm, ®đ ®Çy. C©u
th¬ sau thÊm chÝ cßn “cã hån” h¬n. Thun kh«ng ph¶i tù ra kh¬i mµ ®ang “rín” m×nh ra
biĨn c¶. H×nh ¶nh th¬ ®Đp vµ thi vÞ biÕt bao.
Hai c©u th¬ díi ®©y l¹i mang mét h¬ng vÞ kh¸c – h¬ng vÞ nång mỈn cđa biĨn kh¬i:
D©n chµi líi lµn da ng¨m r¸m n¾ng,
C¶ th©n h×nh nång thë vÞ xa x¨m.
Hai c©u th¬ lµ mét bøc tranh vÏ ph¸c vỊ h×nh ¶nh d©n chµi. §ã lµ nh÷ng con ngêi d-
êng nh ®ỵc sinh ra tõ biĨn. Cc sèng biĨn kh¬i d·i dÇu ma n¾ng lµm cho lµn da “ng¨m
r¸m” l¹i, trong c¶ “h¬i thë” cđa th©n h×nh còng lµ h¬ng vÞ xa x¨m cđa biĨn. Hai c©u th¬
kh«ng ph¶i chØ lµ sù miªu t¶ ®¬n thn mµ nã lµ sù c¶m nhËn b»ng c¶ mét t©m hån s©u
s¾c víi quª h¬ng.
Văn bản: KHI CON TU HÚ
(
TỐ
HỮU)
*Bức tranh mùa hè:
Sáu câu thơ lục bát thanh thoát mở ra cả một thế giới rộn ràng, tràn trề nhựa sống.
Nhiều hình ảnh tiêu biểu của mùa hè được đưa vào thơ: tiếng ve ran trong vườn
râm, lúa chiêm chín vàng trên cánh đồng, bầu trời cao rộng với cánh diều chao
lượn, trái cây thơm ngọt,… Tiếng chim tu hú đã thức dậy, mở ra tất cả và bắt nhòp
cho tất cả: mùa hè rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vò, bầu trời
khoáng đạt tự do… trong cảm nhận của người tù. Chính sức cảm nhận mãnh liệt, tinh
tế về bức tranh mùa hè của một tâm hồn trẻ trung, yêu đời càng cho thấy sự mất tự
do và khao khát tự do đến cháy ruột cháy lòng.
*Hình ảnh tiếng chim tu hú ở đầu và cuối bài thơ:
TiÕng chim tu hó ë ®Çu vµ ci cđa bµi th¬ tuy ®Ịu biĨu trng cho tiÕng gäi tha
thiÕt cđa tù do, cđa cc sèng ngoµi kia ®Çy qun rò ®èi víi ngêi tï nhng t©m
tr¹ng cđa ngêi tï khi nghe tiÕng tu hó l¹i rÊt kh¸c nhau. ë c©u th¬ ®Çu, tiÕng tu hó

Cả hai câu thơ đều thấy giữa “nhân” và “nguyệt” có “song sắt nhà tù” chắn giữa
nhưng cả người và trăng đều vượt song sắt tìm đến nhau, chủ động giao hòa cùng
nhau, ngắm nhau say đắm.
Cách sắp xếp từ ngữ và sử dụng phép đối cho thấy tinh thần kì diệu của người chiến
só – thi só cách mạng: Phía này là nhà tù đen tối, là hiện thực tàn bạo, còn ngoài kia là
vầng trăng mơ mộng, là thế giới của cái đẹp, là bầu trời tự do, lãng mạn say người. Ở
giữa hai thế giới đối cực đó là cửa sắt của nhà tù. Nhưng với cuộc ngắm trăng này,
song sắt nhà tù đã trở nên bất lực, vô nghóa trước những tâm hồn tri âm tri kỉ tìm đến
nhau.
Qua bài thơ người đọc cảm thấy người tù cách mạng ấy dường như không chút bận
tâm về những cùm xích, đói rét, mũi rệp, ghẻ lở,… của chế độ nhà tù khủng khiếp,
cũng bất chấp song sắt thô bạo của nhà tù, để tâm hồn bay bổng tìm đến “đối diện
đàm tâm” với vầng trăng tri âm. Có thể nói đằng sau những câu thơ rất giản dò đó là
Giáo viên: LƯƠNG THANH NGỌC ANH Tổ: Ngữ Văn
3
Trường THCS Nguyễn Anh Hào

Tây Hồ

Phú n
một tinh thần thép – sự tự do nội tại, phong thái ung dung, vượt hẳn lên sự nặng nề,
tàn bạo của nhà tù.
Văn bản: HỊCH TƯỚNG SĨ
(TRẦN QUỐC TUẤN)
* T¸c gi¶ lét t¶ sù ngang ngỵc vµ téi ¸c cđa giỈc:
"Ngã thÊy sø giỈc ®i l¹i nghªnh ngang ngoµi ®êng, n lìi có diỊu mµ sØ
m¾ng triỊu ®×nh, ®em th©n dª chã mµ b¾t n¹t tĨ phơ, th¸c mƯnh Hèt TÊt LiƯt mµ
®ßi ngäc lơa, ®Ĩ tho¶ lßng tham kh«ng cïng, gi¶ hiƯu V©n Nam V¬ng mµ thu
vµng b¹c, ®Ĩ vÐt cđa kho cã h¹n. ThËt kh¸c nµo nh ®em thÞt mµ nu«i hỉ ®ãi, sao
cho khái ®Ĩ tai v¹ vỊ sau !"

Trng THCS Nguyn Anh Ho

Tõy Ho

Phỳ Yờn
Thuế máu
(Trích Bản án chế độ thực dân Pháp - Nguyễn ái Quốc)
* Nhận xét về cách đặt tên chơng, tên các phần trong văn bản.
- Cách đặt tên chơng, tên các phần trong văn bản phản ánh rất chính xác thực tế cuộc
sống, gợi đợc sự căm phẫn trong lòng ngời đọc cũng nh chứng tỏ tinh thần chiến đấu
mạnh mẽ và sự phê phán triệt để của Nguyễn ái Quốc.
- Thuế máu là cái tên chơng rất sắc sảo khi nó phản ánh rất đúng thực tế ở thuộc địa
khi dân chúng phải chịu đủ những thứ thuế bất công vô lí. Nhng xót xa hơn, tàn nhẫn hơn
là họ bị rơi vào hoàn cảnh bị bóc lột xơng máu, thậm chí mất cả mạng sống của mình.
- Trong chơng, trình tự và tên gọi các phần gợi lên rất rõ quá trình lừa bịp, bóc lột tàn
tệ của bọn thực dân. Đó là một quá trình bóc lột rất tinh vi từ Chiến tranh và những ngời
bản xứ đến Chế độ lính tình nguyện để rồi, cuối cùng tác giả chỉ ra Kết quả của sự hi sinh
rất vô nghĩa của những ngời dân bản địa.
Viết bàI tập làm văn số 6 Văn nghị luận
(làm tại lớp)
I. Đề bàI tham khảo
Đề 1: Dựa vào các văn bản Chiếu dời đô và Hịch tớng sĩ, hãy nêu suy nghĩ
của em về vai trò của những ngời lãnh đạo anh minh nh Lí Công Uẩn và Trần
Quốc Tuấn đối với vận mệnh đất nớc.
Đề 2: Từ bài Bàn luận về phép học của La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp, hãy
nêu suy nghĩ về mối quan hệ giữa học và hành.
Đề 3: Câu nói của M. Go-rơ-ki Hãy yêu sách, nó là nguồn kiến thức, chỉ có
kiến thức mới là con đờng sống gợi cho em những suy nghĩ gì?
II. Gợi ý dàn bài
Đề 1:

b) Thân bài.
- Giải thích câu nói: Thế nào là Học đi đôi với hành ?
- Để thực hiện câu nói trên cần phải làm gì?
+ Hiểu lí thuyết để ứng dụng vào cuộc sống có hiệu quả.
+ Học kiến thức để rèn giũa phẩm hạnh đạo đức từ các môn khoa học xã hội
nhân văn, để ứng dụng sáng tạo từ các môn khoa học tự nhiên.
- Tác dụng của việc học đi đôi với hành.
+ Khẳng định đợc con đờng chiếm lĩnh tri thức là đúng đắn.
+ Phát huy đợc sự chủ động và sáng tạo trong học tập.
- Song song với việc thực hiện tốt những điều trên, cần phe phán thói học
vẹt, học chay, lời học,
c) Kết bài.
Khẳng định cách học đã nêu là hoàn toàn đúng đắn.
Đề 3:
a) Mở bài.
- Giới thiệu câu nói của Go-rơ-ki.
Giỏo viờn: LNG THANH NGC ANH T: Ng Vn
6
Trng THCS Nguyn Anh Ho

Tõy Ho

Phỳ Yờn
- Nêu ý nghĩa của câu nói.
b) Thân bài.
- Giải thích câu nói của Go-rơ-ki: Tại sao nói sách là nguồn kiến thức?
+ Sách lu giữ tri thức của nhân loại hàng ngàn năm nay.
+ Sách là nguồn cung cấp kiến thức về mọi lĩnh vực vợt qua thời gian và
không gian.
- Tại sao nói: Chỉ có sách mới là con đờng sống?

Phỳ Yờn
+ Tuổi trẻ bao giờ cũng dồi dào sức khoẻ, có đủ nhiệt tình để cống hiến cho
quê hơng, đất nớc.
+ Tuổi trẻ không bao giờ thiếu ớc mơ và sự sáng tạo.
+ Có nhiệt huyết, sự táo bạo và sẵn sàng dấn thân để đến những nơi khó
khăn và làm những việc khó.
- Tuổi trẻ nớc ta trong quá khứ đã cống hiến cho đất nớc nh thế nào? (kể về
một số tấm gơng mà em biết, nh: Trạng Hiền, Lê Văn Tám, Nguyễn Văn Trỗi, Lê
Bá Khánh Trình,).
- Tuổi trẻ hôm nay cần làm gì để cống hiến cho đất nớc?
+ Ra sức học tập.
+ Tham gia tích cực các hoạt động xã hội.
+ Thi đua lập thành tích trong mọi lĩnh vực của đời sống.
+ Chủ động tiếp nhận và gánh vác dần những công việc của thế hệ trớc.

- Tuổi trẻ cũng cần khắc phục nhợc điểm không có lợi cho bản thân và tơng
lai của đất nớc (sự bồng bột, thói ỷ lại, thó ăn chơi sa đoạ,).
c) Kết bài.
Tuổi trẻ phải ớc mơ, phải khát khao cống hiến. Có nh vậy, cuộc sống mới dồi
dào ý nghĩa.
Đề 2:
a) Mở bài.
Mối quan hệ giữa văn học và tình thơng trong lịch sử văn học.
b) Thân bài.
- Tại sao văn học luôn gắn bó với tình thơng?
+ Vì văn học là tâm hồn dân tộc.
+ Một trong những vẻ đẹp nhất của tâm hồn dân tộc ấy là tình thơng yêu
nhân loại.
- Văn học gắn bó với tình thơng nh thế nào?
+ Văn học nói lên nỗi đau khổ của mọi kiếp ngời.

+ Coi thờng, thờ ơ, sống buông thả,
- Cần phải nhận thức vấn đề này ra sao?
+ Đây là một trong những con đờng nhanh nhất làm phá tan mọi điều tốt đẹp
nhất của mỗi con ngời.
+ Cần nhận thức đúng đắn, đồng thời góp ý, chỉ bảo mọi ngời cùng nhau Nói
không với các tệ nạn xã hội.
c) Kết bài.
Khẳng định sự nguy hiểm của các tệ nạn. Đồng thời khẳng định quyết tâm
tiêu trừ nó.
Tham khảo một số bài viết:
1. Suy nghĩ về việc học.
Học để làm gì? Câu hỏi ấy nghe ra thật là tầm thờng cũ rích, tởng nh không ai để ý
Giỏo viờn: LNG THANH NGC ANH T: Ng Vn
9
Trng THCS Nguyn Anh Ho

Tõy Ho

Phỳ Yờn
đến; nhng cứ nh những câu trả lời của các nhà học giả xa nay thì có một câu vắn tắt mà
có thể bao quát đợc toàn thể và công dụng sự học là:
Học để làm ngời
Theo câu nói ấy, có kẻ lại cãi rằng: Vậy thì không học không làm ngời đợc sao? Kìa
nh ông Hán Cao Tổ không học mà làm một ông vua anh hùng; ông Hoắc Quang không
học mà làm đợc công nghiệp lớn. Bên Âu Tây, nhiều nhà đại chính trị đại sáng tạo, hoặc
trọn đời ở trong các mỏ, các công xởng mà làm đợc công việc to đó thì sao? Còn ở trên
đời biết bao nhiêu ngời vào trờng nọ, đậu bằng kia, đào mãi trong trăm ngàn bộ sách,
miệng nói ra rành là chuyện văn hào đông tây, mà xét đến phẩm cách tính chất, có điều
mất cả t cách làm ngời nữa. Thế thì câu nói "học để làm ngời" không phải là không đúng
sao?


Tõy Ho

Phỳ Yờn
mơ tởng đến chức kia hàm nọ, thấy ngời ta xuống ngựa lên xe, mà cũng ao ớc cho đợc cửa
cao nhà rộng, thì cái bả h vinh, cái mồi phú quý ấy chắc không sao nhắc ta lên cái địa vị
làm một ngời chân chính ở đời đợc. Vậy ai muốn khỏi cái tiếng h sinh thì cần phải "học để
làm ngời"; mà học để làm ngời không phải nhất định có cắp sách đến trờng và thi đỗ bằng
này bằng nọ, nhng chính là noi gơng kim cổ mà học theo, làm cho hết nghĩa vụ một ngời
đối với nhân quần xã hội vậy (Báo Tiếng dân, số 282, ngày 17-5-1930).
2. Núi khụng vi t nn xó hi

I.M bi:

t nc chỳng ta ang trờn con ng cụng nghip hoỏ,hin i húa tin ti 1 xó hi
cụng bng dõn ch vn minh. lm c iu ú,chỳng ta phi vt qua cỏc tr ngi,
khú khn.Mt trong nhng tr ngi ú l cỏc t nn xó hi.V ỏng s nht chớnh l ma
tuý.

II.Thõn bi

1.Gii thớch

- Th no l t nn xó hi.T nn xó hi l nhng hnh vi sai trỏi,khụng ỳng vi chun
mc xó hi,vi phm o c,phỏp lut,gõy nh hng nghiờm trng.T nn xó hi l mi
nguy him,phỏ v h thng xó hi vn minh,tin b,lnh mnh.Cỏc t xó hi thng gp
l:t nn ma tuý,mi dõm, ua xe trỏi phộpv trong ú ma tỳy l hin tng ỏng lo
ngi nht,khụng ch cho nc ta m cũn cho c th gii.

- Ma tuý l mt cht gõy nghin cú ngun gc t nhiờn hay tng hp.khi ngm vo c

- Ma tuý cũng chính là con đường dễ dàng đi đến những căn bệnh nguy hiểm dễ lâh lan
như:HIV/AIDS,lao phổi

>Khiến cho an ninh,trật tử bất ổn,tội phạm gia tăng,làm hư hỏng nhiều thế hệ, ảnh
hưởng đến sự phát triển kinh tế đất nước về mọi mặt:an ninh,quốc phòng…Khi đã mắc
vào tệ nạn này sẽ không thể rút ra được. 3.Làm sao để nói không với ma tuý?

- Hãy tránh xa với ma tuý bằng mọi cách,mọi người nên có ý thức sống lối sống lành
mạnh,trong sạch,không xa hoa,luôn tỉnh táo , đủ bản lĩnh để chống lại mọi thử thách,cám
dỗ của xã hội.
- Nhà nước cần phải có những hình thức xử phạt nghiêm khắc,triệt để đối với những
hành vi tàng trữ,buôn bán vận chuyển trái phép ma tuý.

- Đồng thời cũng phải đưa những người nghiện vào trường cai nghiện,tạo công ăn việc
làm cho họ,tránh những cảnh " nhàn cư vi bất thiện",giúp họ nhanh chóng hoà nhập với
cuộc sống cộng đồng,không xa lánh,kì thị họ.

- Tham gia các hoạt động truyền thống tệ nạn xã hội.

III.Kết bài:

- Rút ra kết luận
- Nêu ra suy nghĩ của bản thân
Tham khảo viết: Chúng ta đang sống trong một đất nước không ngừng phát triển trên con
đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ. Để làm
được điều đó,chúng ta phải vượt qua các trở ngại,khó khăn. Một trong số đó là các tệ nạn
xã hội như: ma túy, cờ bạc, văn hóa phẩm đồi trụy. Nhưng đáng sợ nhất chính là ma tuý.

người nghiện lâu ngày rất dễ nhận ra, người gầy gò, da xám, tóc xơ xác. Hệ thần kinh bị
tổn thương nặng do ảnh hưởng của thuốc, kém tập trung, suy nghĩ, chán nản và thiếu ý
chí vươn lên nên việc cai nghiện cũng khó khăn. Đáng ghê sợ hơn, người mới nghiện
heroin, khi “phê” thường gia tăng kích thích tình dục, dẫn đến hành vi tình dục không an
toàn, có thể bị lây nhiễm HIV, nhưng nếu sử dụng lâu ngày sẽ làm suy yếu khả năng tình
dục. Không chỉ dừng ở đó, tiêm chích ma túy còn hủy hoại con đường công danh, sự
nghiệp của người nghiện. Đã có bao bài học, biết bao câu chuyện kể về những công nhân,
kĩ sư… đã gục ngã trước ma túy, để rồi bị bạn bè, đồng nghiệp xa lánh, con đường tương
lai tươi sáng bỗng vụt tắt, tối tăm. Và nhất là những bạn học sinh, tuổi đời còn quá dài mà
chỉ vì một phút nông nỗi, bị bạn bè rủ rê đã đánh mất tương lai. Thật đáng thương!
Ma túy không những gây hại cho người dùng nó mà còn cho cả gia đình của họ, khiến họ
trở mất dần khả năng lao động, trở thành gánh nặng cho gia đình. Những gia đình có
người nghiện ma túy bầu không khí lúc nào cũng lãnh đạm, buồn khổ. Công việc làm ăn
bị giảm sút do không được tín nhiệm. Nền kinh tế cũng theo đó mà suy sụp. Bởi những
người một khi đã nghiện thì luôn có nhu cầu hơn nữa về ma túy, đồng nghĩa với việc họ
phải có tiền, mà tiền thì lấy từ đâu? Từ chính gia đình của họ chứ không đâu xa. Rồi
những người vợ, người mẹ sẽ ra sao khi thấy chồng, con mình vật vã khi thiếu thuốc, khi
lìa bỏ cõi đời vì mặc cảm, vì bệnh tình đã tới giai đoạn cuối? Thật đau xót cho những gia
đình bất hạnh có người nghiện ma túy.
Không dừng lại ở đó, ma túy còn như một con sâu c khoét xã hội. Khiến cho an ninh,
trật tử, quốc phòng bất ổn. Khi muốn thõa mãn cơn ghiền, con nghiện không từ một thủ
đoạn, hành vi trộm cắp, giết người nào để có tiền mua heroin, hoặc nổi máu anh hùng xa
lộ, đua xe, lạng lách. Những con nghiện mà không được gia đình chấp nhận sẽ đi lang
thang làm mất vẻ mỹ quan,văn minh lịch sự của xã hội,vật vờ trên những con đường.
Không chỉ thế, nhà nước, xã hội còn phải tốn tiền để tổ chức lực lượng phòng chống và
giải quyết những thiệt hại do con nghiện gây ra. Mất tiền xây dựng các trại cải tạo, giáo
dục, điều trị cho người nghiện. Một thiệt hại lớn mà ma túy gây ra cho nền kinh tế quốc
gia là ngành du lịch bị giảm sút. Các bạn thử nghĩ xem, có ai dám đi du lịch sang một đất
nước, một thành phố mà toàn người bị HIV/AIDS. Rồi họ sẽ nghĩ gì về nước ta, họ sẽ
nhìn nước ta với ánh mắt khinh thường, chẳng ai dám đầu tư vào đây nữa. Quả là một

Thế kỉ 21, thế kỉ của sự phát triển, nâng cao không ngừng của văn hóa, kinh tế, đất
nước. Để có thế bắt kịp đà phát triển của những nước lớn mạnh thì cần sự chung sức,
đồng lòng của tất cả mọi người, mà lực lượng chủ yếu chính là tuổi trẻ. Bởi tuổi trẻ là lực
lượng nòng cốt, là chủ nhân tương lai, là nhân vật chính góp phần tạo nên cái thế, cái
dáng đứng cho Tổ QuốcViệt Nam . Sinh ra ở đời, ai trong chúng ta cũng khao khát được
sống hạnh phúc, mỗi người luôn tìm cho mình một lẽ sống hay nói đúng hơn là một lý
tưởng sống. Và nhất là tuổi trẻ hiện nay, những người nắm trong tay vận mệnh của đất
nước phải xác định được cho mình một lý tưởng sống đúng đắn. Trong thời kì công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, tuổi trẻ chúng ta được đặt ra câu hỏi: sống như thế nào để có ích
cho xã hội? Tuổi trẻ là nhân tố quyết định sự tồn vong của đất nước, vì thế lý tưởng sống
của chúng ta là xây dựng đất nước, xây dựng Chủ nghĩa Xã Hội, nối tiếp cha ông bảo vệ
Tổ Quốc và đi lên vì sự tiến bộ của nhân loại.
Tuổi trẻ là những người chủ tương lại của đất nước, là chủ của thế giới, động lực giúp
cho xã hội phát triển. Chính vì vậy mà các bạn thanh thiếu niên cần phải sống có lý tưởng
cao đẹp. Hãy nhớ rằng: "Non sôngViệt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt
Nam có sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không đó là nhờ vào công học
tập của các em" lời nhắn như thiêng liêng ấy phải được thực hiện! Các bạn hãy cố lên!
"Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên"
(Hồ Chí Minh)
Và thời nào cũng vậy, thế hệ trẻ luôn là lực lượng tiên phong, xông pha vào những nơi
Giáo viên: LƯƠNG THANH NGỌC ANH Tổ: Ngữ Văn
14
Trường THCS Nguyễn Anh Hào

Tây Hoà

Phú Yên

Còn nhớ năm 2005, trên báo chí luôn nhắc đến gương người Việt trẻ Nguyễn Phương
Ngọc - người dám ước mơ đứng trên bục cao nhất của "Trí TuệViệt Nam". Phương Ngọc
sinh năm 1983 tại Hải Phòng cuối cùng đã đoạt Giải công nghệ cuộc thi "Trí Tuệ Việt
Nam 2004". Đã giành giải nhất phần thi thuật toán tại cuộc thi Imagine Cup 2005 (cuộc
thi quy tụ 17 nghìn sinh viên từ 90 quốc gia trên thế giới) do Tập đoàn Microsoft tổ chức
tại Yokohama (Nhật Bản).
Tương lai của một dân tộc tốt đẹp hay suy vong phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, và một
trong những yếu tố đó là tuổi trẻ. Có thể nói, tuổi trẻ và tương lai của đất nước là hai yếu
tố không thể tách rời.
Tuổi trẻ là lực lượng những con người đang ở độ tuổi đẹp nhất của đời người, thời gian
cống hiến cho xã hội lâu dài. Họ có sức khoẻ, có khát vọng hoài bão, có lý tưởng, dám
nghĩ dám làm, không ngại khó khăn hay lùi bước trước gian khổ. Nói một cách khác, họ
là nguồn tài nguyên vô giá của mỗi dân tộc. Còn tương lai đất nước là để chỉ con đường
phía trước của một dân tộc. Nó có thể tươi đẹp hoặc có thể ảm đạm. Nói đến tương lai
của đất nước là nói đến sự phát triển của mỗi dân tộc, tuổi trẻ có vai trò quyết định rất
Giáo viên: LƯƠNG THANH NGỌC ANH Tổ: Ngữ Văn
15
Trường THCS Nguyễn Anh Hào

Tây Hoà

Phú Yên
lớn. Bởi vì lịch sử của mỗi dân tộc, thì trong mỗi giai đoạn đều có những đòi hỏi, yêu cầu
cấp thiết mà con người phải đáp ứng. Và hơn hết, lực lượng tuổi trẻ là những con người
có thể đáp ứng yêu cầu đó của lịch sử.
Để hiểu rõ được điều này, chúng ta cần thấy được, trong suốt chiều dài lịch sử của dân
tộc Việt Nam, tuổi trẻ đã làm được gì ? Xưa kia, những vị anh hùng dân tộc như Hai Bà
Trưng, Bà Triệu, Trần Quốc Toản, Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Trãi,… đã làm cho để quốc
phương Bắc hiểu rằng không dễ gì có thể thôn tính được dân tộc ta. Ví dụ như hai bà
Trưng Trắc và Trưng Nhị đã dấy lên cuộc khởi nghĩa chống giặc Ngô vào thế kỷ thứ I,

Chúng ta có thể thấy, trong tất cả các tác phẩm văn học, không có tác phẩm nào là không
nhắc tới tình thương. Thật vậy, văn học và tình thương là hai khái niệm đan xen, không
thể tách dời.
Văn học là một bộ môn nghệ thuật dùng ngôn ngữ để tái hiện đời sống. Các nhà văn, nhà
thơ cũng dùng ngôn ngữ để diễn tả tự tưởng, tình cảm của mình với cuộc sống, đặc biệt là
tình yêu thương luôn được các nhà văn đề cập đến ở nhiều phương diện. Tóm lại, các
cung bậc tình cảm yêu thương đều được phản ánh rất sinh động trong các tác phẩm văn
Giáo viên: LƯƠNG THANH NGỌC ANH Tổ: Ngữ Văn
16
Trường THCS Nguyễn Anh Hào

Tây Hoà

Phú Yên
học. Còn tình thương là những biểu hiện tình cảm của người với người, là sự thương
mến, xót xa, đồng cảm của những tấm lòng nhân ái, là thứ tình cảm trao đi mà không cần
nhận lại, không vụ lợi, toan tính.
Trước tiên, văn học thể hiện phong phú các cung bậc tình cảm yêu thương của con người.
Khởi nguồn cho mọi tình yêu, đó là tình cảm gia đình – một thứ tình cảm mà chỉ có máu
mủ ruột rà mới hiểu được. Trong đó, tình mẫu tử là cao quý hơn cả. Hình ảnh cậu bé
Hồng trong tác phẩm “Những ngày ấu thơ”, đã cho ta thấy được lòng hiếu thảo của Hồng
và tình yêu thương mẹ tha thiết. Cậu phải sống trong cảnh mồ côi, người cha nghiện ngập
rồi chết, người mẹ cùng túng phải đi tha phương cầu thực, Hồng đã phải sống trong cảnh
hắt hủi ghẻ lạnh đến cay nghiệt của chính những người trong họ hàng. Ấy vậy mà cậu
không hề oán trách mẹ, ngược lại, cậu lại càng yêu thương mẹ hơn. Và chính người mẹ,
cũng đã vượt qua những dị nghị, những sự mặc cảm để trở về bên đứa con bé bỏng của
mình. Không chỉ ở những tác phẩm văn học, mà ca dao tục ngữ cũng nói về tình cảm
mẫu tử :
“Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con”

Giáo viên: LƯƠNG THANH NGỌC ANH Tổ: Ngữ Văn
17
Trường THCS Nguyễn Anh Hào

Tây Hoà

Phú Yên
Trần Quốc Tuấn. Trước tiên, Trần Quốc Tuấn thể hiện lòng yêu nước của mình ở lòng
căm thù giặc. Ông vạch trần tội ác của giặc bằng lời lẽ sinh động, coi chúng như loài cầm
thú : “cú diều”, “dê chó”, “hổ đói”. Trạng thái căm uất sục sôi, hận thù bỏng rát, chất
chứa cảm xúc lớn về vận mệnh đất nước. Không chỉ Trần Quốc Tuấn là một vị chủ tường
yêu nước, mà ngay cả Nguyễn Trãi cũng thể hiện lòng yêu nước của mình qua văn bản
“Nước Đại Việt ta”. Nguyễn Trãi đã có tư tưởng tiến bộ, ông đề cao sức mạnh của nhân
dân, sức mạnh của dân tộc.Không những thế, ông còn cho ta thấy tất cả các yếu tố của
một quốc gia có độc lập tự chủ : nền văn hoá lâu đời, có lãnh thổ riêng, phong tục riêng.
Tình thương trong văn học còn thể hiện ở các nhà văn phê phán thái độ sống ích kỷ, độc
ác của con người trong xã hội. Ví dụ như trong truyện cổ tích “Tấm Cám”, chúng ta sẽ
thấy được thái độ căm ghét của mọi người đối với mẹ con Cám. Cái chết ở cuối câu
truyện đã lên án gay gắt : những kẻ ác phải bị trừng phạt. Không chỉ trong truyện cổ tích
dân gian, mà chính trong những tác phẩm văn học nước ngoài cũng phê phán lối sống vô
lương tâm của con người. “Cô bé bán diêm” của Andecxen là một trong những tác phẩm
đó. Vào đêm giao thừa, một em bé mồ côi mẹ ,đầu trần chân đất ,bụng đói người rét, vẫn
phải đi bán diêm. Em lang thang trên khắp mọi nẻo đường, nhưng không ai để ý đến em.
Và cuối cùng, cô chết trong một xó tường, xung quanh là những que diêm đã đốt hết. Qua
câu chuyện này, tác giã đã lên án thái độ sống thờ ơ của những con người trong xã hội.
Tình yêu thương gia đình, yêu thương đồng loại, phê phán những tội ác to lớn, tất cả đều
được phản ánh trong văn học. Văn học chính là yếu tố quan trọng trong việc lưu giữ lịch
sử của thế hệ trước cho đời sau.
Từ xưa đến nay, dân tộc Việt nam ta luôn đề cao tư tưởng nhân ái, một đạo lí cao đẹp.
Bởi vì chúng ta đều là con Rồng cháu Tiên, đều được sinh ra từ cha Lạc Long Quân và

chia tay nhau đầy nước mắt. Qua đó, văn học đã gửi đến chúng ta một tình cảm gắn bó
giữa anh em với nhau trong gia đình:
“Anh em như thể tay chân
rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần”
Từ tình yêu thương trong gia đình, mở rộng ra ngoài xã hội thì có tình yêu đôi lứa, tình
bạn bè hay nói chung đó là tình yêu thương đồng loại mà văn học cũng như người xưa
luôn để cập đến qua các câu ca dao như:
“Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”
Hoặc câu: “Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước phải thương nhau cùng”
Cũng với nghĩa đó, người xưa lại nghĩ ra truyền thuyết “con Rồng cháu Tiên” giúp ta
hiểu rõ hơn về từ “đồng bào”. Theo truyền thuyết thì mẹ Âu Cơ và cha Lạc Long Quân
đã sinh ra một trăm trứng và nở ra trăm con, 50 người con xuống biển sau này trở thành
người miền xuôi, còn 50 người con khác lên núi sau này trở thành các dân tộc miền núi.
Trước khi đi, Lạc Long Quận có dặn Âu Cơ rằng: sau này có gì khó khăn thì giúp đỡ
nhau. Điều đó cho thấy người xưa còn nhắc nhở con cháu phải biết thương yêu, tương trợ
nhau. Mỗi khi miền nào trên đất nước ta có hoạn nạn, thiên tai lũ lụt thì những nơi khác
đều hướng về nơi ấy, chung sức chung lòng quyên góp, ủng hộ vật chất lẫn tinh thần.
Ngoài đời sống là thế, còn trong những câu chuyện cổ tích thì sao? Truyện cổ tích không
đơn thuần chỉ là những câu chuyện hư cấu, tưởng tượng mà thông qua đó cha ông ta
muốn gửi gắm những suy nghĩ, tình cảm, thể hiện những ước mơ, niềm tin về công lí. Và
hơn thế nữa là tư tưởng nhân đạo của dân tộc ta, được lột tả một cách sâu sắc qua câu
chuyện cổ tích “Thạch sanh” quen thuộc. Nhân vật Thạch sanh đại diện cho chính nghĩa,
hiền hậu, vị tha, dũng cảm, sẵn sàng tha thứ cho mẹ con Lí Thông, người đã bao lần tìm
cách hãm hại mình. Không những thế, khi 18 nước chư hầu kéo quân sang đánh Thạch
Sanh nhằm cướp lại công chúa, chàng đã sử dụng cây đàn thần của mình để thức tỉnh
binh lính, làm cho binh lính lần lượt xếp giáp quy hàng mà không cần động đến đao binh.
Chẳng những thế, chàng lại mang cơm thết đãi họ trước khi rút về nước. Điều này làm ta
chợt nhớ đến “Bài cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi với tư tưởng nhân đạo cao cả:

tâm phải không các bạn! Đến cuối truyện, khi quan lớn ù ván bài to thì cả làng ngập
nước, nhà cửa lúa mà bị cuốn trôi hết, tình cảnh thật thảm sầu. Chính cao trào đó đã lên
án gay gắt tên quan hộ đê, hay chính là đại diện cho tầng lớp thống trị, dửng dưng trước
sinh mạng của biết bao người dân. Thật đau xót cho số phận người dân thời ấy!
Qua những tác phẩm văn học ở trên, chúng ta có thể thấy được rằng: văn học Việt Nam
luôn để cao lòng nhân ái, ca ngợi những người “thương người như thể thương thân”, và
cũng lên án kịch liệt những kẻ thờ ơ, vô trách nhiệm. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho
tư tưởng nhân đạo, tình yêu thương cao cả… đã trở thành một truyền thống cao đẹp, quý
báu của dân tộc ta. Chúng ta cần phải biết yêu thương người khác, biết giúp đỡ nhau
trong công việc cũng như trong học tâp để cùng nhau tiến bước trong cuộc sống, chung
tay xây dựng đất nước giàu mạnh. Như nhà thơ Tố Hữu đã viết:
"Còn gì đẹp trên đời hơn thế
Người yêu người sống để yêu nhau
Giáo viên: LƯƠNG THANH NGỌC ANH Tổ: Ngữ Văn
20